Απολαύστε υπεύθυνα


 

 

Πάμε Θέατρο


 

Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

Μπορίς Γκοντουνόφ του Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

Boris Godunov by Aleksandr Sergeevich Pushkin (1825)

Σκηνοθεσία: Άννα Ντεβάρη
Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Βιβέτ Κακλαμάνη
Μουσική επιμέλεια: Σάκης Τσιλίκης
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου
Ρύθμιση ήχου: Νίκος Χανιώτης
Παραγωγή: Δημήτρης Φραγκουδάκης
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Δημήτρης Ζακυνθινός, Ηλίας Λογοθέτης, Γιώργος Οικονόμου,  Μάνος Κατράκης (Μπορίς Γκοντουνόφ), Τώνης Ιακωβάκης, Πέτρος Φυσούν, Γιώργος Νέζος, Γιώργος Μετσόλης, Πάνος Νικολαϊδης, Άννα Μαρκάκη, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Μαρίνα Ταβουλάρη, Σωτήρης Τσόγκας, Δημήτρης Αρώνης, Μάνος Τσιλιμίδης, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Νίκος Δενδρινός.
Ηχογράφηση 1968
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Μπορίς Γκοντουνόφ του Αλεξάντρ Πούσκιν
Διάρκεια: 2:00:14

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: αποθήκευση αρχείου.

Yπόθεση:
Πριν από τον Πούσκιν δεν είχε γραφτεί ούτε μια αυθεντική ρωσική τραγωδία. Σ' ένα γράμμα στο φίλο του Βιαζέμφσκι το 1823, ο Πούσκιν διαπιστώνει απογοητευμένος: «Δεν έχουμε θέατρο». Θέλει να γράψει ένα θεατρικό έργο, του λείπει όμως το θέμα. Γρήγορα όμως το βρίσκει στην Ιστορία της Ρωσίας του Καραμζίν που εκδίδεται σε δώδεκα τόμους την άνοιξη του 1824. Για έναν ολόκληρο χρόνο μελετά την ιστορία του Καραμζίν και τα παλιά αυθεντικά χρονικά. Σ' αυτά περιγράφεται ο σφετερισμός του θρόνου της Ρωσίας από τον Μπορίς Γκοντουνόφ που δολοφονεί τον διάδοχο του θρόνου Δημήτριο (1598-1601) για να πάρει τη θέση του. Ο Πούσκιν δανείστηκε από την ιστορία του Καραμζίν όχι μόνο τις χρονολογίες αλλά και όλα τα πρόσωπα που πήραν μέρος σ' αυτές τις δολοπλοκίες της εποχής, την εποχή των ταραχών όπως ονομάστηκε.
Η τραγωδία του Πούσκιν εκδόθηκε το 1831 αλλά απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του από τις τσαρικές αρχές μέχρι το 1866. Στο θέατρο ανεβάστηκε για πρώτη φορά το 1870 ενώ ο Μουσόρσκι γράφει τη μουσική του έργου στην Όπερα. Από τότε μέχρι σήμερα το έργο συνεχίζει να ανεβαίνει στα θέατρα και στις λυρικές σκηνές όλης της Ευρώπης.
Ο «Μπορίς Γκοντουνόφ» αποτελεί μια πραγματική πινακοθήκη χαρακτήρων της αυλής, του λαού και του κλήρου. Στην Ελλάδα η παράσταση ανεβάστηκε δύο φορές.

Μπορίς Γκοντουνόφ

Ο Μπορίς Γκοντουνόφ κυβέρνησε από το 1598 μέχρι το 1605. Το 1591 ο Γκοντουνώφ δολοφόνησε τον Ντμίτρι, τον γιο του Ιβάν του Τρομερού και διάδοχο στον Ρωσικό θρόνο. Ο ανίσχυρος αδελφός του Ντμίτρι, Φιόντορ έγινε Τσάρος και ο Γκοντουνώφ ορίσθηκε αντιβασιλεύς. Κυνηγημένος από τις τύψεις ο Μπόρις έχει κλειστεί σε μοναστήρι. Όταν όμως ο Φιόντορ πεθαίνει, ξεσπά αναρχία και ο λαός πεινάει. Τότε οι φτωχοί πολίτες θα ζητήσουν από τον Γκοντουνώφ να γίνει Τσάρος, κάτι που δέχεται απρόθυμα γονατίζοντας μπροστά στον Θεό και προσπαθώντας να κάνει το καλύτερο για τον λαό του.
Έξι χρόνια αργότερα ο νεαρός μοναχός Γκρέγκορυ Οτρέπιεφ θα ακούσει από τον μοναχό Πίμεν να κατηγορεί τον Γκοντούνοφ για την δολοφονία του Τσάρεβιτς που έγινε στο Ούλιχ, όταν ζούσε εκεί. Τότε θα αποφασίσει να εγκαταλείψει το μοναστήρι και να πάρει εκδίκηση στο όνομα του. Θα ταξιδέψει με δύο μοναχούς, τον Βαρλαάμ και τον Μισαήλ. Όταν όμως τον αναζητήσει η τσαρική αστυνομία, θα καταφύγει στην Πολωνία και να παραστήσει τον Ντμίτρι σφετεριζόμενος τον θρόνο. Εκεί θα τον ερωτευτεί η πριγκίπισσα Μαρίνα Μνίσεκ και δεν θα διστάξει να συμμαχήσει μαζί του για να αποκτήσει εξουσία. Ο Ιησουίτης Ραγκόνι την διατάζει να κάνει τέτοιο γάμο μόνο αν ο Γκρέγκορυ της υποσχεθεί ότι θα επιβάλει την Ρωμαιοκαθολική πίστη στην Ρωσία. Εν τω μεταξύ ο Μπορίς Γκοντουνόφ είναι στεναχωρημένος που δεν μπορεί να κάνει τίποτα για να βελτιώσει την κατάσταση του λαού του. Σε μια πλατεία έξω από τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βασιλείου οι φτωχοί συγκεντρώνονται για ελεημοσύνη. Βγαίνοντας από την Εκκλησία ο Γκοντούνωφ θα ζητήσει από έναν «δια Χριστόν σαλό» να προσευχηθεί για αυτόν, αλλά εκείνος θα αρνηθεί κατηγορώντας τον για φόνο.
Όμως οι αναμνήσεις του εγκλήματος και οι φήμες για έναν «αναστημένο» Ντμίτρι, που καλλιεργεί πρώτα ο σύμβουλος του Σούιτσι, και αργότερα ο αφιχθείς Πίμεν θα οδηγήσουν τον Γκουντόνοφ στην τρέλα. Πιστεύοντας ότι έρχεται το τέλος του χρίζει τον γιο του για διάδοχο. Στην Ρωσία ξεσπούν έκτροπα και ο Βαρλαάμ και ο Μισαήλ που έχουν φτάσει στην Άγια Πετρούπολη θα παροτρύνουν το πλήθος να επαναστατήσει ενάντια στον σατανικό Μπόρις και ο λαός εκείνος προκαλεί έκτροπα. Ο λαός υποδέχεται τον σφετεριστή πιστεύοντας ότι είναι ο Ντμίτρι που θα τους σώσει. Ο Γκρέγκορυ θα ανακηρυχτεί καινούργιος Τσάρος που θα υποσχεθεί ότι θα τους φέρει καλοτυχία. Μόνο ο σαλός θα μείνει πίσω θρηνώντας το πικρό πεπρωμένο της Ρωσίας.

Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

Ο Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν γεννήθηκε στη Μόσχα, στις 26 Μαΐου 1799 και πέθανε στην Πετρούπολη, στις 29 Ιανουαρίου 1837. Το έργο του αποτελείται από λυρικά και επικά ποιήματα, μυθιστορήματα (πεζά και σε στίχους), διηγήματα, ιστορικές πραγματείες και κριτικές. Ο Πούσκιν θεωρείται όχι μόνον ο μεγαλύτερος συγγραφέας της χώρας του, αλλά και κάτι περισσότερο: η προσωποποίηση του ρωσικού πνεύματος. Από την πλευρά τού πατέρα του, κατάγεται από μία από τις παλαιότερες οικογένειες της ρωσικής αριστοκρατίας, ενώ από την πλευρά της μητέρας του ήταν απ' ευθείας απόγονος ενός αβησσυνού πρίγκηπα.
Από μικρός επέδειξε ισχυρή κλίση προς τη λογοτεχνία, πιάνοντας την πένα από παιδί, ενώ γνωρίζεται με σπουδαίες προσωπικότητες των τεχνών και των γραμμάτων στο σπίτι του, το οποίο αποτελεί εστία συγκέντρωσης προσωπικοτήτων της εποχής.

Είναι μόλις 15 ετών όταν δημοσιεύει το πρώτο του ποίημα, ενώ με την αποφοίτησή του από το Αυτοκρατορικό Λύκειο είναι ήδη ευρέως γνωστός για το ταλέντο του στους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής. Η πρόσφατη Γαλλική Επανάσταση εμπνέει το νεαρό Πούσκιν, ο οποίος προσηλώνεται στα φιλελεύθερα ιδεώδη και τον ουμανισμό.
Σε ηλικία 20 περίπου ετών γνωρίζει το έργο του Λόρδου Βύρωνα ενώ σταδιακά αναδεικνύεται ως ο εκπρόσωπος των ριζοσπαστικών λογοτεχνών, κάτι που προκαλεί τη σύγκρουσή του με την κυβέρνηση. Ως αποτέλεσμα, εξορίζεται από την πρωτεύουσα και βρίσκεται στον Καύκασο, την Κριμαία, την Καμένκα και το Τσισνάου, όπου έγινε μέλος της μασονικής στοάς αλλά και της ελληνικής Φιλικής Εταιρίας, με σκοπό την απελευθέρωση της χώρας από τον τουρκικό ζυγό.
Όταν ξέσπασε η επανάσταση, ο Πούσκιν κρατούσε ημερολόγιο με τα σημαντικότερα γεγονότα του ελληνικού αγώνα, ενώ συνέθεσε και αρκετά ποιήματα. Τα χρόνια αυτά γράφει τον «Αιχμάλωτο του Καυκάσου», ενώ στη συνέχεια μετά από νέα σύγκρουση με το τσαρικό καθεστώς, εξορίζεται στο κτήμα της μητέρας του, όπου αναγκάζεται να παραμείνει για δυο χρόνια.
Στα χρόνια αυτά της εξορίας έγραψε το δράμα « Μπορίς Γκοντουνόφ», το όποιο όμως δεν θα κατορθώσει να δημοσιεύσει πριν από το 1830, λόγω της λογοκρισίας την οποία υφίσταται ακόμα και μετά την χάρη που λαμβάνει από τον τσάρο Νικόλαο τον Α'. Το πρωτότυπο του δράματος ωστόσο, χωρίς λογοκριτικές επεμβάσεις δεν δημοσιεύθηκε πριν από το 2007.

Ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, θαυμαστής του «Γκουντούνοφ», έγραψε αργότερα: «Θα μπορούσαν να γραφούν ολόκληρα βιβλία πάνω στους χαρακτήρες του έργου αυτού, που ο Πούσκιν άντλησε από τη ρωσική γη, που πρώτος αυτός ανακάλυψε, λάξεψε και έθεσε μπροστά στα μάτια μας, για τώρα και για πάντα, μέσα στην αδιαφιλονίκητα σεμνή και μεγαλόπρεπη μαζί ψυχική ομορφιά τους».
Στις 18 Φλεβάρη 1831 παντρεύεται την διάσημη καλλονή της εποχής, Natalia Goncharova. Το 1833 δημοσιεύεται η έμμετρη του σύνθεσή του «Ευγένιος Ονέγκιν», έργο το οποίο αποδεικνύεται προφητικό αφού ο ποιητής θα έχει το ίδιο τέλος με αυτό του διάσημου ήρωά του. Ο κορυφαίος Ρώσος κριτικός της εποχής Vissarion Belinsky χαρακτηρίζει τον «Ευγένιο Ονέγκιν» «εγκυκλοπαίδεια της ρωσικής ζωής και καθρέφτη της εθνικής συνείδησης στην πρώτη της αφύπνιση». Ο ίδιος ο Πούσκιν αποκαλεί την αισθητική αντίληψή του που αποτυπώνεται στον «Ονέγκιν» ρομαντικό ρεαλισμό και τον εαυτό του «ποιητή της πραγματικότητας».

Στις 29 Γενάρη 1837, ο Πούσκιν τραυματίζεται θανάσιμα σε μονομαχία με τον Ζορζ ντ' Αντές και δυο μέρες αργότερα πεθαίνει, είδηση που προκαλεί μεγάλη συγκίνηση σε ολόκληρη τη χώρα. Ο ποιητής Mikhail Lermontov συνθέτει την ωδή «Ο θάνατος του ποιητή», η οποία, ειρωνικά, προφητεύει και τον δικό του θάνατο, επίσης σε μονομαχία.
Ο Αλεξάντρ Πούσκιν άφησε πίσω του περί τα 800 λυρικά και αφηγηματικά ποιήματα, πολιτικά κείμενα και δοκίμια, τα περισσότερα από τα οποία δημοσιεύθηκαν μετά θάνατον εξαιτίας της τσαρικής λογοκρισίας. Χαρακτηρίζεται ο θεμελιωτής της νέας ρωσικής λογοτεχνίας και τιμάται ως ο εθνικός ποιητής της Ρωσίας.

...Άδειος, είναι όποιος προσπαθεί να γεμίσει από τον εαυτό του...
Αλεξάντρ Πούσκιν




   



Απολαύστε υπεύθυνα




   

Copyright © ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ως3
Aνάπτυξη & Yλοποίηση: Ως3 Π.Ο.Ε.Α.Μ.
Πρότυπη Οικολογική Εκδοτική Αγροτουριστική Μονάδα Ως3