ΑΛΚΙΝΟΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ

(Ως3 - ΙΟΥΛΙΟΣ 2003)

KEIMENO/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΟΛΓΑ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΥ



Τρίτη, 2 Ιουνίου του 2003. Καθισμένοι γύρω από το μεγάλο οβάλ τραπέζι συσκέψεων της universal, μ' έναν ήλιο μεσημεριού να μπαίνει από τα στόρια του παραθύρου, με τον υπέροχο παγωμένο καφέ της Αλεξίας, λέμε επιτέλους να πατήσουμε το κουμπί στο κασετόφωνο να γράφει..

 Όταν γράφεις ένα τραγούδι δεν είναι όπως όταν ερωτεύεσαι; Βρίσκεις το θέμα, δηλαδή το πρόσωπο, το προσεγγίζεις- δηλ. το ενορχηστρώνεις κι έπειτα το εκθέτεις στον κόσμο.
Γενικά το να γράφεις τραγούδια είναι μια μορφή έκθεσης στον κόσμο. Είναι και μια μορφή έκθεσης απέναντι στον ίδιο τον εαυτό σου γιατί πολλές φορές συνειδητοποιείς πράγματα που τα αισθάνεσαι και τα κρατάς καλά κρυμμένα και ξεδιπλώνονται μπροστά σου. Ο έρωτας είναι βασικό θέμα. Πολλές φορές μας κουράζει ως θεματολογία, αλλά κουράζει μόνο όταν ένα τραγούδι δεν έχει θέμα ύπαρξης ως ερωτικό. Εγώ κυρίως χρησιμοποιώ τον έρωτα ως αφορμή να μιλήσω για άλλα πράγματα και μάλλον κάπως έτσι τον ζω και στη ζωή μου. Ζω τον έρωτα ως αφορμή να ζήσω και  κάποια άλλα πράγματα που φαινομενικά είναι εκτός της ερωτικής διαδικασίας. Μπορείς να μιλήσεις για τα πάντα με τον έρωτα. Είναι ένα παράθυρο που σε αναγκάζει να επικοινωνήσεις με τον άλλο. Είναι μια δίοδος απ' όπου, περνώντας και κρατώντας το τι είσαι εσύ και τον εαυτό σου, απευθύνεσαι στον άλλο.

Επειδή είναι κάτι που αφορά τους άλλους πάντα;
Επειδή πάντα  εμπλέκει το στοιχείο του άλλου. Δεν σε αφήνει να μείνεις στον εαυτό σου ως έχει. Σε προκαλεί να αλλάξεις ο ίδιος, να αλλάξεις τον άλλο όσο τραγικό κι αν αυτό αποβαίνει συνήθως έτσι ώστε να υπάρξει συμβίωση, έστω και προσωρινή, έστω και στιγμιαία αν πρόκειται για τη σχέση της μιας νύχτας που λέμε. Αναγκάζεσαι να καταργήσεις τον εαυτό σου όπως τον ξέρεις μόνο του για να συνυπάρξεις μ' έναν άλλο άνθρωπο σ' ένα βαθύτερο επίπεδο.

Υπάρχουν τραγούδια σου που θα μπορούσαν να βρουν εκεί το κρεβάτι τους, στη σχέση της μιας νύχτας;
Δεν θεωρώ μια σχέση πέντε χρόνων σημαντικότερη από μια σχέση τριών ωρών. Ο χρόνος σίγουρα είναι μια παράμετρος που μας καθορίζει και πολλές φορές καθορίζει τα συναισθήματα μας και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο αλλά πολλές φορές η στιγμή εμπεριέχει πολύ μεγαλύτερο πλούτο από το μάκρος του χρόνου.

Έντασης;
Βέβαια. Η εμπειρία η χειροπιαστή η στιγμιαία μπορεί να είναι μεγαλύτερη απ' ό, τι η μακρόχρονη. Εγώ γενικά είμαι μονογαμικός τύπος κι ίσως να μην έχω την τεράστια εμπειρία σ' αυτού του είδους τις σχέσεις αλλά όσον αφορά το τραγούδι, εκεί αποθηκεύεις πολύτιμες στιγμές που έχεις ζήσει κι αυτές δεν έχει σημασία αν τις έζησες πριν από πέντε χρόνια ή όχι.

Παρατηρώντας;
Και παρατηρώντας και βιώνοντας.

Δεν θα ήθελες όμως να δώσεις ένα μάκρος σε αυτόν τον χρόνο;
Ναι, η τάση του ανθρώπου είναι κάτι που τον ικανοποιεί και τον ευχαριστεί- τόσο πεζά- να το κρατήσει για πάντα. Αυτός είναι κι ένας πολύ καλός τρόπος να το καταστρέψει βέβαια αλλά η ανθρώπινη επιθυμία είναι να μην χάσει τίποτα από αυτά που του έχουν δοθεί.

Με ποιον τρόπο αυτή την αδυναμία θα μπορούσαμε να την κατανικήσουμε; Αυτό το εφήμερο που το κάνουμε παραμύθι να μας κρατάει συντροφιά για τα επόμενα χρόνια;
Καλά, μπορείς ν' ακούς ραδιόφωνο για να έχεις συντροφιά τα επόμενα χρόνια ή να βλέπεις τηλεόραση (φυσικά, γελάμε κι οι δύο εδώ). Δεν ξέρω πώς μπορούμε να το καταπολεμήσουμε.

Εσύ πώς το έχεις πολεμήσει;
Δεν το έχω καταπολεμήσει αλλά μάλλον μπορούμε αντιλαμβανόμενοι τη σημασία της στιγμής. Την εξουσία και την δύναμη που έχει πάνω μας η πολύτιμη στιγμή, αυτή δεν μετριέται σε διάρκεια χρόνου. Μάλλον μόνο έτσι.

Θα πρέπει να έχεις αποκτήσει ιδιαίτερη σχέση με τον χρόνο φεύγοντας από την πόλη, από αυτούς τους ρυθμούς.
Μεγαλώνει πολύ η μέρα κατ' αρχήν. Τα πράγματα που χωράνε σε μια μέρα, κι αυτές οι στιγμές που λέγαμε είναι περισσότερες.

Πώς τον φτιάχνεις τον χρόνο σου; Δουλεύεις, διαβάζεις;
Όταν δεν έχω κάτι συγκεκριμένο που πρέπει να γίνει «εδώ και τώρα» εννοείς;

Ναι
Βρίσκω αλλά πράγματα που πρέπει να γίνουν «εδώ και τώρα».

Να «κάνεις» λουλούδια; (και ξανά γέλια)
Όχι λουλούδια. Κάτι μαρούλια βγάζω και ραπανάκια, μελιτζάνες, ντομάτες. Ο ελεύθερος μου χρόνος ουσιαστικά δεν υπάρχει με την έννοια ότι για μένα ελεύθερος χρόνος είναι ο δημιουργικός χρόνος. Είναι η ευκαιρία που έχω στη διάρκεια της μέρας να κάτσω και ν' ασχοληθώ είτε με την τέχνη μου είτε να διαβάσω, να σκεφτώ κάποια θέματα που με απασχολούν.

Το ρώτησα αυτό διότι θα μπορούσες να ήσουν μέσα στα pr, σ' όλη αυτή την κατάσταση της βιομηχανίας του τραγουδιού αλλά αισθάνομαι -και αυτό φαίνεται στην κάθε δουλειά σου- ότι είσαι ένας άνθρωπος που κάθεται όντως σπίτι του και μελετάει, είναι σεμνός και ταπεινός, ενημερωμένος και το καλλιεργεί αυτό διαρκώς.
Εντάξει, νομίζω δεν είμαι αρκετά από όλα αυτά που είπες.

Γιατί;
Γιατί αυτό το παραμύθι της σεμνότητας και της καλλιέργειας κάπως μου φαίνεται ότι βρίσκεται σε υπερβολή.

Είναι παραμύθι;
Είναι παραμύθι. Γιατί η σημερινή ζωή μας αναγκάζει να μειώνουμε τις αντιστάσεις μας απέναντι στο ευτελές οπότε οτιδήποτε μας κρατάει έστω λίγο εκτός του ευτελούς παρουσιάζεται ως πολύτιμος θησαυρός. Δεν πιστεύω ότι είμαι άνθρωπος που ζει ακριβώς όπως θα ήθελε. Κανείς άνθρωπος δεν ζει όπως θα ήθελε ακριβώς αλλά κάποιες στιγμές της μέρας προσπαθώ να τις κάνω δικές μου, να μην τις χαραμίσω και να μην τις χαρίσω σε καταστάσεις που δεν εκτιμώ ιδιαίτερα. Κι όσον αφορά τη δουλειά μου, που λες ότι τα μπορούσα να είμαι μέσα στα pr, νομίζω ότι δεν θα μπορούσα να είμαι και γι αυτό δεν είμαι. Δεν μπορώ να το κάνω, ούτε ξέρω να το κάνω καλά. Αν είχα μεγάλο ταλέντο στο να κάνω αυτό το πράγμα δεν ξέρω τι θα έκανα. Αν για ιδεολογικούς λόγους δηλαδή θα το απέρριπτα ή όχι. Είναι μάλλον θέμα ανικανότητας παρά προσωπικής επιλογής.

Δηλαδή θαυμάζεις κάποιους που το κάνουν; Θα ήθελες να είσαι μέσα σ' αυτήν την κατάσταση;
Όχι, όχι. Δεν θα μου πήγαινε.

Αυτό άραγε σε οδήγησε στην τραγουδοποιία;
Νομίζω ήρθε από μόνο του. Δεν είπα ποτέ να γράψω ένα τραγούδι. Περνάνε τα χρόνια και ξαφνικά μαζεύονται δώδεκα-δεκατρία τραγούδια.

Δεν είσαι, δηλαδή, από τους εργάτες του τραγουδιού που δουλεύουν με ωράριο;
Όχι. Ποτέ δεν κατάφερα να το κάνω αυτό σε τίποτα στη ζωή μου και μακάρι να μπορούσα να το κάνω στην μελέτη μου τουλάχιστον. Νομίζω θα ήμουν σε πολύ καλλίτερο επίπεδο απ' ο, τι είμαι τώρα. Πάντα ήμουν φριχτός μαθητής γιατί δεν μπορούσα να μπω σε μια κατάσταση οργάνωσης διαβάσματος και ωραρίου και δυστυχώς αυτό με τραβάει πίσω στην μουσική. Ότι έχω κάνει, το έχω κάνει σε μια ατμόσφαιρα ακαταστασίας. Ότι έχω μελετήσει μουσικά, αν εξαιρέσεις το ωδείο που πήγαινα μικρός κι εκεί ήταν πολύ συγκεκριμένα τα πράγματα και δεν μπορούσα να τα αποφύγω.

Στο ωδείο τι έκανες;
Κλασσική κιθάρα και θεωρητικά. Αν εξαιρέσεις αυτό, από εκεί και πέρα η κυρίως μουσική  μου γνώση που ήρθε ουσιαστικά μελετώντας μόνος μου πράγματα εκτός ωδείου- για την σύγχρονη μουσική, για την ενορχήστρωση- ήρθε μέσα από την ακαταστασία μου. Έτρωγα όρθιος κάτι δίπλα στο ψυγείο κι ήταν δίπλα το βιβλίο που μ' ενδιέφερε και το ξεφύλλιζα. Μπορώ να κάτσω τέσσερις ώρες όρθιος να ξεφυλλίζω το βιβλίο με το ψυγείο ανοιχτό. Αν τώρα πω ότι πάω για να μελετήσω δεν υπάρχει περίπτωση να κάνω τίποτα. Θα χάσω τον χρόνο μου, ούτε θα μου αποτυπωθεί τίποτα και θα περάσω και χάλια.

Κάποιες πηγές της γνώσης σου από τα προηγούμενα  χρόνια μέχρι τα τωρινά ποιες είναι;
Το ωδείο μου πρόσφερε μια τεχνική της κιθάρας στην οποία δεν πρόλαβα ποτέ να προσαρμοστώ απ' τη μία, απ' την άλλη όμως κατάφερα να προσαρμόσω δύσκολα πράγματα που ήθελα να παίξω στον τρόπο που εγώ μπορώ να το κάνω. Μου πρόσφερε πολλά το ωδείο. Μου έδωσε τα εφόδια έτσι ώστε μετά μόνος μου μέσα σε μια αναρχία που περιέβαλε την δική μου μελέτη να καταφέρω να δουλέψω. Επίσης, άλλη πηγή γνώσης για μένα ήταν η οικογένεια μου. Ο τρόπος που μεγάλωσα στο σπίτι κι οι αναφορές που είχα όσον αφορά  την μουσική αλλά και γενικά την στάση της ζωής. Άλλη πηγή ήταν η σχολή του Εθνικού Θεάτρου και η κύρια πηγή γνώσης μου πιστεύω ότι χωρίζεται σε δύο τομείς: η μία είναι η συναναστροφή με ανθρώπους που εκτιμώ πολύ και κυρίως η συναναστροφή όταν δεν επικεντρώνεται μ' έναν βαρύ τρόπο στο θέμα της. Δηλαδή, συζητώντας ελαφρά με κάποιους φίλους κι όσον το δυνατό να αισθάνομαι ότι εκείνη την στιγμή συμβαίνει κάτι σημαντικό. Αυτές οι συνευρέσεις μ' έχουν καθορίσει ίσως περισσότερο. Το δεύτερο σκέλος είναι η μουσική ακρόαση και το διάβασμα βιβλίων.

Τι εννοείς «να μην συμβαίνει κάτι σημαντικό»; Να μην παίρνει μια χροιά λόγια;
Α: Όχι, απλά το σημαντικό πρέπει να απέχει λίγο από τη συνειδητοποίηση του ότι τώρα πάμε να κάνουμε μια πολύ σημαντική συζήτηση. Οτιδήποτε δεν έρχεται φυσιολογικά μέσα στη ροή της καθημερινότητας ή της σχέσης κι έρχεται κουβαλώντας μια ταμπέλα που λέει σημαντικό από πάνω και με υπογράμμιση, κάπου μέσα μου το κάνει απωθητικό.

Τους νέους πώς τους βλέπεις;
Είναι σαν μια πάρα πολύ ωραία συνάντηση που γίνεται τυχαία στο δρόμο και σου μένει αξέχαστη ή σαν μια συνάντηση που έχεις προκαθορίσει με χίλια τηλέφωνα και ραντεβού και 'έλα, έχω αργήσει, έχω μπλέξει στην κίνηση αλλά σε δέκα λεπτά θα είμαι εκεί'. Κάπως το πράγμα κάπου χάνει.

Έχεις επαφή με τους ακροατές σου; Έχεις ασχοληθεί, για παράδειγμα, με κάποιον που χρειάζεται την βοήθεια σου πάνω στην μουσική;
Πολλές φορές.

Έχεις βρει κάποιο νέο «ταλεντάκι»;
Ναι, έχω βρει πολλούς αξιόλογους ανθρώπους μέσα απ' αυτή την διαδικασία.

Θα συνεργαζόσουν με κάποιον, θα τον έπαιρνες στην μπάντα σου;
Είμαι λίγο δύσκολος στις συνεργασίες μου. Με τους ανθρώπους που συνεργάζομαι είμαστε μαζί χρόνια. Δεν ξέρω αν θα το έκανα εύκολα. Θα πρέπει να υπάρχει ουσιαστικός καλλιτεχνικός λόγος για να γίνει.

Στον ενθουσιασμό ή τον αυθορμητισμό της φιλίας δεν λες «έλα να παίξουμε μαζί»;
Αυτό συμβαίνει, όμως στο σπίτι. Όταν βγαίνεις να παρουσιάσεις κάτι στον κόσμο, βγαίνεις να παρουσιάσεις κάτι το οποίο θεωρείς ότι έχει λόγο ύπαρξης καλλιτεχνικό πια όχι γιατί ο άλλος είναι κολλητός σου και περνάς καλά όταν τραγουδάς μαζί του. Γενικά, δεν είμαι πολύ καλός με τους ανθρώπους που έρχονται σ' εμένα. Είναι ένα πράγμα που το καταλογίζω στον εαυτό μου.

Απειλείσαι;
Ναι. Τραβιέμαι πίσω, δύσκολα απαντώ σε γράμματα - ίσως να μην έχω απαντήσει ποτέ κι έχω λάβει υπέροχα γράμματα, Έχω μια δυσκολία στην επικοινωνία με τους ανθρώπους. Δεν είμαι άνθρωπος της παρέας, πάντα λίγο μοναχικός.

Θα ήθελες να το αλλάξεις;
Βέβαια.

Και τι κάνεις γι' αυτό;
Τίποτα. Περιμένω να δω τι θα γίνει.  
(ε, πια εδώ ξανά γέλιο και περισσότερο).

Καμιά φορά ίσως πρέπει να τα βοηθάμε λίγο τα πράγματα. Ίσως είναι κι ένα ρίσκο.
Ναι. Αυτό εν τω μεταξύ πάντα παρεξηγείται γιατί φαίνομαι πολύ ανοιχτός άνθρωπος, είμαι εύκολος στην επικοινωνία και μετά όταν κλείνομαι είναι πολύ άσχημο.

Οι σημερινοί πιτσιρικάδες, Αλκίνοε, μου φαίνονται πολύ ενημερωμένοι από τη μια, χωρίς βάσεις από την άλλη.
Που εμείς έχουμε;

Λόγω πιο κοντινής σχέσης ίσως με την αμέσως προηγούμενη γενιά.
Δεν συμφωνώ σ' αυτό. Δεν θεωρώ ότι η προηγούμενη γενιά είναι και η καλλίτερη που έχει περάσει ούτε ότι εμείς είμαστε καλλίτεροι ή οι καινούριοι χειρότεροι. Έχω ένα πρόβλημα με τις ηλικίες κατ αρχήν. Δεν μπορώ να εστιάσω στην ηλικία κάποιου ανθρώπου. Μπορώ να κάνω ουσιαστική παρέα με ένα παιδί δώδεκα χρόνων και το ίδιο μ' έναν άνθρωπο εβδομήντα χρόνων. Κι από την άλλη δεν βρίσκω το νόημα γιατί να μην υπάρχουν διαφορές. Εγώ θα ανησυχούσα πάρα πολύ αν τα παιδιά των δεκάξι-δεκαεφτά ήταν ίδια μ εμάς. Σίγουρα βάλλονται πολύ περισσότερο από παράγοντες που δεν υπήρχαν όταν ζούσαμε εμείς σ' αυτή την ηλικία. Σίγουρα οι αντιστάσεις, οι αισθητικές κυρίως έχουν χαλαρώσει. Όλα αυτά τα βλέπω απ' την άλλη βλέπω παιδιά που είναι αριστουργήματα. Είναι θέμα προσωπικού αγώνα. Δεν πιστεύω στο μαζικό πια, έτσι όπως είναι σήμερα τα πράγματα. Πιστεύω στο μαζικό, δεν πιστεύω όμως ότι μπορεί κάτι μαζικό σήμερα να λειτουργήσει και να επηρεάσει τον κόσμο εκτός κι αν ξεκινάει από μια προσωπική καλλιέργεια κι από μια επανάσταση του καθενός.

Μέσα σ όλα αυτά και στο ερωτικό τραγούδι που κυριαρχεί, δεν είναι η ώρα να επανέλθει ένα είδος κοινωνικού τραγουδιού;
Σ' αυτόν τον δίσκο που κυκλοφορεί υπάρχουν τουλάχιστον τρία τραγούδια τέτοια αλλά όχι με την ταμπέλα του στρατευμένου τραγουδιού όπως ονομαζότανε. Ο λόγος υπάρχει, ο τρόπος που γίνεται πρέπει να αλλάξει όπως έχουν αλλάξει κι οι καιροί κι οι καταστάσεις, κι οι ανάγκες κι οι αγωνίες κι οι φόβοι μας και τα προβλήματα μας. Εντάξει, ωραίος ο έρωτας αλλά για να χεις την πολυτέλεια σα σκεφτείς το πουλί σου πρέπει να λύσεις κι ένα-δυο άλλα πραγματάκια από γύρω. Γράφονται κοινωνικά τραγούδια σήμερα απλά είναι πιο ήπια και γι' αυτό το λόγο ίσως πιο δυνατά. Περνάνε μ' έναν τρόπο που δεν τα ταξινομεί σ' ένα είδος τραγουδιού.

Να μας πεις δυο λόγια και για τα υπόλοιπα τραγούδια, για το σύνολο της νέας αυτής δισκογραφικής δουλειάς;
Λοιπόν, ο δίσκος λέγεται «Οι περιπέτειες ενός προσκυνητή». Ο προηγούμενος λεγόταν «Ανεμοδείκτης» κι ερχόταν κι απ' τη διάθεση μου. Αισθανόμουν ότι ήμουν καρφωμένος τα τελευταία χρόνια σε μια θέση και ταυτόχρονα αεικίνητος παρακολουθούσα τα πάντα γύρω μου, όπως ένας ανεμοδείκτης είναι σταθερός μεν αεικίνητος δε. Τώρα, η δουλειά αυτή έχει να κάνει με μια προσωπική αναζήτηση μέσα στα πράγματα. Δεν είναι ένας θρησκευτικός δίσκος με την έννοια που φαντάζεσαι. Έχει μια αναζήτηση κι ένα ταξίδι αλλά και μια ησυχία ταυτόχρονα. Είχα διαβάσει κι ένα βιβλίο ενός ρώσου προσκυνητή, ένα χειρόγραφο που βρέθηκε στο Άγιο Όρος, όπου ένας απλοϊκός ρώσος ξεκινάει για προσκύνημα και διασχίζει τεράστιες αποστάσεις διαλογιζόμενος και συζητώντας με ανθρώπους που συναντάει πάνω στα θέματα που τον απασχολούν, τα οποία είναι αποκλειστικά θρησκευτικά. Εγώ παλεύω με το δικό μου προσκύνημα όπως κάθε άνθρωπος.
Κι αυτός ο προσκυνητής περπατάει ρυθμικά επαναλαμβάνοντας μια προσευχή από μέσα του. Μου έδωσε ξεκάθαρα την εικόνα της ανθρωπότητας που βαδίζει ρυθμικά μέσα στους αιώνες ψάχνοντας να βρει μια αλήθεια, την όποια ελευθερία ή αγάπη που μπορεί να υπάρξει.
Κι αυτό είναι το προσκύνημα.

Θα ξεχωρίσεις δυο-τρεις στίχους από το δικό σου προσκύνημα για να κλείσουμε αυτήν την κουβέντα;
Κάποιος είπε πως ταξίδι είναι μόνο προσευχή:

Καρδιά μου να είσαι ζωντανή
Αίμα, υποσχέσεις, προσευχές και χώμα
Κι εσύ ρωτάς ποιος ήμουν χθες
Ίσως μια μέρα καταφέρω να με αλλάξω
Προσωπική μου ιδιόκτητη επανάσταση
Θα βγω μια νύχτα να χαθώ και να με ψάξω
Στο άδειο παράθυρο.