ΜΑΚΗΣ ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΠΟΥΛΟΣ

(Ως3 - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΜΟΥΛΟΣ

Συνέντευξη με ένα σπουδαίο δάσκαλο...

Η συνάντηση με τον Μάκη Θεοφυλακτόπουλο, προγραμματίστηκε για ένα κυριακάτικο βράδυ, στο εντυπωσιακό εργαστήρι του στο Καλαμάκι. Σε ένα χώρο, που με την πρώτη ματιά αντιλαμβάνεται κανείς, ότι ο καλλιτεχνικός οίστρος της δημιουργίας, έχει αφήσει στο πέρασμά του, φανερά τα χνάρια του. Φιλικός και ζεστός, όπως πρέπει να είναι ένας δάσκαλος, δημιουργεί αμέσως ένα ευχάριστο κλίμα και εξαφανίζει από την πρώτη στιγμή, κάποια υποψία άγχους, που μου είχε προκαλέσει η απρόσμενα θετική ανταπόκρισή του στην πρόταση για τη συγκεκριμένη συνέντευξη -δεδομένου ότι δεν είχα γνωρίσει στο παρελθόν, τον άνθρωπο, του οποίου τη δουλειά θαύμαζα απεριόριστα εδώ και χρόνια.

Στην έκθεσή σας που παρουσιάζεται στο κέντρο τεχνών Ιλεάνας Τούντα, υπάρχει κάποιος κεντρικός άξονας, κάποιο θέμα; Θα συναντήσουμε ξανά τους μοτοσικλετιστές, το περίγραμμα ή κάποιο αγαπημένο θέμα απ΄ τα παλιά;
Καταρχήν, μπορώ να σου πω ότι η περίοδος με τις μηχανές, αυτές που με έκαναν γνωστό, έχει σταματήσει προ πολλού, γύρω στο 1975 άρχισε να τελειώνει αυτή η ιστορία. Στη συνέχεια, δούλευα σε μια «περιοχή», που ήταν μεταξύ του συγκεκριμένου και του αφηρημένου, χωρίς όμως την παρουσία της μηχανής, με σταθερό σημείο την ανθρώπινη φιγούρα, η οποία πάντα υπήρχε σε όλη τη δουλειά μου. Οι αλλαγές ήταν στην ύλη, στη διατύπωση της φόρμας, όπου μετά τις μηχανές κι αφού ακολούθησε η περίοδος που προείπα, άρχισε μια άλλη περίοδος, ένα δείγμα της οποίας, συναντάμε σ'  αυτή την έκθεση. Άρχισε, δηλαδή, να μπαίνει ένα περίγραμμα μέσα στην ύλη, όπου άργησε να διατυπωθεί, μια και είχα βαρεθεί μ' αυτά που έκανα κι έπρεπε να πιστέψω σε κάτι άλλο, για να με κινήσει. Έτσι, λοιπόν, παράτησα αυτό που βαριόμουν, αλλά δεν ήξερα που θα πάω. Ψάχνοντας, λοιπόν, σιγά σιγά, οδηγήθηκα στο περίγραμμα, το οποίο είχε μια αμεσότητα, είχε μια ύλη που ζητούσε μια ανθρωπόμορφη κατάσταση μέσα της. Δεν ήξερα πως αλλιώς να το διατυπώσω και σιγά σιγά, είδα ότι αυτό το περίγραμμα  είχε μια αμεσότητα  γραφής. Αυτή η άμεση και γρήγορη επέμβαση, με τα σωληνάρια που γίνονται το περίγραμμα, δύσκολο να γίνει ακριβής, διαρκώς γκρεμιζόταν. Ολοένα η ποσότητα της ύλης μέσα στα γκρεμίσματα της αφαίρεσης, άρχισε να παίρνει ακόμα μεγαλύτερο βάρος στην εικόνα, από ό,τι σε προηγούμενα έργα. Αυτό, συνεχίστηκε έχοντας διάφορες εκδοχές, με την έννοια ότι κάποια στιγμή, δεν υπάρχει περίγραμμα ενός άλλου χρώματος, αλλά το περίγραμμα γίνεται σαν ανάγλυφο -μαζεύεται κάπου πολύ το χρώμα. Υπάρχει η ανάγκη της υποβολής κάποιου ανθρωπόμορφου στοιχείου και, φυσικά, από εκεί που περιμένω περισσότερο από το έργο να υπάρξει, να έχει εκπομπή, είναι από την ύλη του, η οποία διαρκώς περιπλανάται, μέχρι να αποκτήσει ένα χώρο, μια πνευματικότητα, να σε απελευθερώνει η ίδια.

Ποιά είναι η κινητήρια δύναμη για σας;
Είναι αυτή η ορμή για καινούργιες γνωριμίες. Εάν αυτή η ορμή παύσει, θα είναι σα να έρθει το πραγματικό γήρας, που δεν έρχεται με βάση την ηλικία, έρχεται μέσα από την παύση για περιέργεια, την παύση για το καινούργιο, την παύση για το νέο. Επιδιώκω να είμαι σε μια συνεχή διαδικασία ψαξίματος, όπου αυτή η διαδικασία θα μου δίνει την αγωνία. Έτσι, δεν πλήττω. Επειδή η καθημερινότητά μου είναι η προτεραιότητά μου, το πως θα περάσω τη μέρα μου, είναι για μένα σημαντικότερο από το αν θα έχω χρήματα. Θέλω να έχω την απόλυτη ελευθερία, αν είναι δυνατόν, μια συναρπαστική ημέρα και επειδή μόνο αν πήγαινα στο πόλεμο θα την είχα, προσπαθώ στο ατελιέ μου να βρω τον πόλεμο, την περιπέτεια, την ελπίδα για έκπληξη, γι' αυτό που δε μου είναι γνωστό. Αυτό με κινεί.

Τι νομίζετε ότι είναι εκείνο που χαρακτηρίζει ένα έργο ως σπουδαίο, ως αθάνατο, με αξία διαχρονική;
Η αντοχή του έργου στο χρόνο, είναι αυτό που δημιουργεί και το μέγεθος του. Την ώρα που γίνεται, μπορείς μεν να το ξεχωρίσεις από το κακό, αλλά δεν μπορείς να ξέρεις πόσο θα αντέξει από τις εισβολές των νέων καλών πραγμάτων που έρχονται ορμητικά, με στόχο να σε βγάλουν εσένα στα παλιά, να σε κάνουν « παππού». Είναι μερικά πράγματα που δε φοβούνται τίποτα? π.χ. δε φοβάται τίποτα ο Μπουζιάνης, ...δεν πα να έρχονται τα αμερικανάκια  τα δυνατά, ένας Χαλεπάς δεν τα φοβάται.

Είστε από τους ανθρώπους που ζουν μέσα στο χώρο της εκπαίδευσης. Πως βιώνετε αυτή τη σχέση με τα νέα παιδιά και τι είναι εκείνο που κατά τη γνώμη σας, ωθεί τους νέους καλλιτέχνες, να θέλουν να φύγουν με την πρώτη ευκαιρία για το εξωτερικό;
Δεν ήμουν η προσωπικότητα εκείνη που θα μπορούσε κανείς να πει ότι ήταν η κατάλληλη για να διδάξει. Ούτε οι άλλοι, ούτε εγώ το πίστευα. Αλλά, διατηρώντας από τα γνωρίσματα του χαρακτήρα μου, εκείνα που έχουν ένα νεανικό στοιχείο, μ' άρεσε το παιχνίδι με τα νέα παιδιά και ήταν ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά, τι σημαίνει σήμερα, να είσαι ένας νέος άνθρωπος. Όταν εγώ δίδασκα στους μαθητές κάποιους ζωγράφους που θα μπορούσαν να δουν δουλειά τους -όπως γίνεται σε αντίστοιχες σχολές στην Ευρώπη ή αλλού- εμείς, δεν είχαμε τη δυνατότητα να πάμε σε ένα μουσείο να δούμε αυτά για τα οποία μιλούσαμε, τα βλέπαμε από φωτογραφίες και αν δε δεις το αίμα που έχει καταθέσει ο ζωγράφος πάνω, δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Μόνο του αυτό, είναι μια μεγάλη στέρηση, γι' αυτό, στην Ελλάδα αναγκαζόμαστε να κάνουμε κάτι, που σ' άλλες χώρες δεν το έχουν ανάγκη. Δε βλέπουμε την ώρα να φύγουμε στο εξωτερικό, είτε ως συνέχεια των σπουδών μας, είτε για να μπούμε στο καλλιτεχνικό αλισβερίσι. Εάν είχα ξανά την ευκαιρία να διαλέξω αν θα γινόμουν καθηγητής, δεν ξέρω αν θα δεχόμουν. Την πρώτη φορά έγινα κυρίως για το μισθό, για να εξασφαλίσω ένα σταθερό μηνιάτικο. Στο δρόμο, όμως, δημιούργησα αγάπες, ήθελα να γνωρίσω τα παιδιά. Κι αυτά, πλέον, έχουν μείνει στην καρδιά μου, μου έκαναν καλό. Διατηρώ μια αγάπη γι αυτά τα παιδιά, η οποία  είναι μέσα μου, με εμπλουτίζει, με κάνει καλό.

Κοιτώντας πίσω, στα πρώτα χρόνια, στην πρώτη σας έκθεση, υπάρχει κάτι έντονο που σας έχει μείνει;
Είχα την τύχη να περάσω καλά στους καλλιτεχνικούς χώρους. Αυτό που μου έμεινε, είναι ότι στην πρώτη μου έκθεση είχε έρθει ο Μόραλης -με τον οποίο ως φοιτητής του, είχα κάποιες συγκρούσεις- και εκφράστηκε με ένα τρόπο, όχι και τόσο συνηθισμένο για το Μόραλη. Έλεγε σε όλους, πόσο του άρεσε η δουλεία μου, ήρθε και το είπε και σ' εμένα και πρόσθεσε, ότι «έχει πολύ σημασία που στο λέω εγώ, που είμαι ζωγράφος διαφορετικού ταμπεραμέντου από εσένα!».

Σχέδια ή σκέψεις για το μέλλον;
Είναι προγραμματισμένη μία αναδρομική έκθεση στο Μπενάκη, το 2010. Υπάρχουν 3 ή 4 κορυφαία έργα -όσον αφορά τη δουλειά μου κορυφαία- όπου θα μπορούσα να τα υπερασπιστώ και που ανεβάζουν την αυτοεκτίμησή μου.

Η νέα έκθεση του Μάκη Θεοφυλακτόπουλου με τίτλο «Ζωγραφική και Σχέδιο», θα διαρκέσει ως τις 12 Ιανουαρίου, στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης «Ιλεάνα Τούντα», Αρματολών & Κλεφτών 48.