ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΪΝΔΡΟΥ

(Ως3 - ΜΑΡΤΙΟΣ 2002)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΑΡΗΣ ΔΟΥΚΑΣ

Ανακάλυψε την αγάπη της για το πιάνο στα επτά της χρόνια. Κάτι που την ακολουθεί σε όλη της τη ζωή.
«Η σχέση μου με το πιάνο είναι καθοριστική. Όμως άρπαζα καθετί που άκουγα σαν σφουγγάρι. Τα χρόνια εκείνα είναι πηγή για πολλά πράγματα που κάνω. Από το rock n roll που άκουγα, τις άριες και τις όπερες, μέχρι τις ταινίες που έβλεπα κρεμασμένη από τον τοίχο του θερινού σινεμά «Φλερύ» στους Αμπελοκήπους.»
Η Ελένη Καραΐνδρου θεωρεί τη σύνθεση αυτοσχεδιασμό.
«Το κλικ συνέβη, όταν άγγιξα για πρώτη φορά τα πλήκτρα του πιάνου. Δεν περίμενα, όπως τα άλλα παιδάκια, να μου πει η δασκάλα να μελετήσω τις κλίμακες. Δεν με ενδιέφερε να αποτυπώσω κάτι απλώς για να μείνει στην ιστορία. Ίσως τα ωραιότερα πράγματα που έχω γράψει είναι αυτά που δεν έγραψα ποτέ».
Της ζητήσαμε να μας πει τι σημαίνει η λέξη «ταλέντο». Ευθύς μας εξήγησε ότι είναι εναντίον των ορισμών, γιατί όταν προσπαθείς να ορίσεις κάτι, το περιορίζεις.
«Για μένα ταλέντο δεν είναι μόνο η κλίση, είναι και το γούστο, η αισθητική κατεύθυνση και η εργατικότητα. Ταλέντο είναι και μια ώθηση τρομακτική που δεν σε αφήνει να μην ολοκληρώσεις κάτι».
Τη θεωρούν μία από τις σημαντικότερες συνθέτριες. Μας έχει χαρίσει συγκλονιστικές στιγμές μέσα από τα τραγούδια της, τα οποία μερικές φορές σε πονούν βαθιά στην ψυχή. Για λίγο όμως, καθώς ακολουθεί η λύτρωση.
«Εγώ δεν γράφω εγκεφαλικά, γράφω συγκινησιακά. Όταν γράφω κάτι, είτε είναι τρία λεπτά είτε δέκα είτε είκοσι, δεν έχει σημασία, το γράφω μονορούφι, δεν το αλλάζω ποτέ. Μπαίνω σε μια κατάσταση, σαν να φτιάχνομαι».
Αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της, αλλά και της ζωής μας, η συνεργασία της με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Έχει γράψει τη μουσική για τις περισσότερες ταινίες του.
«Είχε ακούσει μια δουλειά μου (Ρόζα-1982) και είχε «μιλήσει» μέσα του. Ο Θόδωρος δεν είναι επαγγελματίας, είναι ποιητής. Υπάρχουν πολλά μουσικά θέματα -σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει συνήθως στο σινεμά- πάνω στα οποία γυρίστηκαν σκηνές. «Το Βαλς του Μελισσοκόμου» γυρίστηκε πριν. «Το Ροκ της Καντίνας», η σκηνή της σύγκρουσης των δύο γενεών, γυρίστηκε πάνω στη μουσική. Όταν ο Θόδωρος μου λέει μια κουβέντα, καταλαβαίνω δέκα και αισθάνομαι ακόμη περισσότερα. Ξέρετε, εμπνέομαι από το όραμά του και συγκινούμαι από τις ιδέες του».
Η νεολαία αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του κοινού που παρακολουθεί τις συναυλίες της, υποστηρίζει η Ελένη Καραΐνδρου. Και παρά τους αφορισμούς διαφόρων, για την κενότητα, την αδιαφορία και την αμάθεια των νέων ανθρώπων, εκείνη έχει διαφορετική αντίληψη.
«Οι νέοι άνθρωποι είναι οι μόνοι που δεν βιάζονται. Βιάζονται αυτοί που τρέχουν να κάνουν καριέρα, λεφτά, και χαλάνε. Η νεολαία ψάχνεται, και τους πιστεύω. Είναι αγνοί. Στα πρόσωπά τους βλέπω το μέλλον όλου του κόσμου».
Στις μέρες μας κυριαρχεί η ηλεκτρονική μουσική. Νέα ρεύματα δημιουργούνται συνεχώς. Ακόμη και ροκ συγκροτήματα χρησιμοποιούν, όλο και περισσότερο, ήχους που δημιουργούν με ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Και η ίδια το 1982 είχε χρησιμοποιήσει συνθεσάιζερ σε συνδυασμό με συμφωνική ορχήστρα. Τι πιστεύει λοιπόν για τις σύγχρονες μουσικές τάσεις;
«Με ενδιαφέρει οτιδήποτε έχει αυθεντικότητα και βαθιά αναζήτηση. Οι τέχνες που δεν είναι ουμανιστικές δεν με απασχολούν. Δεν με ενδιαφέρει ένας που έχει τα κομπιουτεράκια του, παίζει και νομίζει ότι είναι μουσικός. Δεν μπορώ να πω όμως ότι δεν μου αρέσει η ηλεκτρονική μουσική του Phillip Glass. Ο μουσικός που αναζητά διαφορετικούς ήχους είναι σημαντικός. Το να είσαι καλλιτέχνης είναι μια επικίνδυνη περιπέτεια, δεν ξυπνάς ένα πρωί και γράφεις έναν εκπληκτικό δίσκο. Όπως, για παράδειγμα, κάποιοι ζωγράφοι παίρνουν ένα μυστρί και ξαφνικά αυτό είναι τέχνη».
Πώς ξεκινά όμως να γράφει ένα τραγούδι; Πρέπει, λέει, να κοιτάζεις το θέμα σου κατάματα και να το ξορκίζεις. Δεν μπορείς να γράφεις για ξεριζωμένους και για την ανθρώπινη οδύνη με ανάλαφρο τρόπο.
«Θα το δεις το πράγμα μέσα στα μάτια και πρέπει να καείς μέσα σε αυτό. Και από εκεί, αν έχεις κότσια και αντέχεις, θα λυτρωθείς. Εκφράζει μια μελαγχολία η μουσική μου. Πολλοί άνθρωποι με έχουν σταματήσει στον δρόμο και μου είπαν ότι έχουν κλάψει με τη μουσική μου, αλλά μετά έχουν νιώσει μια περίεργη ευτυχία. Λίγο πριν αρχίσω να γράφω αισθάνομαι μέσα μου κάτι σαν γέννα, σαν ταραχή».
Δεν έχει υπογράψει ποτέ συμβόλαιο με δισκογραφική εταιρεία, μολονότι έχει κυκλοφορήσει πολλούς δίσκους. Θεωρεί ότι κανείς δεν μπορεί να της υποδείξει τι θα κάνει με τον μεγάλο της έρωτα, τη μουσική. Πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε έναν εκπληκτικό δίσκο, τις «Τρωάδες». Είναι η μουσική επένδυση για την παράσταση του θεατρικού έργου του Ευριπίδη, την οποία ανέβασε στην Επίδαυρο ο σύζυγός της Αντώνης Αντύπας. Ο δίσκος κυκλοφόρησε από την εταιρεία ΕCM και μάλιστα με την επιμέλεια του διευθυντή της Manfred Eicher.
«O άνθρωπος είναι μια προσωπικότητα που εμπεριέχει ιδιοφυΐα. Είναι αχτύπητος στη δραματουργία του δίσκου. Όσο για τις Τρωάδες, το θεώρησα μεγάλο έργο, αντιπολεμική κραυγή. Αισθάνθηκα ότι χρωστάω κάτι σε αυτό το έργο. Και πιστεύω ότι με αυτό ολοκλήρωσα έναν πολύ σημαντικό κύκλο».
Η μεγάλη πτώση των πωλήσεων των δίσκων δεν φαίνεται να επηρεάζει τη δισκογραφία της, λέει η μεγάλη πιανίστα και συνθέτρια. Το δικό της κοινό είναι συγκεκριμένο και μικρό. Περιθώριο μεν, φανατικό δε.
«Είμαστε ένα περιθώριο που κατάφερε με το «Βλέμμα του Οδυσσέα» να πουλήσει 200.000 δίσκους. Έχουμε ένα συγκεκριμένο κοινό που μπορεί να στερηθεί το φαγητό του, αλλά θα πάει στο καλό σινεμά, θα πάρει έναν καλό δίσκο, θα αναζητήσει, τέλος πάντων, την πνευματική τροφή».
Το κασετοφωνάκι έκλεισε. Η Ελένη Καραΐνδρου άνοιξε το παλιό πικάπ και τοποθέτησε ένα βινύλιο, προϊόν της συνεργασίας της με τον Νορβηγό σαξοφωνίστα Jan Garbarec. To κομμάτι που μας έβαλε ήταν, τι άλλο, ένας αυτοσχεδιασμός. Από ένα σαξόφωνο και ένα πιάνο. Το πιάνο μιας μεγάλης συνθέτριας, η οποία με κάθε της δίσκο μάς βουτά βαθιά, μια στο μαύρο και μια στο άσπρο. Η οποία μας κάνει να νιώθουμε σαν να περπατάμε με τα μάτια κλειστά σε τεντωμένο σχοινί, που κάποιος το κουνάει. Πάντα όμως φτάνουμε στο τέρμα. Κι εκεί, πατώντας σε στέρεο έδαφος, ανοίγουμε ξαφνικά τα μάτια και μας τυφλώνει το φως της ελπίδας, η μουσική δηλαδή της Ελένης Καραΐνδρου.