ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΤΣΙΡΑΣ

(Ως3 - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΗΣ

«Το ότι κάποιος ξαφνιάζεται γιατί θεωρούσε ότι είμαι έντεχνος και ακούει κάτι τελείως διαφορετικό, δεν τον αδικώ, απλά μόνος του αποφάσισε να με βαφτίσει έντεχνο, εγώ δεν ήμουν ποτέ.»

Αυτό το κείμενο θα μπορούσε να έχει εισαγωγή. Δεν γίνεται όμως γιατί δεν χωράει! Ο Γιάννης Κότσιρας ήρθε στο ραντεβού μας για να τα πει. Και τα λέει.

Ο δίσκος έχει κυκλοφορήσει εδώ και αρκετές μέρες. Τις πρώτες αντιδράσεις τις έχεις καταγράψει. Είσαι θυμωμένος;
Καταρχήν να σου πω ότι δεν έχω θυμώσει, έχω στενοχωρηθεί και με στενοχωρεί κάθε φορά που βγάζω ένα δίσκο και γράφονται παρόμοια πράγματα. Αυτό που με έχει στεναχωρήσει περισσότερο είναι ότι αυτοί που θέλουν να γράψουν κάτι κακό, δεν γράφουν για τη δουλειά μου. Δεν με ενοχλεί η αρνητική κριτική αρκεί να γίνεται πάνω στα τραγούδια και τη μουσική. Τι να απαντήσω ή πόσο σοβαρά να πάρω κριτικές που γίνονται για πράγματα τελείως περιφερειακά, τα οποία στην ουσία δεν είναι και η δουλειά μου;
Όταν ήμουν μικρός, είχαμε έναν οικογενειακό φίλο που ήταν δημοσιογράφος, ο οποίος μου έλεγε τότε ότι κάποιες από τις βασικές αρχές της δημοσιογραφίας είναι ότι πρέπει να ψάχνεις την είδηση. Να την ανακαλύπτεις, όχι να τη δημιουργείς. Μια άλλη αρχή είναι να κρίνεις την εξουσία και μια ακόμα να μην ξεχνάνε ποτέ οι δημοσιογράφοι να βάζουν μελάνι στην πένα τους. Θεωρώ ότι όλα αυτά έχουν ανατραπεί. Η είδηση δημιουργείται, οι δημοσιογράφοι δεν κρίνουν την εξουσία, απλά την ακολουθούν, και έχουν ξεχάσει να βάζουν μελάνι στην πένα τους. Βάζουν μόνο φαρμάκι. Ίσως θα έπρεπε να ανακαλύψουν ορισμένοι ξανά, για ποιο λόγο τους έχει δοθεί μια πένα.
Είμαι πικραμένος και στεναχωρημένος. Από την άλλη είμαι χαρούμενος γιατί όποιες κριτικές έχουν βγει για τη δουλειά μου, είναι πολύ καλύτερες σε σχέση με τις άλλες δουλειές που έχω κάνει. Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό. Και από ό.τι φαίνεται αυτές οι αρνητικές κριτικές στο πρόσωπό μου, γιατί εκεί εστιάζεται το όλο θέμα δεν επηρεάζουν τον κόσμο που αγοράζει τον δίσκο.

Δεν είναι είδηση το ότι ο Κότσιρας κάνει Ρόκκο ή Κυριάκο Παπαδόπουλο;
Για μένα δεν είναι αυτό η είδηση. Είδηση θα ήταν αν συνεργαζόμουν με τον Sting ας πούμε. Αλλά ακόμα και όταν έκανα εγώ μια μεγάλη συνεργασία, αυτοί οι κύριοι δεν ασχολήθηκαν. Όταν συνεργάστηκα με την Τάνια Τσανακλίδου και την Συμφωνική Ορχήστρα του Κρεμλίνου δεν ασχολήθηκε κανείς. Ή κανείς απ' όλους αυτούς που τώρα με κατηγορούν.

Δεν το περίμενες;
Περίμενα την αντίδραση από μια μερίδα σκληροπυρινικών «εντέχνων» ακροατών και δημοσιογράφων οι οποίοι φανταζόμουν ότι αυτό που κάνω θα τους ξάφνιαζε γιατί με έχουν βαφτίσει από μόνοι τους «έντεχνο», ενώ εγώ αυτό το αρνούμαι χρόνια τώρα. Αυτό το περίμενα. Ε, μα δεν ήρθε από εκεί το ξάφνιασμα όμως. Εκεί είναι το αστείο. Το ξάφνιασμα μου 'ρθε από μεριές που δεν τις περίμενα. Το ότι κάποιος ξαφνιάζεται γιατί θεωρούσε ότι είμαι έντεχνος και ακούει κάτι τελείως διαφορετικό, δεν τον αδικώ, απλά μόνος του αποφάσισε να με βαφτίσει έντεχνο, εγώ δεν ήμουν ποτέ. Δεν το αποδέχτηκα ποτέ, ούτε θεωρώ ότι το να τραγουδάς «¶ξιον Εστί» ή γενικότερα Θεοδωράκη σημαίνει ότι είσαι έντεχνος, Έχουν τραγουδήσει και άνθρωποι που δεν τους θεωρήσαμε ποτέ έντεχνους. Έχω τεράστιες απορίες. Πόσο μεγάλες παρωπίδες μπορούμε να φοράμε το 2007; Πόσο μπορούμε να μη βλέπουμε πέρα από τη μύτη μας; Αν δεν υπήρχαν αυτές οι υπογραφές στο δίσκο και υπήρχαν κάποιες άλλες, είμαι βέβαιος ότι δεν θα δεχόμουν την επίθεση που δέχομαι. Είναι καθαρά θέμα κόμπλεξ. Και σε τελική «Το τσιγάρο» ή η «Χάντρα Θαλασσιά» δεν είναι λαϊκά τραγούδια;
Έκανα τα απωθημένο μου πραγματικότητα. Όταν έχεις μεγαλώσει με το λαϊκό τραγούδι, και ψάχνεις να βρεις το αντίστοιχο σύγχρονο λαϊκό και δεν βρίσκεις τίποτα και έχεις αποκλειστεί στο παλιό λαϊκό, όταν έρχονται τέτοια τραγούδια στα χέρια μου εγώ αισθάνομαι φωτεινός. Ήθελα να κάνω έναν τέτοιο δίσκο πάντα. Επίσης ήθελα μέσα από τις επιλογές μου στη δισκογραφία να φαίνεται ποιος είμαι. Που ανήκω μουσικά. Έκανα πολλούς κύκλους. Από τη Ρεμπούτσικα στον Μιτζέλο, από τον Μαχαιρίτσα στον Φάμελλο και τον Λειβαδά και από εκεί ουσιαστικά γυρίζω σε εμένα. Και μέσα σε όλα αυτά δοκιμάστηκα παντού. Σε όλα τα είδη του τραγουδιού. Με συμμετοχές, με πιο ποπ ακούσματα με πιο ροκ ακούσματα. Εγώ σε όλα τα live μου, σε όλες μου τις συναυλίες βάζω 2/3 λαϊκό τραγούδι. Πάντα ήταν έτσι. Δεν φταίω εγώ που με κρίνουν άνθρωποι που δε με γνωρίζουν καθόλου. Δεν έχουν έρθει ποτέ να με δουν ζωντανά. Τι να τους κάνω; Δεν ακούν το είδος μουσικής που κάνω. Τους αρέσουν τα σκυλάδικα και πάνε στα σκυλάδικα. Εγώ δεν κάνω σκυλάδικα. Παρότι τα θαυμάζω πολλές φορές για την αγνότητά τους. Αυτό που με κάνει και χαίρομαι σε αυτό το δίσκο είναι ότι ακούω υπέροχα λαϊκά τραγούδια και χαίρομαι γιατί τελικά μπορεί ένας λαϊκός δίσκος να κάνει τη διαφορά. Όπως έκανε ο live δίσκος τη διαφορά τότε. Όπως έκανε τη διαφορά ο «φύλακας άγγελος» και το «μόνο ένα φιλί» με μπαλάντες την εποχή των τσιφτετελιών, αντίστοιχα πιστεύω πως την εποχή του χαμένου λαϊκού τραγουδιού, μπορεί ένας λαϊκός δίσκος να κάνει τη διαφορά. Και βλέπω ότι την κάνει σιγά-σιγά.

Αφού ήθελες να κάνει ένα λαϊκό δίσκο γιατί δεν πήγαινες στην πηγή του λαϊκού που υπάρχει στην από εδώ πλευρά του ελληνικού τραγουδιού. Γιατί δεν κάνεις Νικολόπουλου. Κανείς δεν θα είχε να σου προσάψει τίποτα.
Εγώ δεν απευθύνθηκα πουθενά συγκεκριμένα. Η ιδέα αυτού του δίσκου δημοσιοποιήθηκε σε μια τηλεοπτική εκπομπή του Λευτέρη Παπαδόπουλου πριν 3-4 χρόνια. Η «από εδώ» πλευρά δεν ανταποκρίθηκε, η «από εκεί» ανταποκρίθηκε. Δεν είναι ότι απευθύνθηκα εγώ κάπου. Ήρθαν και μου έφεραν καλά τραγούδια. Συν του ότι εγώ δεν πίστευα ποτέ ότι η μια πλευρά γράφει καλά και η άλλη όχι. Δεν είχα ποτέ τέτοιο πρόβλημα

Έτσι όπως σε ακούω, χρησιμοποιείς μεν τους όρους, δε φαίνεται όμως να τους πιστεύεις.
Κάποια εποχή στο ελληνικό τραγούδι υπήρχε αυτός ο διαχωρισμός. Όταν υπήρχαν οι μεγάλες προσωπικότητες που καθόριζαν και πνευματικά την πορεία αυτού του τόπου, τότε πιστεύω πως πραγματικά υπήρχαν 2 δρόμοι. Γιατί απέναντι από τον Χατζιδάκι, τον Θεοδωράκη και τον Λοϊζο, δεν μπορούσε να σταθεί τίποτα. Ήταν τόσο το μεγαλείο, η πνευματικότητα και η έμπνευση, που δεν μπορούσες να βάλεις κάτι απέναντι σ' αυτούς τους ανθρώπους, ή απέναντι στον Ξαρχάκο και τον Μαρκόπουλο. Τώρα αυτές οι προσωπικότητες έχουν εκλείψει, δεν υπάρχουν. Αν δεν δώσουμε χώρο σε κάποιους ανθρώπους, θα τους εγκλωβίσουμε σε μια κατάσταση που ουσιαστικά δεν υπάρχει. Δεν έχει το δικαίωμα δηλαδή ο Κυριάκος Παπαδόπουλος να γράψει ένα σπουδαίο τραγούδι; Δεν έχω εγώ το δικαίωμα να πω ένα τραγούδι, το οποίο μου αρέσει; Δεν καταλαβαίνω. Πρέπει να εξετάσω πρώτα ποιος το έγραψε; Γιατί αυτοί οι συγκεκριμένοι τύποι, που με κατηγορούν για τις συγκεκριμένες υπογραφές, τη μία μέρα είναι σ' αυτούς και τους ακούνε και την άλλη μέρα είναι σε εμένα; Αυτοί πως το κάνουν και σε εμένα δεν αναγνωρίζουν αυτό το δικαίωμα.

Το ότι είσαι ένας τραγουδιστής πρώτης γραμμής, που η εταιρία σου προσδοκά σε έναν αριθμό πωλήσεων, μπορεί να σε εγκλωβίσει καλλιτεχνικά;
Ναι μπορεί. Και οφείλω να πω ότι μου έχει συμβεί αυτό. Δεν οδηγήθηκα βέβαια σε επιλογές που τελικά τις μετάνιωσα. Θα μπορούσα όμως. Όμως είναι πολύ εύκολο να πέσεις στην παγίδα, ιδιαίτερα στο πως αντιλαμβάνονται οι συνεργάτες σου την εμπορική σου αξία. Προσπάθησα να συγκρατηθώ στο πως ξεκίνησα. Θα μπορούσα να είχα εξαργυρώσει έναν λαϊκό δίσκο με τεράστιες πωλήσεις, με ένα ισχυρό μεροκάματο σε πολύ μεγάλη πίστα, δεν το έκανα και δεν το κάνω. Δεν αποκλείω ότι μπορεί κάποια στιγμή να συνεργαστώ με έναν τραγουδιστή «της άλλης όχθης», επειδή μου αρέσει. Θα το κάνω χωρίς καμία ενοχή. Δεν μπορώ να κρύψω ότι θαυμάζω τον Πασχάλη Τερζή. Μ' αρέσει σαν τραγουδιστής. Τον θεωρώ πολύ μεγάλη καρδιά και μεγάλο τραγουδιστή. Αν ποτέ μου έκανε την τιμή να συνεργαστούμε, θα ήταν πραγματικά μεγάλη τιμή για μένα. Αλλά δε θα το έκανα γιατί πρέπει να βγάλω λεφτά, ή για να εξαργυρώσω κάποια εμπορική αξία.

Σκέφτεσαι ότι στο «Μετρό» μπορεί την όποια εμπορική αξία θα έχει αυτός ο λαϊκός δίσκος να μην την εισπράξεις;
Μα το λαϊκό τραγούδι γεννιέται μέσα από τους μικρούς χώρους, γιατί απευθύνεται άμεσα στον κόσμο που θέλει να έρθει σε επαφή μαζί του. Να σου θυμίσω ότι ο κατεξοχήν λαϊκός μου δίσκος το «Μόνο ένα φιλί» παρουσιάστηκε στα «13 φεγγάρια». Εγώ εκεί θεωρώ ότι αναπνέει το λαϊκό τραγούδι και πεθαίνει στις μεγάλες πίστες. Πεθαίνει η λαϊκότητα του τραγουδιού και η αμεσότητά του.

Τελικά το «Μετρό» θα γίνει ταβέρνα, μεζεδοπωλείο, ουζερί, τι απ' όλα αυτά που έχουν ακουστεί;
Για να μη φοβάστε ότι θα το κάνω ταβέρνα, να σας πω ότι και να το ήθελα δεν μπορώ, γιατί το «Μετρό», έχει άδεια θεάτρου. Δεν το θέλω όμως έτσι κι αλλιώς. Πάνω στην σκηνή θα είναι 6 μουσικοί, το πρόγραμμα δε θα έχει ηλεκτρισμό και ουσιαστικά θα είναι ένα πρόγραμμα «εφ' όλης της ύλης», της δικής μου ύλης και όχι μόνο. Το υπόλοιπό πρόγραμμα θα είναι διαδραστικό. Σε κάποιο σημείο ο κόσμος θα μπορεί να ζητάει τραγούδια κι εγώ θα τα λέω. Δεν θα υπάρχουν πολλά φώτα, δε θα υπάρχουν λέιζερ, δεν θα υπάρχουν ιπτάμενοι δίσκοι, θα υπάρχουν 6 μουσικοί και μια υπέροχη τραγουδίστρια, η Ζωή Παπαδοπούλου.

Έχεις βγάλει ένα συμπέρασμα από όλο αυτό;
Εγώ ποτέ δε λέω αν κάτι είναι καλό ή κακό, λέω ότι αυτό μου αρέσει ή δε μου αρέσει. Και θα εκφράσω επιχειρήματα γι αυτό. Δε θα πω ποτέ ότι δεν μου αρέσει ο Κότσιρας επειδή έκανε ένα εξώφυλλο που εμένα μου θυμίζει έναν από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών. Και τέλος πάντων αυτό είναι μομφή; Ότι ένα εξώφυλλο θυμίζει Da Vinci; Εγώ να πω μπράβο λοιπόν στον Τάσο Βρεττό και τον Πέτρο Παράσχη που έκαναν αυτό το εξώφυλλο. Αυτοί οι άνθρωποι που το λένε προφανώς δεν έχουν δει ποτέ Da Vinci στη ζωή τους. Μάλλον ανακάλυψαν τον Da Vinci από την ταινία. Ούτε καν από το βιβλίο. Και τέλος πάντων για να κλείσουμε γλυκά, καλό θα ήταν οι άνθρωποι να μην πικραίνουμε ανθρώπους που δε μας έχουν κάνει ποτέ κακό. Το μελάνι είναι ακριβό, το φαρμάκι ρέει άφθονο στους δρόμους.