ΝΙΚΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ
(Ως3 - ΙΟΥΝΙΟΣ 2001)
ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Όταν έκλεισα για τρίτη φορά το φωτογραφικό λεύκωμα «Για τα παιδιά» του Νίκου Οικονομόπουλου, βρισκόμουν ταξιδευτής σ' έναν οικείο χωρόχρονο, παρόλο που τα πιτσιρίκια είχαν αποτυπωθεί στην Τουρκία, την Υεμένη, την Παλαιστίνη, τη Σερβία, την Αλβανία και το... Μεσολόγγι μου.
H πολυτέλεια της έκδοσης (από το Μεταίχμιο) και ο προσεγμένος πρόλογος του Χρ. Λάζου με επηρέασαν ως ένα σημείο. Εκείνο που με μετέφερε στο Άλλο ήταν το θέμα, η οπτική, οι κρυφές ιστορίες τις οποίες γράφει με το φακό του ο Οικονομόπουλος. Σίγουρα δεν είχα δει κάτι επίπλαστο, μία κατασκευή προς πώληση σε φίλους της φωτογραφίας.
Ο Νίκος Οικονομόπουλος δεν ανήκει στο μικρόκοσμο του αθηναϊκού τετραγώνου, Ομόνοια - Σύνταγμα, της ελληνικής εφημεριδογραφίας ή της κίτρινης παραδημοσιογραφίας, των γυαλιστερών πολυσέλιδων περιοδικών της αντιγραφής και της παράφρασης.
Λειτουργεί ως (καλλιτέχνης και) επαγγελματίας με άποψη, όντας μόνιμο μέλος του πρακτορείου Μάγκνουμ, αλλά ζώντας το μισό της ζωής του στην Πρέβεζα.

Η κουβέντα μας έγινε ύστερα από συνεχείς αναβολές, λόγω των ταξιδιών του... Μόλις είχε ξυπνήσει σ' ένα ξενοδοχείο της Κωνσταντινούπολης.
Ποια θέματα βάζουν τη μηχανή σου σε θέση μάχης;
Δεν έχει να κάνει αυτό το ζήτημα με τη θεματολογία μόνο, έχει να κάνει και με τη φόρμα. Είναι ο συνδυασμός τους, που με σπρώχνει να σηκώσω τη μηχανή. Πρέπει να συντρέχουν λόγοι δηλαδή... Εμένα, σε επίπεδο φόρμας μ' ενδιαφέρουν οι ανοιχτοί χώροι. Δεν είναι τυχαίο που δεν φωτογραφίζω σε μεγάλες πόλεις, όπου τα πράγματα είναι 'σφιγμένα'. Στα ανοιχτά τοπία ελέγχω τον τρόπο με τον οποίο τα αντικείμενα είναι εντός τους. Σε επίπεδο περιεχομένου υπάρχει πάντα κάτι που μου τραβάει την προσοχή, και γύρω απ' αυτό χτίζω τα υπόλοιπα. Εκείνο που μ' ελκύει αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο της εικόνας. Αυτό 'τραβάει' κατά πρώτο και κύριο λόγο το μάτι. Τα υπόλοιπα λειτουργούν σε σχέση μ' αυτό το υπερέχον στοιχείο.
Έστησες ποτέ θέματα, για να πουληθούν εύκολα και σε καλή τιμή;
Όχι, όχι, όχ... Είναι πάρα πολύ δύσκολο να το κάνω. Δεν λειτουργώ καθόλου συνθετικά, αλλά αφαιρετικά. Μου είναι πολύ πιο εύκολο να δω κάτι, παρά να το φτιάξω από την αρχή. Απομονώνω περισσότερο, παρά συνθέτω.
Έχεις χάσει ποτέ θέμα, που το θεωρούσες σημαντικό γεγονός;
Όχι, γιατί δεν κυνηγάω τα γεγονότα με την έννοια που τους δίνεται δημοσιογραφικά.
Η καλή σου στιγμή ποια ήταν- που καταγράφηκε στην αγορά;
Αυτοί οι όροι, όπως 'αγορά', δεν ξέρω, δεν μπορώ...
Δεν σε ακουμπάνε...
Δεν είναι ακριβώς έτσι, δεν είμαι απολύτως δημοσιογράφος. Η πρόθεσή μου δεν είναι απαραίτητα να 'κάνω σελίδα'. Φωτογράφισα και στα Βαλκάνια, κι άμα εξετάσεις τις λήψεις, θα διαπιστώσεις ότι δεν επεδίωξα να βρεθώ στην πρώτη γραμμή του πολέμου.
Ο πόλεμος είναι κάτι πέρα από την πρώτη γραμμή.
Βεβαίως. Και για μένα αυτό είναι πιο ενδιαφέρον. Από ένα σημείο και μετά το βλέπω και λίγο βαρετό, να πηγαινοέρχονται φαντάροι με τα όπλα, ουρλιάζοντας.
Ζήλεψες ποτέ δουλειά συναδέλφου;
Πάρα πολλές φορές...
Το θεωρείς φυσικό...
Ναι... Αλλά δεν υπάρχουν παρθενογενέσεις σ' αυτά τα πράγματα. Η φωτογραφία βγαίνει με πορεία. Κάποια στιγμή, μέσα από τη συλλογή οπτικών πληροφοριών που προσλαμβάνεις, διαμορφώνεις δική σου ματιά.
Σου ασκεί γοητεία η περιπλάνηση ανά τον κόσμο...
Πάρα πολύ, το δέχομαι. Η περιέργειά μου είναι αυξημένη. Είναι από τα πιο σημαντικά στοιχεία, που με ωθούν να κάνω αυτή τη δουλειά.
Υπάρχει τίμημα;
Μου λείπουν τα δυο παιδιά μου, όταν φεύγω από την Πρέβεζα. Προσπαθώ να βρω μια ισορροπία στο χρόνο, να μην απουσιάζω περισσότερο απ' όσο είμαι κοντά τους, μια ισορροπία συναισθηματική για μένα και τους δικούς μου ανθρώπους.
Ας επιστρέψουμε στις εικόνες σου. Ακολουθούν συγκεκριμένη κοινωνική πολιτική αυτές, τις οποίες επέλεξες για το βιβλίο σου;
Αυτό θα μου το πεις εσύ...
Ποιο χρονικό διάστημα καλύπτουν οι φωτογραφίες που συγκροτούν το βιβλίο;
Η έκδοση είναι αποτέλεσμα έρευνάς μου στο αρχείο. Δεν έγινε με τη λογική 'τώρα παράγω βιβλίο γι' αυτό το θέμα'.
Από κάπου εμπνεύστηκες...
Κοίταξε, όπως γράφω και στο εισαγωγικό, τα παιδιά τα φωτογράφιζα πάντα, και αναφέρω τους λόγους. Μ' αυτήν την έννοια, αρκούσε απλώς ένα ψάξιμο, ένα παίδεμα, ώστε να βρω εκείνες τις φωτογραφίες που θα στήριζαν το ζητούμενο.
Τι είναι συνηθισμένο και τι ασυνήθιστο στη θεματολογία;
Συνηθισμένο είναι αυτό που κάποιος περιμένει να δει. Όταν μιλάς για μια συγκεκριμένη θεματολογία, αμέσως κάνεις συνειρμούς και περιμένεις να περιγραφούν οπτικά με κάποιο τρόπο. Ασυνήθιστο είναι εκείνο που σε εκπλήσσει και σε κάνει να θυμάσαι μια εικόνα.
Πάντως και μέσα από το συνηθισμένο μπορεί να γίνει η έκλαμψη, να έρθει το ασυνήθιστο...
Βέβαια. Εξαρτάται όμως τι θεωρείς συνηθισμένο. Μπορεί να είναι οι καθημερινοί άνθρωποι, αλλά εξαρτάται σε ποια χρονική στιγμή τους ανακαλύπτεις, ώστε να δώσουν διάσταση ασυνήθιστη, κι από πού τους κοιτάς. Βγαίνει πάντα συναίσθημα από τον φωτογράφο, αν υπάρχει... Βγαίνει όμως ακόμη κι όταν δεν υπάρχει.
Βρίσκεται και στο μυαλό του θεατή...
Ο θεατής εισπράττει αυτό που είχε στο μυαλό του ο φωτογράφος ή και αυτό που δεν είχε.
Τι σημαίνει 'κάνω διεθνή καριέρα'; Το κυνήγησες;
Στην αρχή δεν σκέφτηκα να γίνω επαγγελματίας. Έγινε στη συνέχεια ερήμην μου. Αυτό που με γοήτευε ήταν η δυνατότητα, η πιθανότητα να ζω απ' αυτό που αγαπούσα τόσο πολύ.
Για άλλα πράγματα ξεκίνησες...
Σπούδασα νομικά, έκανα τον δημοσιογράφο μια περίοδο, διάφορα. Η φωτογραφία μπήκε στη ζωή μου ως ερασιτεχνική ενασχόληση και σιγά σιγά έγινε επάγγελμα, όταν μπήκα στο Μάγκνουμ. Ό,τι έκανα, το έκανα μέσω πρακτορείου, δεν δημοσίευα από μόνος μου. Δεν μπήκα στο επάγγελμα κατ' επιλογήν μου, αλλά μέσα από την ένταξή μου στην ομάδα, στο πρακτορείο.
Έπαιξε ρόλο κάποιο πρόσωπο για την ένταξή σου στην ομάδα;
Υπάρχουν δυο τρία πρόσωπα. Κατ' αρχήν ο άνθρωπος που με πρότεινε, ο Κώστας Μάνος, ο Ελληνοαμερικανός φωτογράφος που ζει στη Βοστόνη. Απ' αυτόν έγινε η πρώτη κίνηση.
Στο λεύκωμά σου κυριαρχεί το ασπρόμαυρο- τελικά ποτέ δεν πεθαίνει;
Έτσι μου φαίνεται και μένα. Στη δεκαετία του '70, όταν έκλεισε το Life, υπήρχαν προβληματισμοί... τότε είχε περάσει η αντίληψη ότι τελείωσε το ασπρόμαυρο. Αλλά φαίνεται ότι ζει και διατηρεί την ιδιαιτερότητά του, να λέει, δηλαδή, πιο πολλά ψέματα απ' ό,τι το χρώμα. Το άσπρο-μαύρο αποκρύπτει ένα μέρος της πραγματικότητας, το χρώμα, άρα κάνει πιο αφηρημένο το θέμα, λίγο πιο ονειρικό. Δεν είναι όπως στο σινεμά, όπου το ασπρόμαυρο έχει πεθάνει.

83 λέξεις ακόμα...
Γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1953
Σπούδασε νομικά κι εργάστηκε ως δημοσιογράφος. Φωτογραφίζει από το 1979
Δόκιμο μέλος του πρακτορείου Μάγκνουμ το 1990. Την ίδια χρονιά βραβεύεται στο Σαν Φρανσίσκο. Μόνιμο μέλος του πρακτορείου το 1994.
Φωτογραφίες του έχουν δημοσιευτεί σε εφημερίδες και περιοδικά- The New York Times, The Independent, Die Zeit, El Pais, Liberation, Le Monde, De Morgen, The Guardian, The Observer.
Έχει εκθέσει έργα του σε ΗΠΑ, Μεξικό, Γαλλία, Ιαπωνία, Σουηδία, Δανία, Ιταλία, Βέλγιο, Ισπανία, Ελλάδα.
Έχουν εκδοθεί έξι βιβλία με δουλειές του.