Απολαύστε υπεύθυνα


 

 

 

Πάμε Θέατρο


  Νικολάι Γκόγκoλ

Οι Πεθαμένες Ψυχές Ο Επιθεωρητής


Οι Πεθαμένες Ψυχές του Νικολάι Γκόγκoλ

Dead Souls by Nikolai Vasilievic Gogol (1842)

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Νικολαϊδης
Μετάφραση: Δημήτρης Ροδήμος
Μουσική επιμέλεια: Ιφιγένεια Ευθυμιάτου-Σπύρου
Επιμέλεια ήχων: Άρτεμις Τροϊζου
Ρύθμιση ήχου: Στέφανος Ευαγγελίου
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Δημήτρης Νικολαϊδης, Κώστας Ρηγόπουλος, Βάσος Ανδρονίδης, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Γιάννης Αργύρης, Θεανώ Ιωαννίδου, Καίτη Λαμπροπούλου, Παντελής Ζερβός, Μιχάλης Καλογιάννης, Μιχάλης Μαραγκάκης, Σούλη Σαμπάχ, Πέτρος Λεωκράτης, Θύμιος Καρακατσάνης, Καίτη Τριανταφύλλου, Ανδρέας Βεντουράτος, Νίκος Δενδρινός, Δημήτρης Ροδήμος, Γιώργος Νέζος, Χρήστος Δοξαράς, Λιονάκης Στέλιος, Μπέμπυ Μωραϊτοπούλου, Ελένη Μαυρομμάτη, Ντόρα Βολανάκη, Τασία Μπελίτση, Κίμων Δημόπουλος, Γιώργος Γεωργίου.
Ηχογράφηση 1967
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Οι Πεθαμένες Ψυχές του Νικολάι Γκόγκoλ
Διάρκεια: 1:55:25

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Στο έργο αυτό ο Γκόγκολ σατιρίζει ανελέητα τους τσιφλικάδες και τους δημόσιους λειτουργούς του τσαρικού καθεστώτος της εποχής του. Με πρόσχημα μια σατανική ιδέα του κεντρικού ήρωα Τσίτσικοφ, -την αγορά νεκρών ψυχών- ο συγγραφέας βρίσκει πολλές ευκαιρίες να ξεσκεπάσει το βούρκο της δουλοπαροικίας, για να αναδυθεί από εκεί η δύναμη και το δημιουργικό πνεύμα του Ρώσου μουζίκου. Το έργο διασκευασμένο παίχτηκε από τον Στανισλάβσκι, αλλά και από πολλούς νεότερους. Άλλη μια πολύ γνωστή διασκευή για το θέατρο από διήγημά του είναι και το Ημερολόγιο ενός τρελού.

«...διαφορετική τύχη όμως περιμένει το συγγραφέα που τολμάει ν' αναταράξει το φριχτό βούρκο της χυδαιότητας, όπου βουλιάζει η ψυχή μας, να βουτήξει στην άβυσσο των ψυχρών, των τιποτένιων και χυδαίων όντων -που τα συναντούμε σε κάθε βήμα της επίγειας οδοιπορίας μας, που είναι κάποτε τόσο επίπονη και πικρή- και πελεκώντας μ' ανήλεο σκαρπέλο βγάζει στο άπλετο φως αυτό που τα μάτια μας αρνούνται να ιδούν! Ο συγγραφέας αυτός δε θα γνωρίσει ποτέ τα χειροκροτήματα του κόσμου, τα δάκρυα της ευγνωμοσύνης, την παραφορά ενός ομόθυμου ενθουσιασμού: δε θα συγκλονίσει με κανένα ηρωικό πάθος τις δεκαεξάχρονες καρδιές, δε θα υποστεί τη γοητεία ούτε των ίδιων του των τόνων, και τελικά δε θ' αποφύγει την κατακραυγή αυτών των υποκριτών κι αναίσθητων συγχρόνων του, που θα χαρακτηρίσουν τις αγαπημένες του δημιουργίες "εξωφρενικά και αξιοκαταφρόνετα γραψίματα", που θα του αποδώσουν τα ελαττώματα των ηρώων του, που θα διαλαλήσουν πως δεν έχει ούτε καρδιά ούτε ψυχή, ούτε την ιερή φλόγα του ταλέντου...»

 

Νικολάι Γκόγκολ

Ο Νικολάι Βασίλιεβιτς Γκόγκολ γεννήθηκε την 1η Απριλίου 1809 (νέο ημερολόγιο) ή 20 Μαρτίου (παλαιό ημερολόγιο), στο Σορότσιντσι, Μίργκοροντ, επαρχία του Πολτάβα, Oυκρανία από γονείς κοζάκους. Το 1828 πήγε στην Αγία Πετρούπολη, όπου εξασφάλισε διορισμό στο δημόσιο κι έγινε γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους. Έλαβε έπαινο για τη πρώτη του συλλογή διηγημάτων, από την ουκρανική ζωή το 1831. Κατόπιν ακολούθησε άλλη συλλογή, «Μιπρόμποφ» (1835), που περιείχε το κλασσικό «Ταράς Μπούλμπα» και επεκτάθηκε το 1842 σ' ολόκληρο μυθιστόρημα. Αυτή η εργασία, που εξετάζει τη ζωή των κοζάκων του 16ου αιώνα, αποκάλυψε τη μεγάλη δυνατότητα του συγγραφέα για την ακριβή και συμπονετική απεικόνιση χαρακτήρων καθώς και το σπινθηροβόλο χιούμορ του.

Το 1836, κάνει την εμφάνισή του «Ο Επιθεωρητής», μια εύθυμη σάτιρα για τη φιλαργυρία και την ηλιθιότητα των γραφειοκρατών ανώτερων υπαλλήλων, μια φαρσοκωμωδία που θεωρείται από πολλούς κριτικούς ως έν από τα σημαντικότερα κείμενα στη ρωσική λογοτεχνία. Αφορά τους τοπικούς ανώτερους υπαλλήλους μιας μικρής πόλης που μπερδεύουν ένα νέο ταξιδιώτη μ' έναν αναμενόμενο κυβερνητικό επιθεωρητή και του προσφέρουν εξευμενιστικές δωροδοκίες για να τον πείσουν ν' αγνοήσει την αρχικά κακή μεταχείρισή του, απ' αυτούς.

Μεταξύ 1826-48 έζησε κυρίως στη Ρώμη, κι εργάστηκε σ' ένα μυθιστόρημα που θεωρείται η μέγιστη δημιουργική προσπάθειά του κι ένα από τα λεπτότερα μυθιστορήματα στη παγκόσμια λογοτεχνία: «Οι Πεθαμένες Ψυχές» (1842). Στη δομή του συγγενεύει με τον «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες (Miguel Cervades Saavedra). Το εξαιρετικό χιούμορ της ιστορίας προέρχεται από μοναδική και σαρδόνια σε σύλληψη ιδέα: Ένας φιλόδοξος, πονηρός κι αδίστακτος τυχοδιώκτης, πηγαίνει από μέρος σε μέρος, αγοράζοντας ή κλέβοντας από τους ιδιοκτήτες τους, τους τίτλους των... νεκρών δουλοπαροίκων. Με αυτήν την «ιδιοκτησία» ως ασφάλεια, προγραμματίζει να πάρει δάνεια με τα οποία θ' αγοράσει ένα κτήμα με... ζωντανές ψυχές.
Αυτό το μυθιστόρημα αντανακλά τη σχέση μεταξύ κολίγων κι αφεντάδων και φυσικά την ιδέα που είχαν οι δεύτεροι για τους πρώτους, καθώς επίσης κι ένα μεγάλο αριθμό εξόχως απεικονισμένων ρωσικών επαρχιακών χαρακτήρων.
Οι Πεθαμένες Ψυχές άσκησαν τεράστια επιρροή στις μετέπειτα γενιές των ρώσων συγγραφέων. Πολλά από τα πνευματώδη ρητά που γράφονται στις σελίδες του έχουν γίνει ρωσικά αποφθέγματα. Όμως αυτό το δημοσιευμένο κομμάτι ήταν το πρώτο μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εργασίας που την άρχισε με συνέπεια, μα σε μια κρίση υποχονδριακής μελαγχολίας και κατάθλιψης ο συγγραφέας έκαψε το χειρόγραφο. Έτσι το έργο θεωρείται ημιτελές.

Το 1842 δημοσίευσε μιαν άλλη διάσημη εργασία, «Το Παλτό», διήγημα για ένα καταπονημένο υπάλληλο που πέφτει θύμα της ρωσική κοινωνικής αδικίας. Το επόμενο έτος έκανε προσκύνημα στους 'Αγιους Τόπους και στην επιστροφή, ένας ιερέας τον έπεισε πως η καλλιτεχνική του εργασία ήταν αμαρτωλή. Τότε ο Γκόγκολ κατέστρεψε διάφορα αδημοσίευτα χειρόγραφά του.
Πέθανε πρόωρα, στις 4 Μαρτίου 1852, στη Μόσχα, σε ηλικία μόλις 43 ετών. (Πηγή: Βικιπαίδεια).






Ο Επιθεωρητής του Νικολάι Γκόγκoλ

The Inspector General by Nikolai Vasilievic Gogol (1836)


Σκηνοθεσία: Κώστας Μπάκας
Μετάφραση: Κώστας Σταματίου
Μουσική επιμέλεια: Ράνια Βισβάρδη
Επιμέλεια ήχων: Γίτσα Βαλμά
Ρύθμιση ήχου: Βασίλη Καρά
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Γιάννης Μόρτζος, Τάκης Μουζενίδης, Γιώργος Μοσχίδης, Ηρακλής Γιάννος, Ειρήνη Κουμαριανού, Θόδωρος Κατσαδράμης, Μαρία Κυνηγοπούλου, Δημήτρης Πετράτος, Στράτος Παχής, Θάνος Παπαδόπουλος, Δημήτρης Μαυρογένης, Μιχάλης Μαραγκάκης, Ιλία Λυβικού, Λουκιανός Ροζάν, Άννα Κυριακού, Κώστας Τύμβιος, Γιώργος Τσιτσόπουλος, Λήδα Πρωτοψάλτη, Νίκος Κάπιος, Κλήμης Ελευθεριάδης, Δημήτρης Ντουνάκης, Γιάννης Φέρτης, Σπύρος Ολύμπιος, Κώστας Παπαγεωργίου, Νίκος Φιλιππόπουλος.
Ηχογράφηση 1982
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο Επιθεωρητής του Νικολάι Γκόκoλ
Διάρκεια: 2:02:53

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Σε μια επαρχιακή πόλη της Ρωσίας αναμένεται η επίσκεψη ενός κυβερνητικού επιθεωρητή, που ταξιδεύει ινκόγκνιτο. Στην πόλη καταφεύγει και ένας αδέκαρος απατεώνας, ο οποίος ταυτίζεται από σύμπτωση με το πρόσωπο του επιθεωρητή. Τη μοιραία αυτή παρεξήγηση ακολουθεί ένας καταιγισμός από ξεκαρδιστικά επεισόδια, με τα οποία ο Γκόγκολ, με το καυστικό του χιούμορ, ξεσκεπάζει την ανοησία, τη δουλοπρέπεια, τη ματαιοδοξία, τη δολιοφθορά, την αισχροκέρδεια και την υποκρισία της κρατικής μηχανής αλλά και τη σήψη μιας ολόκληρης κοινωνίας.
«Ο Επιθεωρητής», το θεατρικό αριστούργημα του Γκόγκολ, ολοκληρώθηκε σε διάστημα δύο μηνών, από τον Οκτώβριο μέχρι το Δεκέμβριο του 1835. Η υπόθεση τού έργου εκτυλίσσεται σε μια επαρχιακή πόλη της Ρωσίας όπου οι κρατικοί υπάλληλοι -από τον επικεφαλής τους, τον Έπαρχο, ως τον τελευταίο στην ιεραρχική κλίμακα- συμπεριφέρονται ως δυνάστες του λαού, με κύρια και ουσιαστική τους ασχολία τις απάτες, τους εκβιασμούς και τον εκφοβισμό των απλών ανθρώπων που ζουν στην επαρχιακή αυτή πόλη. Όμως, αυτή η ιδεατή κατάσταση για τους ανθρώπους του κρατικού μηχανισμού διαταράσσεται ξαφνικά από την είδηση ότι επίκειται η άφιξη ενός υψηλόβαθμου Επιθεωρητή, ο οποίος έχει σκoπό να ελέγξει τον τρόπο με τον οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους και να επιβάλει κυρώσεις σε εκείνους που δεν τα ασκούν όπως πρέπει. Επίσης, προκειμένου να μπορέσει να κάνει καλύτερα τη δουλειά του, έρχεται ινκόγκνιτο. Και ενώ οι φήμες οργιάζουν, ένας ξένος, με ύφος αρκετά αυστηρό και με ανάλογους τρόπους, φθάνει στο πανδοχείο της πόλης.
Όλοι υποπτεύονται πως είναι ο Επιθεωρητής, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για τον κατώτερο υπάλληλο ενός υπουργείου, με το όνομα Χλεστιακόβ, που επιστρέφει από την άδειά του απένταρος, καθώς έχει χάσει όλα του τα λεφτά στα χαρτιά και δεν είναι σε θέση να πληρώσει ούτε για τη διαμονή του στο πανδοχείο. Ο Έπαρχος τον καλεί σπίτι του για να εξασφαλίσει την εύνοια του κυρίου Επιθεωρητή. Ο τελευταίος, δηλαδή ο ασήμαντος Χλεστιακόβ, εκμεταλλευόμενος την κατάσταση, τρομοκρατεί τους πάντες και ερωτοτροπεί με τη γυναίκα και την κόρη του Επάρχου. Όμως, ακόμη και όταν ο Χλεστιακόβ φεύγει, ένας νέος κύκλος βασάνων ανοίγει για τους κρατικούς υπαλλήλους αυτής της πόλης καθώς, αυτήν τη φορά, καταφθάνει ο πραγματικός Επιθεωρητής.

Το στοιχείο που διαφοροποιεί το έργο «Ο Επιθεωρητής» από τις κωμωδίες της εποχής του και το καθιστά κλασικό δημιούργημα στο χώρο της κοινωνικής σάτιρας είναι το ότι οι χαρακτήρες που μας παρουσιάζει είναι και παραμένουν αληθινοί. Επίσης, ξεχωρίζει ο πλούτος τής περιγραφής τόσο της αυταρχικότητας όσο και της δουλοπρέπειας των δημοσίων υπαλλήλων ενός απολυταρχικού κράτους. Ο ίδιος ο Γκόγκολ γράφει χαρακτηριστικά: «Στον Επιθεωρητή μου επιδίωξα να συγκεντρώσω και να σατιρίσω μια για πάντα ό,τι σάπιο υπάρχει στη Ρωσία, όλες τις αδικίες που διαπράττονται, εκεί ακριβώς όπου θα είχαμε την αξίωση να βασιλεύει η απόλυτη δικαιοσύνη».
Ο «Επιθεωρητής» αποτελεί όχι μονάχα τη λαμπρότερη διακωμώδηση της τσαρικής γραφειοκρατίας, αλλά και της κοινωνικής διαφθοράς σε όποια χώρα και σε όποια ιστορική περίοδο κι αν τη συναντάμε. Για αυτόν το λόγο ο Γκόγκολ δέχθηκε ανελέητες επιθέσεις την επομένη της πρώτης παράστασης του Επιθεωρητή.
Με αφορμή αυτές τις επιθέσεις γράφει στο φίλο του Στσέπκιν: «Τώρα καταλαβαίνω τι σημαίνει να είσαι κωμωδιογράφος. Την παραμικρή αλήθεια -ακόμη και ίχνος αυτής της αλήθειας- αν πεις, έχεις να αναμετρηθείς όχι μονάχα με άτομα, αλλά με ολόκληρες τάξεις». Και από αυτήν την άποψη, «Ο Επιθεωρητής» αποτελεί ένα από τα κλασικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας στο χώρο της κοινωνικής σάτιρας.

 




   



Απολαύστε υπεύθυνα




   

Copyright © ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ως3
Aνάπτυξη & Yλοποίηση: Ως3 Π.Ο.Ε.Α.Μ.
Πρότυπη Οικολογική Εκδοτική Αγροτουριστική Μονάδα Ως3