ΕΛΕΝΗ ΤΣΑΛΙΓΟΠΟΥΛΟΥ

(Ως3 - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2004)

ΚΕΙΜΕΝΟ/ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΟΛΓΑ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΥ

...Να κοιτάμε με μια δεύτερη ματιά τα πράγματα και τους ανθρώπους και την ζωή μας. Να εμβαθύνουμε σε όσα μας συμβαίνουν και δεν τους δίνουμε σημασία. Να ζήσουμε τη ζωή. Να την ζήσουμε μέχρι να πεθάνουμε. Να μην πεθάνουμε πεθαμένοι.

Ανοίγοντας ξανά ένα ακόμη ημερολόγιο με καθαρές και αδούλευτες τις σελίδες της χρονιάς του, σκιτσάροντας στην διάρκεια μιας κουβέντας μια φιγούρα επάνω στο πρώτο του χαρτί, άρχισα να φαντάζομαι πως μιλάει, πως τραγουδάει με την φωνή αυτή που φέρνει ήχους δρόμων που μόνο στους τόπους της μνήμης υπάρχουν πλέον, με την φωνή που ακούω από το ραδιόφωνο να ψιθυρίζει στον θόρυβο της πόλης «χίλιες σιωπές», με την φωνή που χρωματίζει καλλίτερα από τις λέξεις τις ευχές για μια νέα διαδρομή. Καλή μας χρονιά.

Επιτέλους, μετά το cd single «5 τραγούδια για ένα καλοκαίρι» κυκλοφόρησε η καινούργια σου δουλειά, το διπλό cd «Χρώμα». Γιατί διπλό;
Αισθανόμουν ότι είχα πάρα πολλά χρόνια να βγάλω νέο υλικό και αισθανόμουν πάρα πολύ άσχημα για το αν θα έκανα ένα δίσκο κανονικό, δηλαδή να είχα 12-13 τραγούδια και τα 5 να τα ξέρουμε ήδη. Δεν περίμενα να γίνει τόσο αγαπητό αυτό το cd single κι ότι θα πουλούσε τόσο. Οπότε ένιωσα λίγο αμήχανα στο τι δίσκο να κάνω. Βέβαια, μέσα στα 1-2 χρόνια που πέρασαν από το single έρχονταν σιγά-σιγά πολύ ωραία τραγούδια. Τραγούδια που δενόμουν μαζί τους, την πάτησα εκεί. Επειδή υπήρχε πολύς καιρός μέχρι την έκδοση του δίσκου τελικά δέθηκα πάρα πολύ μ' ένα υλικό και με την καρδιά ενός πυρήνα ανθρώπων που είναι γύρω μου ως παρέα πια. Ήταν 24-25 τραγούδια. Μου ήταν πολύ δύσκολο να αποφασίσω και να πάρω το θάρρος να μην τα βάλω όλα.

Έβγαλες 3 τραγούδια.
Όχι, είναι 19 καινούργια και τα άλλα είναι κάποιες περίεργες live εκτελέσεις από την Μικρή Επίδαυρο, από τις εμφανίσεις με τον Νίκο Πορτοκάλογλου και από κάποιες άλλες. Πολύ-πολύ αγαπημένα μου τραγούδια.

Στην παρούσα δισκογραφική κατάσταση που δεν είναι τόσο καλή, στην παρούσα κοινωνική κατάσταση, τι υλικό είναι αυτό με το οποίο επικοινωνείς και τι ακριβώς θέλεις να επικοινωνήσεις στον κόσμο;
Έβαλα στον δίσκο όλα αυτά τα τραγούδια, γιατί αισθανόμουν ειλικρινά πολύ καλά μέσα απ' αυτό το υλικό. Μπορεί μετά από 3-4 χρόνια να κάνω ένα νέο δίσκο και να μην έχω τόσο καλά τραγούδια.

Εννοείς να έχεις την τύχη να σου βρεθούν ξανά τέτοια τραγούδια;
Αυτό ακριβώς. Τα τραγούδια είναι θέμα καλής χημείας, καλής τύχης, είναι το σε ποια στιγμή σε βρίσκουν. Το τραγούδι δεν μπορεί να γίνει λογικά, γίνεται απλά.

Πέρα από τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζεσαι χρόνια, τον Γιώργο Ανδρέου, τον Νίκο Ξυδάκη, τον Νίκο Πορτοκάλογλου, τον Κώστα Λειβαδά, ποιοι άλλοι έχουν γράψει γι' αυτόν τον δίσκο;
Υπάρχουν δυο νέοι άνθρωποι. Είναι ο Νίκος Ιωακειμίδης από το πρώην συγκρότημα Μάσκες και ο Νίκος Ντρέλας, ένας νέος συνθέτης που έχει κάνει πολύ δειλά την εμφάνιση του στη δισκογραφία μ' ένα τραγούδι. Επίσης, οι στιχουργοί. Ο Οδυσσέας Ιωάννου έχει γράψει κάποια τραγούδια και ο Θοδωρής Γκόνης που έχει 2-3 παλαβά τραγούδια, όπως τα λέω. Και να μην ξεχάσω τον Γιώργο Ρωμανό.

Επανεμφάνιση του Γιώργου Ρωμανού;
Ναι, εδώ και πολλά χρόνια είχαμε χάσει τα ίχνη του. Έχει σ' αυτόν τον δίσκο ένα τραγούδι, έναν δικό του πολύ ενδιαφέροντα κόσμο.

Με τα χρόνια που έρχονται θα ήθελες να κάνεις ένα άνοιγμα και σε άλλες συνεργασίες; Με όσους αναφέραμε η χημεία σας είναι δεδομένη, με νεότερους επίσης έχεις δουλέψει, με κάποιους που έχουν ήδη δώσει τα διαπιστευτήρια τους στη δισκογραφία θα δούλευες;
Ναι, πάρα πολύ θα το ήθελα. Απλά, έχω μάθει μέσα σ' όλα αυτά τα χρόνια ότι δεν υπάρχει τρόπος συνεύρεσης αν δεν γίνει μέσα από τη ζωή.

Να γίνει μια παρέα;
Να γίνει κάτι. Να μην είναι δίνουμε τραγούδι-παίρνουμε τραγούδι. Αυτό δεν μου άρεσε ποτέ κι αλήθεια είναι ότι δεν είναι καθόλου εύκολο να γίνει ένας δίσκος για μια τραγουδίστρια όπου αναφέρονται τόσα πολλά ονόματα. Από τη μια μπορούμε να σκεφτούμε ότι παίρνουμε τα καλλίτερα από τους συνθέτες, τους στιχουργούς, τους τραγουδοποιούς και κάναμε έναν ωραίο δίσκο. Δεν είναι όμως έτσι γιατί υπάρχει ο ξεχωριστός κόσμος κάθε τραγουδοποιού που αυτό το κάνει αμέσως περίπλοκο στο να γίνει ένας δίσκος για μια φωνή, για μια συνείδηση.

Είναι μεγάλο ταξίδι.
Πολύ μεγάλο ταξίδι. Εμάς μας πήρε δυο χρόνια για να φτάσουμε τελικά να το φτιάξουμε ένα ολόκληρο αίσθημα, μια ολόκληρη ιστορία. Οι δίσκοι νομίζω ότι γι' αυτό μιλάνε, για τις ιστορίες της ζωής μας.

Εσύ δεν γράφεις τραγούδια, έτσι δεν είναι;
Αυτό είναι απωθημένο μου. Θα ήθελα πάρα πολύ να γράψω μουσική, όχι λόγια. Πιστεύω ότι δεν κατέχω τον ελληνικό λόγο τόσο καλά όσο κάποιοι άλλοι. Νιώθω μουσικός και θέλω κάποια στιγμή να βρω το κουράγιο και την δύναμη να το κάνω.

Οι καταβολές σου ως τραγουδίστριας λαϊκής- δημοτικής, η παιδεία σου, η κουλτούρα σου, τα μεγαλώματα σου είναι το λαϊκό και το δημοτικό τραγούδι. Πώς μπορεί να προσαρμοστεί όλο αυτό στον σύγχρονο ήχο όπως κάποιοι τον ορίζουν αλλά όπως κι εσύ ορίζεις τον σύγχρονο ήχο;
Η αλήθεια είναι ότι εγώ ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω τι ακριβώς συνέβη μέσα μου και μπόρεσα να ανοιχτώ τόσο πολύ μέσα στην μουσική. Γεννημένη στην Νάουσα, σε μια κοινωνία του '70 και του '80 ως έφηβη τα ακούσματα μου ήταν πάρα πολλά αλλά η μεγάλη μου αγάπη από τότε μέχρι και τώρα είναι το δημοτικό τραγούδι. Αυτό είναι το τραγούδι που πιάνει κατ' ευθείαν την καρδιά μου. Τώρα το πώς εξελίχθηκα και μπόρεσα να φιλτράρω όλες τις άλλες μουσικές που άκουσα νομίζω ότι πιο πολύ φταίει η εποχή. Εγώ πέρασα ακριβώς την εποχή που όλα ξαφνικά άρχισαν να τρέχουν. Το ένιωσα κι εγώ αλλά κι πολλοί άλλοι καλλιτέχνες νομίζω που περνούσαν αυτή την δύσκολη εποχή.

Αισθάνεσαι να σε πιέζουν όλες αυτές οι αλλαγές που γίνονται ή οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν; Αλλαγές με τις οποίες ίσως να μην είσαι σύμφωνη.
Με στενοχώρησε αυτό πολύ μέχρι το 2000. Μέχρι τον προηγούμενο δίσκο δηλαδή, το «Αλλάζει κάθε που βραδιάζει». Στενοχωρήθηκα γιατί αισθάνθηκα τρομακτική ευθύνη που ξαφνικά έγινα δημόσιο πρόσωπο, από την άλλη όση χαρά κι αν έπαιρνα από τους δίσκους, τις παραστάσεις που πήγαιναν πολύ καλά, κατάλαβα πως ο κόσμος μπερδεύεται, ξεχνάει την πορεία ενός καλλιτέχνη και βλέπει μόνο το σήμερα, το τώρα.

Αυτό όμως μήπως μ' έναν τρόπο πρέπει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης να το υπενθυμίζει;
Πλάι στο νέο να θυμίζει και το παλιό;

Ναι, μονάχα που αυτό το είχα κάνει μόνο εκείνη την στιγμή. Τώρα πια δεν το έχω. Νιώθω ότι μετά από αυτό τον δίσκο απέκτησα την ελευθερία μου. Τώρα χωρίς ανασφάλειες και στενόχωρες σκέψεις μπορώ να συνεχίσω αυτό που ήθελα να κάνω και αυτό είναι το πιο βασικό, νιώθω ελεύθερη μέσα στην μουσική.

Αυτό για να το φτάσει κάποιος πρέπει να κάνει μια πορεία.
Σίγουρα. Κάθε καλλιτέχνης είναι η πορεία του.

Αν τώρα γύρναγες στο παρελθόν και αναλογιζόσουν τα πρώτα σου βήματα, τα πρώτα σου όνειρα βλέπεις να ανταποκρίνονται στο παρόν;
Ναι. Το όνειρο μου ήταν πάντα αυτό, η επικοινωνία με τον κόσμο. Όχι ψυχρά, όχι εγωιστικά. Το όνειρο μου είναι μετά από 20-30 χρόνια να υπάρχουν 1-2 τραγούδια μου που να μείνουν.

Τι εννοείς εγωιστικά;
Υπάρχει αυτό το αίσθημα σ' εμάς που τραγουδάμε. Είμαστε λαϊκοί ήρωες σε εισαγωγικά. Είμαστε αρκετά εγωιστές. Αυτό όμως είναι η μια πλευρά κι όσο περνάνε τα χρόνια κοιτάω όσο το δυνατόν περισσότερο να το χαλαρώνω. Μας κάνουν οι άνθρωποι εγωιστές.

Τους συναδέλφους σου πως τους βλέπεις;
Μέσα-έξω όλοι κάπως έτσι αισθάνονται. Απλά η εμπειρία, η εξέλιξη τους μέσα στα χρόνια, μέσα στη ζωή τους, τους κάνει να διαμορφώνονται κάπως, όχι να αλλάζουν τελείως.

Σ' έχει απομακρύνει η αλλαγή κάποιων ανθρώπων από ενδεχόμενες συνεργασίες μαζί τους κι έτσι να αναγκάζεσαι να κάνεις ένα live μόνη σου;
Δεν μπορώ να κρίνω τους συναδέλφους μου. Νιώθω συνταξιδιώτης μ' αυτούς. Όλοι έχουμε τα καλά μας και τα στραβά μας. Φέτος, σαφέστατα και είναι δική μου η ευθύνη κι η ανάγκη να τραγουδήσω μόνη. Δείχνει ότι δεν θα μπορούσα να κάνω ένα πρόγραμμα και να επωμιστώ το κέντρο της διασκέδασης. Όλα αυτά τα χρόνια- κι είναι αρκετά- συνεργάζομαι με κάποιους κι επειδή όταν ανεβαίνεις αρκετά ψηλά η μόδα είναι να πηγαίνεις σε πολύ γνωστούς χώρους κεντρικούς της Αθήνας κι όταν επίσης είσαι ένα λαϊκό πρόσωπο πρέπει να κάνεις ένα λαϊκό πρόγραμμα... Είναι ιστορία χρόνων, να γίνεται ένα λαϊκό πρόγραμμα να τραγουδήσει ο κόσμος, να χορέψει, να ευχαριστηθεί. Για μένα η επικοινωνία σημαίνει κάτι άλλο. Δεν σημαίνει ντε και καλά διασκέδαση και λαϊκά προγράμματα. Αυτό το σημείο πάντα μ' ενοχλούσε, με κούραζε. Οι συνεργασίες, λοιπόν, κρύβουν και αυτό το επίπεδο, ότι 2-3 μαζί το κάνουν καλλίτερα αυτό.

Είσαι ένας άνθρωπος που εγώ τουλάχιστον όποτε συναντώ, βγάζει καλή ενέργεια, έχει καλοπροαίρετη διάθεση. Δεν υπάρχουν κάποια πράγματα που να σ' ενοχλούν;
Πια, ξέρω ότι οι άνθρωποι έχουν και τα καλά και τα κακά τους. Πάλι θα σταθώ στον χαρακτήρα και στην εποχή. Η εποχή μας είναι πολύ δύσκολη. Σ' όλο αυτό υπάρχει από πίσω μια αμηχανία γιατί ζούμε στην εποχή της εικόνας, στην εποχή που αν δεν κάνεις κάτι που να επικοινωνεί με το κοινό άμεσα δυσκολεύεσαι να συνεχίσεις κι άλλα τέτοια. Εγώ, που ίσως να είμαι ένας από τους τυχερούς ανθρώπους γιατί ο, τι έκανα το έκανα αργά και σταθερά μπορώ να καταλάβω τους νεότερους που έχουν αυτό το άγχος και τις περισσότερες φορές τους δικαιολογώ. Αυτό αν το αναλύσουμε βέβαια είναι ένα κακό στοιχείο του χαρακτήρα μου. Πάντα ακόμη και το πιο περίεργο πράγμα να μου πει ένας συνεργάτης παίρνω το μέρος του γιατί μπαίνω στην θέση του. Ίσως επειδή νιώθω πια πιο σίγουρη για τον εαυτό μου οπότε μπορώ να δεχτώ διάφορες παλαβομάρες που βλέπω δίπλα μου με ανθρωπιά. Όμως είναι και ο λόγος που με κάνει πιο απόμακρη τελικά.

Τουλάχιστον εσείς οι καλλιτέχνες έχετε την δυνατότητα της δημιουργίας για να το επικοινωνήσετε αυτό, άρα ερχόμαστε στην αρχική ερώτηση. Αν έκανα ξανά την ερώτηση: τι θες να επικοινωνήσεις με την νέα σου δουλειά, τι θα απαντούσες τώρα;
Διάφορες εικόνες που έχουμε ζήσει μαζί, απλές και καθημερινές. Να ανακινήσω κάποια πράγματα που όλοι τα αισθανόμαστε αλλά ποτέ δεν τα έχουμε σκεφτεί σοβαρά. Να ανακινήσω την καλή ερμηνεία, τον καλό στίχο, την καλή μουσική, την καλή παραγωγή. Να μεταφέρω την χαρά μου, την ελπίδα μου στους ανθρώπους.

Με τον ερχομό της νέας χρονιάς, της Ολυμπιάδας που είναι πια πολύ κοντά, τι θα ευχόσουν πρώτον σαν κάτι που είναι ίσως εφικτό και δεύτερον σαν αυτό που πραγματικά φαντάζεσαι να ήθελες να άλλαζε ή να συνεχιζόταν;
Η παιδεία θα ήθελα να άλλαζε. Θα ήθελα μετά την Ολυμπιάδα να μην γίνει το μεγάλο κακό κι η καταστροφή που περιμένουμε αλλά μέσα μας ελπίζουμε ότι θα την γλιτώσουμε σαν ελληνάρες που είμαστε. Να κοιτάμε με μια δεύτερη ματιά τα πράγματα και τους ανθρώπους και την ζωή μας. Να εμβαθύνουμε σε όσα μας συμβαίνουν και δεν τους δίνουμε σημασία. Να ζήσουμε τη ζωή. Να την ζήσουμε μέχρι να πεθάνουμε. Να μην πεθάνουμε πεθαμένοι. Αυτό εύχομαι στους ανθρώπους. Να ζήσουμε ειλικρινά και δυναμικά τη ζωή μας.

Ίσως πρέπει να αρχίσουμε να το κάνουμε αυτό κι ίσως κι οι άνθρωποι που έχουν ένα βήμα παραπάνω να μας παροτρύνουν. Να μας παρακινήσουν οι καλλιτέχνες κι οι πνευματικοί άνθρωποι.
Μα αυτός είναι ο ρόλος των ανθρώπων αυτών.

Το κάνουν λες;
Η ψυχή ενός καλλιτέχνη πεταρίζει κι ελπίζει κι αισιοδοξεί. Ας μην είμαστε ανασφαλείς και φοβητσιάρηδες μ' αυτό που θέλουμε να κάνουμε. Ας κάνουμε την αρχή.

Αν σου ζητούσα ένα βιογραφικό σου σε πέντε γραμμές τι θα έγραφες;
Σε σχέση με τι;

Με την Ελένη Τσαλιγοπούλου, που κοιτιέται, για παράδειγμα, το βράδυ ή το πρωί στο καθρέφτη και βάζει την κρέμα προσώπου.
Η Ελένη Τσαλιγοπούλου που ήξερα ήταν ένας πολύ απλός λαϊκός άνθρωπος κι έχει μεταμορφωθεί σ' έναν πολύ σύνθετο άνθρωπο. Αυτό κάποιες στιγμές μ' ενθουσιάζει κι άλλες με τρομάζει.

Θα το δουλέψεις;
Ήδη το δουλεύω.

Με ποιους στίχους που έχεις τραγουδήσει θα ήθελες να τελειώσουμε την κουβέντα μας;

«Σ' αυτές τις πόλεις που χάνεσαι
Σ' αυτές τις πόλεις που φτάνεις
Μην ξεχαστείς για την καρδούλα σου
Λίγο νερό για να ζεστάνεις».