Απολαύστε υπεύθυνα


 

 

 

Πάμε Θέατρο


 

Δημήτρης Ψαθάς

Φον Δημητράκης του Δημήτρη Ψαθά (1946)

Έργο μεγάλης διάρκειας (2:36:18)

Σκηνοθεσία: Θύμιος Καρακατσάνης
Τεχνική επεξεργασία: Άρης Δούκας
Παίζουν οι ηθοποιοί:
Θύμιος Καρακατσάνης, Χρήστος Μπίρος, Αντιγόνη Γλυκοφρίδη, Βασίλης Κολοβός, Λήδα Ματσάγγου, Αλεξάνδρα Καρακατσάνη, Γιάννης Πολιτάκης.
*Ηχογράφηση από το θέατρο Βεάκη το 1999

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Φον Δημητράκης του Δημήτρη Ψαθά
Διάρκεια: 2:36:18

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: αποθήκευση αρχείου.

Yπόθεση:
Ένα αλληγορικό θεατρικό κείμενο του Δημήτρη Ψαθά με κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις, γράφτηκε το 1946, στην περίοδο του Εμφυλίου.
1942. Κατοχή. Ο Δημήτρης Χαρίτος έχει μια μεγάλη φιλοδοξία: να γίνει υπουργός! Όμως όλες του οι προσπάθειες αποτυγχάνουν. Και εκτός των άλλων ο γιος του βγήκε αντάρτης στο βουνό δυσκολεύοντας ακόμα περισσότερο την ανέλιξή του στην πολιτική. Παράλληλα, ο αδελφός του Λεωνίδας, καθηγητής φιλολογίας πριν την Κατοχή, ανοίγει ένα μπακάλικο στο οποίο εργάζεται η κόρη του Χαρίτου, Άννα. Στην πραγματικότητα όμως το μαγαζί είναι μόνο η βιτρίνα. Κάτω απ' τις πατάτες και τις τομάτες που μεταφέρονται στα γύρω χωριά, κρύβονται όπλα και πολεμοφόδια που προορίζονται για τους αντάρτες. Ο Χαρίτος βέβαια δεν ξέρει τίποτα για τις δραστηριότητες του αδερφού και της κόρης του. Ώσπου του παρουσιάζεται επιτέλους η ευκαιρία να γίνει υπουργός, όταν μεσολαβεί υπέρ του ο Ζαρλάς, ένας Έλληνας πράκτορας των Γερμανών.
Ο Φον Δημητράκης είναι ένας από εκείνους τους αμαρτωλούς ανθρώπους που, σε μια περίοδο όπου η Γερμανική Κατοχή βασάνιζε την κοινωνικοπολιτική κατάσταση των Ελλήνων, προτίμησαν να υποκύψουν στις διαθέσεις των κατακτητών και στο πάθος τους για εξουσία. Ο Δημήτρης Ψαθάς δανείζεται τον χαρακτήρα του Φον Δημητράκη και μας μιλά με τον δικό του σατιρικό και καυστικό τρόπο για όλους εκείνους που ανέβηκαν τα σκαλιά των υπουργείων, την στιγμή που άλλοι οργανώνονταν στην αντίσταση. Μια αντίφαση που κάνει τον συγγραφέα να μιλήσει έξω από τα δόντια και να σκιαγραφήσει όλους τους χαρακτήρες που πρωταγωνιστούσαν εκείνη την εποχή, από τους καιροσκόπους και τους φοβητσιάρηδες, μέχρι τους ριψοκίνδυνους και τους ευθείς.

«Η επιβολή είναι κάτι που μπορεί να το καταφέρεις, αλλά μετά έρχεσαι αντιμέτωπος με τη συνείδησή σου και ειδικά όταν κινδυνεύεις ο ίδιος. Η ανάγκη και το πάθος για την εξουσία σε εμποδίζουν να δεις το εφήμερο της ζωής, της καθημερινότητας, και αυτό είναι τραγικό. Η μανία της κατάκτησης είναι ο απώτερος σκοπός του ήρωα.
Ο Ψαθάς μέσω ενός διδακτικού τρόπου φανερώνει έναν άνθρωπο που κάνει λάθος. Δεν μπορείς να τον συγχωρήσεις, αλλά προσπαθείς να βρεις την αφορμή για να δικαιολογήσεις τη στάση του. Η αφορμή αυτή είναι ένα καλό παράδειγμα προς αποφυγήν. Αυτό άλλωστε είναι ο Φον Δημητράκης».
Θύμιος Καρακατσάνης

Δημήτρης Ψαθάς

Ο Δημήτρης Ψαθάς γεννήθηκε στην Τραπεζούντα του Πόντου. Το 1923 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του και εργάστηκε από το 1925 ως δημοσιογράφος με ειδίκευση στο δικαστικό ρεπορτάζ στην εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα στην αρχή ως παιδί για τα θελήματα: πηγαινοερχόταν για δουλειές στο Αρσάκειο Δικαστικό Μέγαρο. Αργούσε όμως να επιστρέψει και όλοι στην εφημερίδα απορούσαν, γιατί το Αρσάκειο απείχε λίγα μόλις μέτρα από τα γραφεία της εφημερίδας, στην οδό Εδουάρδου Λω 3 - μετέπειτα Χρήστου Λαδά 3.
Από το 1937 και για σαράντα περίπου χρόνια συνεργάστηκε με τα Αθηναϊκά Νέα (από το 1937 και για σαράντα χρόνια περίπου) και παράλληλα με πολλά έντυπα, ελληνικά και της ομογένειας. Οργάνωσε επίσης ραδιοφωνικές εκπομπές. Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1937 με την έκδοση της συλλογής ευθυμογραφημάτων Η Θέμις έχει κέφια, ακολούθησαν πολλά ανάλογα έργα, όλα στο χώρο της σατιρικής ευθυμογραφίας με κορυφαία τη Μαντάμ Σουσού του 1940.
Εκείνος τους εξηγούσε ότι ξεχνιόταν στους χώρους των δικαστηρίων. Έβρισκε εξαιρετικά ενδιαφέρον το να παρακολουθεί δίκες. «Δηλαδή, τι είναι αυτό που σε μαγνητίζει;» τον ρωτούσαν. Και ο Δημήτρης Ψαθάς άρχιζε να τους διηγείται με το νι και με το σίγμα καθετί που είχε συμβεί μέσα στην αίθουσα. «Ε, τότε, λοιπόν, γράψε αυτά που παρακολουθείς» φαίνεται πως του είπαν και έτσι ξεκίνησε τη δημοσιογραφική του καριέρα ως δικαστικού συντάκτη.
Δέκα χρόνια μετά συνέχισε την πορεία του στον χώρο μετακομίζοντας στα τότε «Αθηναϊκά Νέα» με στιγμιότυπα από τα δικαστήρια και με το ψευδώνυμο «Ο μάρτυς». Το 1937 ανέλαβε το χρονογράφημα στην ίδια εφημερίδα, η οποία μεταπολεμικά ονομάστηκε πλέον «Τα Νέα», όπου και παρέμεινε για περίπου 40 χρόνια. Με τα «Εύθυμα και σοβαρά» του, που δημοσιεύονταν στην πρώτη σελίδα, ο Ψαθάς εμπότισε το χρονογράφημα με μπόλικη δόση πολιτικής.

Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1940 με την κωμωδία Το στραβόξυλο, που ανέβηκε από το θίασο του Βασίλη Αργυρόπουλου και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Ακολούθησαν έργα όπως τα Φον Δημητράκης, Μικροί φαρισαίοι, Ένας βλάκας και μισός, Η Χαρτοπαίχτρα, Ξύπνα Βασίλη, που γνώρισαν επιτυχία στη σκηνή και πολλά μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο με ανάλογη επιτυχία. Εξέδωσε επίσης ταξιδιωτικά κείμενα (Κάτω από τους ουρανοξύστες, Παρίσι, Σταμπούλ και άλλα εύθυμα ταξίδια κ.α.) που συνδυάζουν, δημοσιογραφικά και ευθυμογραφικά στοιχεία με κοινωνικά και πολιτικά σχόλια. Η γραφή του Δημήτρη Ψαθά χαρακτηρίζεται από οξυδέρκεια, αμεσότητα, τόλμη και φαντασία. Στο χώρο του χρονογραφήματος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην αναγωγή του είδους σε χώρο κοινωνικής και πολιτικής πολεμικής και υπεράσπισης της ιστορικής θέσης της Ελλάδας στον κόσμο, αν και συχνά ο οίστρος του τον οδήγησε σε βεβιασμένες και άδικες εκτιμήσεις. Το θεατρικό έργο του καθιέρωσε τη δραματουργική αξιοποίηση της ελληνικής καθημερινότητας με έντονο το στοιχείο της σάτιρας του νεοπλουτισμού και του μικροαστισμού. Με σημείο εκκίνησης το γαλλικό βουλεβάρτο και τη φάρσα συγγραφέων όπως οι Φεϋντώ και Πανιόλ, ο Ψαθάς δημιούργησε συχνά στέρεους και ολοκληρωμένους ήρωες, που προσέγγισαν μεγάλοι έλληνες ηθοποιοί (Βασίλης Λογοθετίδης, Ντίνος Ηλιόπουλος, Χρήστος Ευθυμίου, Μίμης Φωτόπουλος, κυρία Κατερίνα, Μαίρη Αρώνη, κ.α.), οι οποίοι δημιούργησαν ένα συγκεκριμένο υποκριτικό ύφος και ήθος στο χώρο του νεοελληνικού θεάτρου, που φτάνει να έχει μιμητές ως τις μέρες μας.

 




   



Απολαύστε υπεύθυνα




   

Copyright © ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ως3
Aνάπτυξη & Yλοποίηση: Ως3 Π.Ο.Ε.Α.Μ.
Πρότυπη Οικολογική Εκδοτική Αγροτουριστική Μονάδα Ως3