Απολαύστε υπεύθυνα


 

 

 

Πάμε Θέατρο


  Άρθουρ Μίλερ

Ο θάνατος του εμποράκου Το Τίμημα Ήταν όλοι τους παιδιά μου Οι μάγισσες του Σάλεμ


Ο θάνατος του εμποράκου του Άρθουρ Μίλερ

Death of a Salesman by Arthur Miller (1949)
Έργο μεγάλης διάρκειας (2:43:37)

 

Σκηνοθεσία: Θεόφιλος Ζαμάνης
Μετάφραση: Νίκος Οικονομόπουλος, Μίμης Μπάχρας
Μουσική επιμέλεια: Ευαγγελία Φρέμ
Τεχνική επιμέλεια: Κώστας Αναλογίδης και Νίκος Κάσιος
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Γιάννης Αργύρης, Μαρία Σκούντζου, Δημήτρης Παπαγιάννης, Κώστας Δίπλαρος, Νίκος Χήτας, Έφη Ροδίτη, Θόδωρος Δημήτριεφ, Λάμπρος Κοτσίρης, Γιώργος Γεωγλερής, Μάλαμα Αργυροπούλου, Λευτέρης Λουκαδής, Σοφία Χάνου, Φωτεινή Φιλοσόφου.
Ηχογράφηση 1981
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο θάνατος του εμποράκου του Άρθουρ Μίλερ
Διάρκεια: 2:43:37

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Ένα έργο που αναφέρεται στη δύσκολη σχέση πατέρα-γιων, στη φτώχια, στην αστάθεια του επαγγέλματος του εμπόρου, στις ευκαιρίες που χάθηκαν. Μια ιστορία που όλοι λίγο-πολύ έχουμε βιώσει ορισμένα κομμάτια της, ο «Θάνατος του εμποράκου», μας συγκινεί και μας ζητά να την ακούσουμε με σεβασμό.
Ο Γουίλυ Λόμαν, είναι ένας εμποράκος ο οποίος ζει την τελευταία μέρα της ζωής του. Σε αρκετά μεγάλη ηλικία πλέον, έχει μείνει στα «αζήτητα», χωρίς δουλειά, αλλά κυρίως χωρίς συμπαράσταση από τους αγαπημένους του γιους. Αυτοί τώρα, πρέπει να είναι οι συνεχιστές του έργου του. Αλλά οι δύο νέοι, εγωιστές και καλοπερασάκηδες πώς βλέπουν το μέλλον; Με μια βαλίτσα στο χέρι, ό,τι δηλαδή του έχει απομείνει από την-κάποτε-επιτυχημένη δουλειά του, ο Γούιλυ μεταφέρει στους θεατές το μύθο του Αμερικανικού ονείρου. Όταν μετά την μαύρη εποχή του Κραχ του χρηματιστηρίου, οι άνθρωποι ήλπιζαν σε κάτι καλύτερο εξέφραζαν όμως και τους φόβους τους.
Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μπρόντγουεϊ το 1949, καθιερώνοντας τον Μίλερ ως έναν γίγαντα του αμερικανικού θεάτρου, σε ηλικία μόλις 33 ετών. Το ίδιο έτος, γίνεται ο πρώτος που κερδίζει τρία βραβεία, το Βραβείο Πούλιτζερ, το Βραβείο Τόνι και το βραβείο Κριτικών της Νέας Υόρκης.
«Ο θάνατος του Εμποράκου», του Μίλερ αποτύπωσε στα έργα του τη δική του αμερικανική κοινωνία, στα οποία συχνά αντικατόπτριζε ή επανερμήνευε και τα δημόσια στοιχεία της ίδιας του της ζωής, μεταξύ των οποίων ο σύντομος γάμος του με τη Μέριλιν Μονρό, αλλά και η επιμονή του να μην συνεργαστεί με την Επιτροπής Αντι-Αμερικανικών Δραστηριοτήτων.

Άρθουρ Μίλερ

Ο Άρθουρ Άσερ Μίλερ (17 Οκτωβρίου 1915, Νέα Υόρκη - 10 Φεβρουαρίου 2005, Κονέκτικατ) ήταν ένας από τους κορυφαίους Αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς. Τα έργα του ασκούσαν κριτική στις Ηνωμένες Πολιτείες, την κυβέρνηση και τον τρόπο ζωής των κατοίκων της, ενώ εξέθεταν και τα ψεγάδια του λεγόμενου «Αμερικανικού ονείρου», κάτι για το οποίο είχε δεχτεί κριτική στις ΗΠΑ. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο βιογράφος του, Μάρτιν Γκότφριντ, «σπάνια ένας καλλιτέχνης έχει δεχτεί τόσες πολλές επιθέσεις και συκοφαντίες στην πατρίδα του και ταυτόχρονα έχαιρε βαθιάς εκτίμησης σε όλον τον κόσμο».
Η καθιέρωση του ήρθε με το κλασσικό έργο «ο Θάνατος του Εμποράκου», σημείο αναφοράς του θεάτρου του 20ού αιώνα, ίσως το καλύτερό του έργο κατά τους ειδικούς, μια ιστορία για μια μικροαστική Αμερικανική οικογένεια που συνεθλίβη υπό το βάρος του Αμερικανικού καπιταλισμού. Κατά σύμπτωση, η 10η Φεβρουαρίου, ημερομηνία θανάτου του, ήταν η 56η επέτειος από την πρεμιέρα του έργου αυτού.
Είχε πέσει θύμα του μακαρθισμού, καθώς καταδικάστηκε επειδή αρνήθηκε να καταδώσει συναδέλφους του με κομουνιστική δράση στην Επιτροπή Αντι-Αμερικανικών Δραστηριοτήτων. Παρ' όλο που ενστερνίστηκε ιδέες της αριστεράς και σχετιζόταν με άτομα του Κομμουνιστικού Κόμματος, αρνήθηκε ότι ήταν ποτέ μέλος του. Επίσης, αν και δεν υπήρξε θρησκευόμενος, απέκτησε συνείδηση της εβραϊκής του ταυτότητας, αντιμετωπίζοντας τον αντισημιτισμό των προπολεμικών χρόνων και το Ολοκαύτωμα στη συνέχεια.

Δημιουργικός ως το τέλος της ζωής του, ο Άρθουρ Μίλερ μόνο κατά τη δεκαετία του '90 έγραψε τέσσερα θεατρικά έργα («Κατρακυλώντας από το όρος Μόργκαν», «Σπασμένο γυαλί», «Ο τελευταίος Γιάνκι», «Οι σχέσεις του κυρίου Πίτερς»), δύο σενάρια («Everybody wins» το 1990, με τον Νίκ Νόλτε και την Ντέμπρα Γουίνγκερ και τις «Μάγισσες του Σάλεμ» το 1996, με τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις και τη Γουαϊόνα Ράιντερ) και μια νουβέλα («Plain Girl» - «Ένα κοινό κορίτσι», το 1995). Στην πλούσια εργογραφία του προστίθενται και τα δύο τελευταία θεατρικά του έργα «Resurrection Blues» και «Finishing Pictures», γραμμένα το 2002 και το 2004 αντιστοίχως. Δραστήριος και με ενδιαφέρον για τα κοινά αρθρογραφούσε στους «New Υοrk Times», ενώ συνέχιζε να υψώνει τη φωνή του για να υποστηρίξει τα ανθρώπινα δικαιώματα, να διαμαρτύρεται κατά της λογοκρισίας και να υπερασπίζεται τους καλλιτέχνες που βρίσκονται στη φυλακή.
Γεννημένος το 1915, ήταν το ένα από τα τρία παιδιά μιας μεσαίας εβραϊκής οικογένειας. Ο πατέρας του κατασκεύαζε γυναικεία παλτά και υπέστη οικονομική καταστροφή με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να στείλει τον νεαρό Αρθουρ για σπουδές. Εκείνος όμως εργάστηκε στη Νέα Υόρκη και κατάφερε τελικά να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Αρχισε να γράφει το 1936 και η επιτυχία δεν άργησε να έρθει. Τα θεατρικά του έργα κέρδισαν παγκόσμια φήμη: «Ο θάνατος του εμποράκου», «Ηταν όλοι τους παιδιά μου», «Μετά την πτώση», «Πάνω από τη γέφυρα», «Οι μάγισσες του Σάλεμ», ενώ διασκευάστηκαν σε σενάρια για τον κινηματογράφο. Το 1961 έγραψε τους «Αταίριαστους», που έμελλε να είναι η τελευταία ταινία της Μονρόε. Το 1987, όταν εξέδωσε την αυτοβιογραφία του, εξέφρασε τη θλίψη του ότι η Μέριλιν Μονρόε θα μείνει στη συνείδηση όλων μόνο ως σύμβολο του σεξ.
Εκτός από το Πούλιτζερ, ο Μίλερ έλαβε το βραβείο Κριτικών καθώς και το βραβείο Τόνι, ενώ η αντίθεσή του με τον μακαρθισμό εκφράστηκε μέσα από το έργο του «H δοκιμασία». H δεκαετία του '80 τού προσέφερε μεγάλες χαρές. Το ανέβασμα του «Εμποράκου» από τον Ντάστιν Χόφμαν τον ικανοποίησε ιδιαιτέρως. Οπως και οι διακρίσεις που του αποδόθηκαν για το σύνολο της δημιουργικής παρουσίας του. Βέβαια, το Νομπέλ, που τόσο επιθυμούσε, δεν ήρθε ποτέ.

Μέριλιν Μονρόε - Άρθουρ Μίλερ, Νέα Υόρκη 1957

Στην προσωπική του ζωή δέσποσε ο γάμος του με τη Μέριλιν Μονρόε (1956), αν και δεν διήρκεσε πολύ (1960). Είχε προηγηθεί ο γάμος του με τη Μαίρη Σλέτερ, που απέκτησε δύο παδιά, την Τζέιν-Ελεν και τον Ρόμπερτ. Το 1962 παντρεύτηκε τη φωτογράφο Ινγκε Μόρατ και απέκτησε μια ακόμη κόρη, τη Ρεμπέκα (σύζυγο σήμερα του ηθοποιού Ντάνιελ Ντέι Λιούις). Με τη Μόρατ συνήθιζαν να ταξιδεύουν πολύ και να γράφουν βιβλία ταξιδιωτικού περιεχομένου (όπως αυτά για την Κίνα και τη Ρωσία).
Έργα του Μίλερ ανέβασε πρώτο το Θέατρο Τέχνης και το Εθνικό, ενώ δεν άργησαν και οι παραστάσεις από ελεύθερους θιάσους. Τα τελευταία χρόνια ο Τάκης Βουτέρης και η Αννίτα Δεκαβάλλα παρουσίαζαν συστηματικά τα έργα του, στο θέατρο «Εξαρχείων», αρχίζοντας με «Το τίμημα» (που παίχτηκε δύο χρονιές, 1992-94) και το «Σπασμένο γυαλί» (1995-96) ως το πιο πρόσφατο, «Ο τελευταίος Γιάνκι» (1999). H Νικαίτη Κοντούρη ανέβασε, τον Νοέμβριο του 2001, τις «Σχέσεις του κυρίου Πίτερς» με τον Λευτέρη Βογιατζή στο Θέατρο της οδού Κυκλάδων. Γράφτηκε το 1997 και ανέβηκε τον Μάιο του 1998 με τον Πίτερ Φολκ στο οφ-Μπρόντγουεϊ «Signature Theatre». Τον επόμενο χρόνο παρουσιάστηκε στη Μινεάπολη (Οκτώβριος 1999) ενώ τον Ιούλιο του 2000 δόθηκε η ευρωπαϊκή πρεμιέρα του, στο Λονδίνο, στο «Almeda Theatre».

Πέθανε τα ξημερώματα στις 10 Φεβρουαρίου 2005, στο σπίτι του, στο Κονέκτικατ των Ηνωμένων Πολιτειών. Επασχε από καρκίνο, πνευμονία και καρδιακό νόσημα. Ηταν ο τελευταίος των μεγάλων θεατρικών συγγραφέων, εκείνος που έγραψε την τραγωδία του 20ού αιώνα, όπως χαρακτηρίστηκε «Ο θάνατος του εμποράκου», το θεατρικό έργο που του χάρισε, το 1949, το βραβείο Πούλιτζερ και του άνοιξε τις πόρτες του Μπρόντγουεϊ (σε σκηνοθεσία Ελία Καζάν). Από τους σημαντικότερους αμερικανούς συγγραφείς της μεταπολεμικής γενιάς, μαζί με τον Τενεσί Γουίλιαμς, ο Άρθουρ Μίλερ υπήρξε επιβλητική προσωπικότητα στον χώρο της τέχνης και της πολιτικής. Μέσα στα έργα του αποτύπωσε την Αμερική έτσι όπως την γνώρισε και τη βίωσε, ενώ το μοτίβο των σχέσεων, της οικογένειας και του θανάτου αποτελούσε μόνιμη αναφορά του.

Η πρώτη παράσταση έργου του Άρθουρ Μίλερ στην Ελλάδα έγινε το 1947, με το ανέβασμα του έργου «Ήταν όλοι τους παιδιά μου» από το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία του Καρόλου Κουν, με τους Βασίλη Διαμαντόπουλο, Βάσω Μεταξά, Λυκούργο Καλλέργη και Έλλη Λαμπέτη.
Το 1955, παρουσιάζεται από το Εθνικό Θέατρο το έργο «Δοκιμασία - Οι μάγισσες του Σάλεμ» ("The Crucible"), σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολωμού, με τους Τζένη Καρέζη, Γιώργο Παππά, Χριστόφορο Νέζερ κ.ά.
Το 1957, παρουσιάζονται σε ενιαία παράσταση από το Θέατρο Τέχνης τα μονόπρακτα «Από Δευτέρα σε Δευτέρα» και «Ψηλά από τη γέφυρα», ενώ την ίδια χρονιά από το θίασο Αλέκου Αλεξανδράκη ανεβαίνει το έργο «Ήταν όλοι τους παιδιά μου». Το 1962, παρουσιάζεται για πρώτη φορά πάλι από το Θέατρο Τέχνης το έργο «Ο θάνατος του εμποράκου», με τον Γιώργο Λαζάνη και τον Μίμη Κουγιουμτζή. Ακολούθησαν αρκετές παραστάσεις των πιο γνωστών προαναφερθέντων έργων του, ενώ από το θέατρο Εξαρχείων ανέβηκαν τα έργα «Το τίμημα» (1992-1994) και το «Σπασμένο γυαλί» (1995-1996) ως το πιο πρόσφατο, «Ο τελευταίος Γιάνκι» (1999). Τον Νοέμβριο του 2001, παρουσιάστηκε από το Θέατρο της οδού Κυκλάδων το έργο «Σχέσεις του κυρίου Πίτερς» σε σκηνοθεσία της Νικαίτης Κοντούρη. Τον Ιανουάριο του 2014 το Κ.Θ.Β.Ε. ανέβασε «Το τίμημα» σε σκηνοθεσία της Άσπας Καλλιάνη.

 

Ο θάνατος του εμποράκου- Μίλλερ Άρθουρ
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Συγγραφέας: Άρθουρ Μίλλερ
Μετάφραση: Νίκος Οικονομόπουλος
Μετάφραση: Μίμης Μπεραχάς
Σκηνοθεσία: Πάνος Παπαϊωάννου
Σκηνικά: Ιωάννα Μανωλεδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Μανωλεδάκη
Μουσική: Κώστας Βόμβολος
Με την υποστήριξη του Ως3



Το τίμημα του Άρθουρ Μίλερ

The Price by Arthur Miller (1968)
Έργο μεγάλης διάρκειας (3:01:05)

Σκηνοθεσία: Θεόφιλος Ζαμάνης
Μετάφραση: Πόπη Κόντου
Μουσική επιμέλεια: Θεόφιλος Ζαμάνης
Επιμέλεια ήχων: Φανή Σιώρη
Ρύθμιση ήχου: Δημήτρης Πουλόπουλος
Παραγωγή: Δημήτρης Φραγκουδάκης
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Μάκης Ρευματάς, Ανδρέας Μπάρκουλης, Γιάννης Γκιωνάκης, Σοφία Χάνου.
Ηχογράφηση 1982
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Το Τίμημα του Άρθουρ Μίλερ
Διάρκεια: 3:01:05

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Κάθε μεγάλη απόφαση έρχεται με ένα Τίμημα. Το αριστουργηματικό έργο του Άρθουρ Μίλλερ μοιάζει να γράφτηκε για τις αποφάσεις που καλούμαστε να πάρουμε σήμερα, στην Ελλάδα του σήμερα. Τι κάνεις όταν όλα γύρω σου καταρρέουν; Διαγράφεις τα όνειρά σου και απλώς επιβιώνεις; Ή κυνηγάς τα όνειρα αγνοώντας τις ανάγκες της οικογένειάς σου; Το Τίμημα στέκεται με επιδεξιότητα ανάμεσα στις δύο αποφάσεις που έρχονται να καθορίσουν την πορεία μιας ζωής. Στέκεται με επιδεξιότητα πάνω στη γραμμή που πρέπει ο καθένας μας κάποια στιγμή να τραβήξει ανάμεσα σε αυτά που χρωστάει στην οικογένειά του και σε όσα χρωστάει στον εαυτό του. Η παράσταση παιδεύει, διακωμωδεί, τιμωρεί, συγχωρεί, γαργαλάει τις συνειδήσεις των ηρώων και του κοινού με μία αφοπλιστική ψυχανάλυση που λαμβάνει χώρα 30 χρόνια μετά τη μοιραία απόφαση. «Αν κοιτάξεις το παρελθόν με γενναιότητα μπορεί και να ελευθερωθείς». Οι ήρωες και το κοινό οπλίζονται για δύο ώρες με αυτή τη γενναιότητα, σε μία παράσταση που μας φέρνει αντιμέτωπους με το τίμημα της κάθε μας απόφασης αλλά και πιο κοντά σε όσα έχουμε ουσιαστικά ανάγκη.

 

Το τίμημα
Του Άρθουρ Μίλερ
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Μετάφραση: Ειρήνη Αδαμίδου
Σκηνοθεσία: Άσπα Καλλιάνη
Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Γεωργίου
Μουσική: Γιώργος Μελισσινός
Φωτισμοί: Γιώργος Φρέντζος
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Αναστασίου
Οργάνωση παραγωγής: Χριστίνα Ζαχαροπούλου
Διανομή με αλφαβητική σειρά: Σταύρος Ζαλμάς (Ουώλτερ Φραντζ), Στέλλα Καζάζη (Έστερ), Αλέξανδρος Μούκανος (Βίκτωρ Φραντζ), Χρήστος Σιμαρδάνης (Γκρέγκορυ Σόλομον).
Με την υποστήριξη του Ως3

Σημείωμα Σκηνοθέτη
Παρασκευή ξημερώματα. Μετά από νυχτερινή πρόβα με έναν θεατή.
Σήμερα περάσαμε ολόκληρο το έργο και όταν τελείωσε δεν μίλησε κανείς μας. Σαν ό,τι και να λέγαμε να έμοιαζε λίγο. Ή μήπως ήταν που οι λέξεις του Μίλλερ είχαν εξαφανίσει τελείως τις δικές μας; Είχα πει πως μετά την πρόβα θα πήγαινα για ένα ποτό και τελικά γύρισα σπίτι. Ζήσαμε 5 ώρες τόσο έντονες, που χρειάζομαι άλλες πέντε μόνη μου για να τις ξαναζήσω. Το φόρεμα της Στέλλας θέλει λίγο στένεμα στη μέση, ο Αλέξανδρος να αρπάξει την Στέλλα την τελευταία στιγμή πριν πέσει στο κενό, ο Σταύρος να τραβήξει από τη δεξιά τσέπη το μαντήλι που θα εξαφανίσει μαγικά -έδωσε τον ιερό όρκο των μάγων πως δεν θα μαρτυρήσει σε κανέναν πώς γίνεται -οι γάζες που έχει ο Χρήστος στο στόμα -για να χαλάσουμε την άρθρωση του Σόλομον- τον ενοχλούν λίγο, ίσως να δοκιμάσουμε εκείνα τα σφουγγαράκια ρόλεϊ που βάζουν για να τυλίγουν τα μαλλιά. Η Ελένη θα γεμίσει αύριο ένα κουτί με αστερόσκονη και ο Γιάννης Βούρος θα μας βρει σε δύο λεπτά λύσεις που δεν θα βρίσκαμε σε δύο μήνες. Με άλλα λόγια, είμαστε πολύ τυχεροί. Που ζούμε αυτό που ζούμε, που θα μπορέσουμε να το μοιραστούμε μαζί σας, που μας δάνεισε ο Μίλλερ τις σκέψεις του, που σε μια χώρα όπου μας έχουν μετατρέψει όλους σε υψοφοβικούς ακροβάτες χωρίς δίχτυ, υπάρχουν ακόμα κάποια τέτοια μαγικά σκοινιά για να πατάμε πάνω τους, για να μας περνούν έστω και για δύο ώρες από την μια άκρη στην άλλη. 
Ναι, πιστεύω πως όσο υπάρχουν σκοινιά ακροβασίας, μια αγκαλιά που θα σε σώσει απ' το κενό, κουτιά με αστερόσκονη, παράλογες ιδέες, κάποιοι που βάζουν ρόλεϊ στο στόμα κι άλλοι που δίνουν όρκους μάγου, μπορούμε ακόμα να εφευρίσκουμε τρόπους για να πηγαίνουμε εκεί ακριβώς που θέλουμε.  Τουλάχιστον αυτό δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει.
 Άσπα Καλλιάνη (Ιανουάριος 2014).



Ήταν όλοι τους παιδιά μου του Άρθουρ Μίλερ
All My Sons by Arthur Miller (1949)

Σκηνοθεσία: Κώστας Μπάκας
Μετάφραση: Λουίζος Δάνος
Μουσική επιμέλεια: Έλλη Σολομωνίδη-Μπαλάνου
Επιμέλεια ήχων: Χρήστος Κάσδαγλης
Ρύθμιση ήχου: Στέφανος Ευαγγελίου
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Βαγγέλης Καζάν, Λυκούργος Καλλέργης, Χρήστος Δαχτυλίδης, Μαρία Ζαφειράκη, Φραντζέσκα Αλεξάνδρου, Στέφανος Ληναίος, Βάσω Μεταξά, Άννα Βενέτη, Αλέκος Ουδινότης.
Ηχογράφηση 1966
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ήταν όλοι τους παιδιά μου του Άρθουρ Μίλερ
Διάρκεια: 1:55:46

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Στο «Ήταν όλοι τους παιδιά μου», το κλασικό έργο του κορυφαίου Αμερικανού δραματουργού, η αυλαία ανεβαίνει σε ένα ηλιόλουστο κυριακάτικο πρωινό όπου τα πάντα δείχνουν ειδυλλιακά στην αυλή του αμερικάνικου αρχοντικού. Η άφιξη μιας νέας κι όμορφης κοπέλας υπόσχεται την πιο ρομαντική κατάληξη, όμως σιγά σιγά το παρελθόν θα ξυπνήσει για να κυνηγήσει αδυσώπητα αυτούς που κάποτε αρνήθηκαν τις συνέπειες των πράξεών τους. Οι ανατροπές και οι αποκαλύψεις θα διαδεχτούν η μια την άλλη μέχρι την τελική πτώση όπου η σύγκρουση και κάθαρση θα αγγίξουν τις διαστάσεις του τραγικού...
Ο Τζο Κέλλερ, ένας αυτοδημιούργητος εργοστασιάρχης, στη διάρκεια του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, παράγει εξαρτήματα πολεμικών αεροπλάνων και τα πουλάει στην Αμερικάνικη Αεροπορία. Στον πόλεμο υπηρετούν, κάπου στην Άπω Ανατολή, και τα δυο παιδιά του. Μια παρτίδα από τα εξαρτήματα που παράγει έχουν βγει ελαττωματικά αλλά αυτός, εν γνώσει του, τα παραδίδει στην Αεροπορία. Εξ αιτίας αυτού του γεγονότος κάποια αεροπλάνα πέφτουν και στο τέλος αποκαλύπτεται η αλήθεια. Ο Τζο και ο συνεταίρος του προσάγονται σε δίκη. Με ένα ψέμα, που πλασάρει ο Τζο στο δικαστήριο, ο ίδιος αθωώνεται και καταδικάζεται ο συνέταιρος του. Στο μεταξύ τελειώνει ο πόλεμος. Ο ένας του γιος επιστρέφει σώος και ο άλλος είναι καταγραμμένος στο κατάλογο αγνοουμένων. Από το σημείο αυτό αρχίζει και το δράμα... Με το μόνιμο μοτίβο του Μίλλερ γύρω από το αμερικάνικο όνειρο και τις φοβερές συνέπειες του, να επιστρέφει, και τον ανθρωπάκο που το πίστεψε να συντρίβεται στα γρανάζια του συστήματος.

Ο Άρθουρ Μίλλερ, αδιαμφισβήτητα μεγαλοφυής δραματουργός, χαρακτηρίστηκε ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς του 20ού αιώνα γιατί φώτισε με ασύλληπτη διορατικότητα κι ευαισθησία τις αρχέτυπες δυνάμεις που ενεργούν σε κάθε οικογένεια: την τάση του παιδιού να ανεξαρτητοποιηθεί αλλά και την ανάγκη του να επιστρέφει, την αποκαθήλωση του «ιδανικού» πατέρα και την εμμονή της μάνας να διατηρήσει την οικογενειακή συνοχή.



Οι μάγισσες του Σάλεμ (Η δοκιμασία) του Άρθουρ Μίλερ

The Crucible (Salem Witch Trials) by Arthur Miller (1953)

Σκηνοθεσία: Λάμπρος Κωστόπουλος
Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Αλέξης Σολομός
Μουσική επιμέλεια: Έλλη Σολομονίδη-Μπαλάνου
Επιμέλεια ήχων: Χρήστος Κάσδαγλης
Ρύθμιση ήχου: Στέφανος Ευαγγελίου
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Ολυμπία Παπαδούκα, Άρης Βλαχόπουλος, Τάνια Σαββοπούλου, Ματίνα Καρρά, Μαίρη Λαλοπούλου, Βασίλης Κανάκης, Πόπη Παπαδάκη, Κική Ρέππα,  Μάργαρη, Νίκος Τζόγιας, Έλλη Ξανθάκη, Βασίλης Μητσάκης, Λυκούργος Καλλέργης, Ρίτα Μυράτ,  Σταύρος Ξενίδης, Πάνος Βέλιας, Βασίλης Ανδρονίδης, Άρης Μαλιαγρός, Άγγελος Γιαννούλης, Νέλη Μαρσέλου, Λουκιανός Ροζάν.
Ηχογράφηση 1966
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Οι μάγισσες του Σάλεμ (Η δοκιμασία) του Άρθουρ Μίλερ
Διάρκεια: 1:56:22

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
H δίκη των μαγισσών του Σάλεμ είναι ένα περιβόητο περιστατικό της αποικιακής ιστορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο οδήγησε στην καταδίκη και εκτέλεση κατοίκων του χωριού Σάλεμ στη Μασαχουσέτη το 1692 με την κατηγορία της μαγείας. Αποτελώντας μια νοητή "συνέχεια" των κυνηγιών μαγισσών της μεσαιωνικής Ευρώπης, οι δίκες μαγισσών ανήκουν στην προτεσταντική διωκτική παράδοση και το περιστατικό αυτό έχει χρησιμοποιηθεί έκτοτε ως γλαφυρό παράδειγμα, σε τομείς όπως η πολιτική αλλά και η λογοτεχνία, για τους κινδύνους που κρύβει ο θρησκευτικός φανατισμός, οι ψευδείς κατηγορίες και η κυβερνητική παρείσφρηση στις προσωπικές ελευθερίες του ατόμου.
Αν και το γεγονός έχει μείνει στην ιστορία μνημονεύοντας τις μάγισσες του Σάλεμ, οι ακροαματικές διαδικασίες έλαβαν χώρα σε διαδοχικές πόλεις της επαρχίας της Μασαχουσέτης: Σάλεμ Βίλατζ, Σάλεμ Τάουν, Ίπσουιτς Βοστόνη και Τσαρλστάουν.
Προκειμένου να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα που περιστρέφονται γύρω από το κυνήγι και τη δίκη των μαγισσών του Σάλεμ, πρέπει να δώσει προσοχή στο χρονικό πλαίσιο κατά το οποίο έλαβαν χώρα οι κατηγορίες για εξάσκηση μαγείας. Κατά το 17ο αιώνα στην αποικία της Μασαχουσέτης, όπως και στις περισσότερες πουριτανικές αποικίες στο Νέο Κόσμο, υπήρχε η πεποίθηση στους κατοίκους ότι βρίσκονταν σε διαρκή μάχη με το Σατανά. Επίσης, η αντιμαχία του Σάλεμ Βίλατζ με τη γειτονική Σάλεμ Τάουν, μια πρόσφατη επιδημία ευλογιάς και ο φόβος της επίθεσης από πολεμικές φυλές ιθαγενών δημιούργησαν ένα κλίμα φόβου και καχυποψίας.
Τα αίτια που οδήγησαν το 1692 στις δίκες του Σάλεμ, αυτής της μικρής πόλης της Νέας Αγγλίας, έχουν ερευνηθεί επισταμένως από τους μελετητές. Αποτελούν τον θλιβερό επίλογο στο κυνήγι των μάγων και των αιρετικών που εξαπέλυσε η Καθολική και Προτεσταντική Εκκλησία σε όλη την Ευρώπη και στοίχισε τη ζωή 200.000 αθώων. Αν όμως, μέσα στο παραλήρημα και στην τρέλα που έφτανε συχνά στο σημείο της ομαδικής παράκρουσης, από την οποία είχε καταληφθεί η θεοκρατική Δύση του 16ου και του 17ου αιώνα, οι δίκες του Σάλεμ είναι η πιο κραυγαλέα περίπτωση, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συνιστούν την ωμότερη απόδειξη του ψυχρού και ωφελιμιστικού χαρακτήρα μιας υπόθεσης που δεν ήταν μόνον έκφραση του αντιμεταρρυθμιστικού σκοταδισμού αλλά και μια καλοστημένη και προσοδοφόρα επιχείρηση. Ας υπενθυμιστεί ότι στις δίκες εναντίον των μάγων και των αιρετικών οι υπόδικοι ή οι συγγενείς τους πλήρωναν όλα τα έξοδα: τους δικαστές, τους ενόρκους, το κόστος της φυλακής, αυτούς που κατασκεύαζαν το ικρίωμα και την αγχόνη ή έστηναν την πυρά, εκείνους που έκοβαν τα ξύλα για τη φωτιά, τον δήμιο, τους ιερείς και τους γραμματείς των δικαστηρίων. Επιπλέον, η περιουσία του καταδικασθέντος κατασχόταν από τις τοπικές αρχές, τον επίσκοπο, τον βασιλιά ή την Ιερά Εξέταση. Όταν μάλιστα η περιουσία ήταν μεγάλη, οι κοσμικές τη μοιράζονταν εξ ημισείας με τις εκκλησιαστικές αρχές.
Στο Σάλεμ του 1692 συνέτρεχαν όλες οι προϋποθέσεις να στηθεί μια σειρά παρόμοιων δικών: συνοριακές διαφορές των κατοίκων σε μιαν αποικία που δεν ήταν ούτε δημοκρατία ούτε μοναρχία αλλά μια πουριτανική και θεοκρατική πολιτεία, βαρύς χειμώνας, εξοντωτικοί φόροι από την κεντρική διοίκηση της τότε βρετανικής αυτοκρατορίας, φτώχεια και επιδημία ανεμοβλογιάς. Αν σκεφθεί κανείς ότι στην Αγγλία η τελευταία «μάγισσα» είχε καεί στην πυρά το 1685, αντιλαμβάνεται πως οι δίκες του Σάλεμ εξέφραζαν τον πανικό που είχε καταλάβει τους κατοίκους της Νέας Αγγλίας, όπου η γραμμή της Εκκλησίας αποτελούσε πολιτικό δόγμα: «Για τον Θεό και τη γη». Κάθε σχέση, επομένως, με τον Σατανά ήταν προδοσία κατά του Θεού και της αποικίας. Στις δίκες προσήχθησαν διακόσια περίπου άτομα από το Σάλεμ και τα γύρω χωριά. Από αυτά καταδικάστηκαν τα τριάντα ένα και απαγχονίστηκαν τα δεκαεννέα.

Όταν ο Άρθουρ Μίλερ επισκέφθηκε το 1951 το Σάλεμ και μελέτησε τις δικογραφίες, διαπίστωσε, όπως αναφέρει στην Αυτοβιογραφία του, πως το φαινόμενο είχε εντυπωσιακές ομοιότητες με τις δραστηριότητες της μακαριάς Επιτροπής Αντιαμερικανικών Ενεργειών. Το κοινό τους θεατρικό στοιχείο ήταν η τελετουργικότητα, που συνέδεε το Σάλεμ του 1692 με την Ουάσιγκτον του 1950. Και στις δύο περιπτώσεις οι κατήγοροι γνώριζαν εκ των προτέρων ποιες ομολογίες θα έπρεπε να αποσπάσουν από τους κατηγορούμενους προκειμένου να επιτύχουν τον αντικειμενικό τους σκοπό, που δεν ήταν άλλος από τη δημόσια παραδοχή της ενοχής των υποδίκων.
Το ζήτημα των δικών του Σάλεμ κοιταγμένο από διαφορετική οπτική γωνία εμφανίζει προεκτάσεις ή αναλογίες στην Ανατολή και στις χώρες του Τρίτου Κόσμου. Μετά την κατάργηση του δίπολου Ανατολή - Δύση νέοι θρησκευτικοί φανατισμοί (που δεν είναι κατ' ουσίαν ούτε νέοι ούτε θρησκευτικοί αλλά βαθύτατα πολιτικοί) αναπτύσσονται στον Τρίτο Κόσμο και στις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού, ο οποίος συνιστά κατά κάποιον τρόπον, σήμερα, τον Τέταρτο Κόσμο. Δεν είναι τυχαίο που στα τέλη του εικοστού αιώνα στις παρυφές των ανεπτυγμένων κοινωνιών αναπτύσσονται θεοκρατικές κοινωνίες την ίδια στιγμή όπου η Δύση αναψηλαφεί το παρελθόν της αντιλαμβανόμενη πως η εδραίωση των αξιών του Διαφωτισμού δεν είναι ούτε δεδομένη ούτε εύκολη.

 




   



Απολαύστε υπεύθυνα




   

Copyright © ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ως3
Aνάπτυξη & Yλοποίηση: Ως3 Π.Ο.Ε.Α.Μ.
Πρότυπη Οικολογική Εκδοτική Αγροτουριστική Μονάδα Ως3