Απολαύστε υπεύθυνα


 

 

 

 

Πάμε Θέατρο


  Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Άμλετ Μάκμπεθ Η Τρικυμία
Δωδέκατη Νύχτα Ο έμπορος τηςιΒενετίας Βασιλιάς Ληρ
Η στρίγγλα που έγινε αρνάκι Ο βιασμός τηςιΛουκρητίας Ιούλιος Καίσαρ


Άμλετ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Hamlet, prince of Denmark by William Shakespeare (1599-1600)

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Χορν
Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Βασίλης Ρώτας
Επιμέλεια ήχων: Στέλιος Γιαννακόπουλος
Ρύθμιση ήχου: Νίτσα Λονγκή
Παραγωγή: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Δημήτρης Χορν, Έλλη Λαμπέτη, Γιώργος Παπάς, Λυκούργος Καλέργης, Ελένη Ζαφειρίου, Γιάννης Μιχαλόπουλος, Κώστας Ρηγόπουλος, Ανδρέας Ζησιμάτος, Ζώρας Τσάπελης, Διονύσης Παγουλάτος, Μαρία Βούλγαρη.
Σπάνια ηχογράφηση του 1954
*Από το αρχείο του ΡΙΚ (Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου).

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Άμλετ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:55:18

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
O πατέρας τού Άμλετ, ο βασιλιάς της Δανίας, σ' έναν νικηφόρο πόλεμο σκοτώνει τον βασιλιά της Νορβηγίας. Ενώ ο Φορτεμπράς, ο γιος του βασιλιά της Νορβηγίας, ετοιμάζεται για έναν νέο πόλεμο, ο βασιλιάς της Δανίας δολοφονείται από τον αδελφό του, ο οποίος σφετερίζεται έτσι τον θρόνο της Δανίας και παντρεύεται τη χήρα του σκοτωμένου βασιλιά. Οι αδελφοί των σκοτωμένων βασιλιάδων σταματούν τον πόλεμο. Κάποια στιγμή το φάντασμα του πολέμαρχου πατέρα ζητεί από τον νεαρό Αμλετ να εκδικηθεί τον θάνατό του. Ο Άμλετ αποφασίζει να αυτοεξοριστεί μα τελικά επιστρέφει και διαπράττει μια σειρά από φόνους, πρώτος από τους οποίους είναι ο φόνος του Πολώνιου, του πατέρα της φίλης του Οφηλίας.
Στην τελική σκηνή του έργου ο Αμλετ σκοτώνει τον Λαέρτη σε μονομαχία -τον αδελφό της Οφηλίας- και έπειτα τον ίδιο τον βασιλιά σφετεριστή Κλαύδιο, ενώ η μητέρα του πέφτει νεκρή από το δηλητηριασμένο κρασί που προοριζόταν για τον ίδιο. Ο ίδιος ο Αμλετ πέφτει νεκρός από το δηλητηριασμένο ξίφος του Λαέρτη, ενώ ο Φορτεμπράς καταφτάνει και προστάζει να μεταφέρουν το άψυχο σώμα του Αμλετ εκτός σκηνής.
Ο Άμλετ είναι ένα από τα περισσότερο συζητημένα και σχολιασμένα έργα του δραματουργικού ρεπερτορίου, εν τούτοις πολύ σπάνια επιχειρείται να ιδωθεί το εν λόγω δράμα από μια συνολική οπτική. Πολλά ανεβάσματά του τονίζουν την πολιτική διάσταση του έργου, αντιμετωπίζοντας τον Αμλετ ως έναν επαναστάτη που διαβάζει Μονταίνιο και αρνείται να υποταχθεί στην οποιαδήποτε εξουσία.
Αλλοτε πάλι προτάσσουν «τον ηθικολόγο που είναι ανίκανος να χαράξει μια σαφή γραμμή ανάμεσα στο καλό και το κακό ή τον διανοούμενο που είναι ανίκανος να βρει επαρκή λόγο για δράση». Ή πάλι «τον φιλόσοφο που αμφιβάλλει για την ύπαρξη του κόσμου» (Γιαν Κοτ, Σαίξπηρ, ο σύγχρονός μας, Ηριδανός, σ. 72). Εμείς, με τη σειρά μας, θα επισημάνουμε πως ο νεαρός Άμλετ ζει σ' έναν κόσμο απογυμνωμένο από νόημα· η βιωματική συνθήκη ύπαρξης του δανού πρίγκιπα είναι πως είναι αναγκασμένος να περιφέρεται σ' έναν αποξενωμένο και εχθρικό προς αυτόν κόσμο σαν φάντασμα, όντας αυτός ο ίδιος εξαρχής νεκρός.

Ο Γιαν Κοτ, μιλώντας για το νοηματικό και ιστορικό υπόβαθρο των μεγάλων σαιξπηρικών δραμάτων, τον Μεγάλο Μηχανισμό, σημειώνει: Αλλά τι είναι αυτός ο Μέγας Μηχανισμός που μπαίνει σε κίνηση στα πόδια του θρόνου και που απ' αυτόν εξαρτάται ολόκληρο το βασίλειο, που μεγάλοι άρχοντες και πληρωμένοι φονιάδες είναι τα γρανάζια του, που εξωθεί τους ανθρώπους στη βία, τη θηριωδία και την προδοσία, που ασταμάτητα απαιτεί νέα θύματα, και όπου η οδός προς την εξουσία είναι ταυτόχρονα και οδός προς τον θάνατο; Για τον Σαίξπηρ αυτός ο Μέγας Μηχανισμός είναι η τάξη της ιστορίας, όπου ο βασιλιάς είναι βασιλιάς ελέω Θεού. (Γιαν Κοτ, Σαίξπηρ, ο σύγχρονός μας, σ.50). Οσον αφορά τον Αμλετ, τούτη η απόλυτη τάξη έχει θιγεί: ο πατέρας τού Αμλετ και νόμιμος βασιλιάς της Δανίας έχει δολοφονηθεί από τον σφετεριστή του θρόνου Κλαύδιο, ο οποίος εκτός των άλλων έχει παντρευτεί την πρώην νόμιμη βασίλισσα, τη μητέρα του Άμλετ. Ακριβώς γι' αυτούς τους λόγους ο Αμλετ είναι διπλά προσβεβλημένος. Δίχως να θέλουμε να προσφύγουμε στην ψυχαναλυτική ερμηνεία πρέπει να οριοθετήσουμε την ιδιόμορφη όσο και χαρακτηριστική κατάσταση του δανού πρίγκιπα.
Ο Άμλετ με τη δολοφονία του πατέρα του έχασε μονομιάς πατέρα, μητέρα (οικογενειακή σχέση) καθώς και το νόμιμο δικαίωμα στον θρόνο. Τούτη η πολύπλευρη στέρηση δικαιωμάτων σημαίνει γι' αυτόν στην πραγματικότητα στέρηση του δικαιώματος για ύπαρξη. Αν και σε μεγάλο βαθμό είναι σκόπιμος ο παραλληλισμός του Άμλετ με τον αισχύλειο Ορέστη -έχουν και οι δύο χάσει τον βασιλιά-πατέρα τους, και είναι και οι δύο επιφορτισμένοι με την ευθύνη να εκδικηθούν τον θάνατό του- εντούτοις υπάρχει μια βασική διαφορά όσον αφορά τις προϋποθέσεις που σκιαγραφούν τους δύο ήρωες: ο Ορέστης βρίσκεται αντιμέτωπος με μιαν ύβρι ως προς τους θεούς -ο φόνος του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα συνιστά έγκλημα καθοσιώσεως- καθώς και η εκδίκηση του φόνου από τον Ορέστη- ο φόνος της Κλυταιμνήστρας- είναι προαποφασισμένη από τον ίδιο τον Απόλλωνα. Στην περίπτωση του Αμλετ, ακόμα και η υπόρρητη παρουσία του Μεγάλου Μηχανισμού δεν ισοδυναμεί με άνωθεν υπόδειξη των θεών προς τον Άμλετ, να εκδικηθεί τον φόνο του πατέρα του. Κάτι τέτοιο του το ζητεί το ίδιο το φάντασμα του πατέρα του.


Στο πρώτο μέρος του δράματος, συγκεκριμένα μέχρι τον φόνο του Πολώνιου, ο Άμλετ είναι νεκρός, για την ακρίβεια είναι μια σκιά, ένα φάντασμα (μπορεί εξάλλου να συνομιλεί με τους νεκρούς, αλλά και κατεβαίνει αργότερα, επιβεβαιώνοντας την αρχική του απουσία, μέσα στον τάφο της Οφηλίας). Ο «καλός μαθητής» του Μονταίνιου, ο σπουδαστής του Πανεπιστημίου της Βιτεμβέργης, είναι αναντίρρητα ένας διανοούμενος με ηθικά αιτήματα - η θέση του μέσα στις μηχανορραφίες της αυλής της Δανίας είναι ούτως ή άλλως μειονεκτική. Είναι ένας άνθρωπος του ουμανισμού της Αναγέννησης, ενός κόσμου που απογυμνώθηκε από τις αυταπάτες (Γιαν Κοτ). Αλλά ως μια ηθική προσωπικότητα -ούτως ή άλλως απείρως πιο ευαίσθητος και ηθικός από τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν- είναι, κατά πολλούς, «το πρώτο αληθινά σύγχρονο άτομο, είναι η προσωποποίηση της ιδέας της ατομικότητας, ακριβώς για τον λόγο πως φοβάται την οριστικότητα του θανάτου, τον τρόμο της αβύσσου» (Μ. Χορκχάιμερ, Η έκλειψη του Λόγου, εκδ. Κριτική σ. 170).
Ο δανός πρίγκιπας βρίσκεται, αμετάκλητα, προ δύο επιλογών: να σκοτώσει εκδικούμενος για τον φόνο του πατέρα του ή να μη σκοτώσει.

Οπως σημειώνει ο Γιαν Κοτ σχολιάζοντας τις παρατηρήσεις του Μπρεχτ, ο Άμλετ βρίσκεται μπροστά σε δύο επιλογές που τον αποβάλλουν αμφότερες από την κοινωνία· ως άνθρωπος που έχει σκοτώσει και ως άνθρωπος που δεν έχει πάρει εκδίκηση για τον φόνο του πατέρα του. Καθώς «ποτέ δεν θα μπορέσει να είναι πια ο ίδιος» (Γιαν Κοτ, Θεοφαγία, σ. 277) προβάλλει στον νου του η δυνατότητα της αυτοκτονίας. Καθώς όμως τα φαντάσματα δεν αυτοκτονούν, όντας ήδη νεκρά, μα, αγωνίζονται για να μηνύσουν στους ζωντανούς την παρουσία τους, ο Αμλετ ξεκινά με τον φόνο του Πολώνιου.
Το ιδιόρρυθμο passage a l' acte («πέρασμα στην πράξη», ψυχαναλυτικός όρος) του Αμλετ συνιστά μια σειρά ενεργειών εκ μέρους του, που εμφανίζονται σαν αντανακλαστικές, στην ουσία όμως αποτελούν αμιγώς ανάληψη ευθύνης. Σε όλη τη διάρκεια του αριστουργήματος του Σαίξπηρ παρακολουθούμε την αντινομία «ηθικότητα -ποταπότητα και συμφέρον» να εκτυλίσσεται ως θεατρική πράξη, με πρωταγωνιστές τα πρόσωπα της αυλής τής Ελσινόρης. Εδώ είναι παντελώς αδύνατη «η πράξη» του διανοούμενου Αμλετ ως λόγος - ο ρόλος του Άμλετ δεν είναι αυτός του «παιδαγωγού» ενός δεδομένου περιβάλλοντος, το πικρό χιούμορ των λεχθέντων του διαφωτίζει κυρίως τον δρόμο του προς την πράξη.
Μπαίνουμε στον πειρασμό να ξαναθυμηθούμε τον αρκετά κατοπινό από τον Σαίξπηρ Γκαίτε, συγκεκριμένα το πρώτο μέρος του Πρώτου Φάουστ του μεγάλου γερμανού ποιητή: ο δόκτωρ Φάουστ διαβάζοντας τη Βίβλο ορίζει με σαφήνεια το καθήκον του ατόμου της νεωτερικότητας - που είχε αρχίσει ν' αχνοφαίνεται ήδη στον καιρό του Σαίξπηρ: την πράξη. Ο Δανός Άμλετ μιλά στο όνομα της αξιοπρέπειας και προχωρεί στον ολοσχερή αφανισμό του παλατιού τής Ελσινόρης χάριν του απαράγραπτου ηθικού νόμου, που του υπαγορεύει την έξοδό του από την ανυπαρξία με τον πιο παράδοξο τρόπο: κάτι σάπιο πρέπει να πάψει να υπάρχει, με οποιοδήποτε κόστος· εδώ δεν έχουμε τον Μάκβεθ, εκόντα - άκοντα φονιά, όργανο επαλήθευσης μιας τραγικής προφητείας, μα τον Αμλετ, που θα ζωντανέψει με τις ραφινάτες οδηγίες του τη θεατρική παράσταση των περιοδευόντων κωμωδών και θα σκηνοθετήσει ως δεύτερος «Δημιουργός» την τελική κάθαρση, με όργανο όχι τη γραφίδα ενός εμβριθούς λόγιου, μα με την αιχμή του ξίφους του.
Μέχρι το τέλος του έργου, μετά την αυτοκτονία της Οφηλίας, πέφτουν νεκροί από το ξίφος του δανού πρίγκιπα ο Λαέρτης και ο Κλαύδιος, ενώ η μητέρα του, Γερτρούδη, πεθαίνει δηλητηριασμένη. Ο Φορτεμπράς, που φτάνει την τελευταία στιγμή, διατάζει να θάψουν το πτώμα του Άμλετ αναγνωρίζοντας την αξία του νεκρού πρίγκιπα, δωρίζοντάς του ίσως για πρώτη φορά ουσιαστικά, αν και μετά θάνατον, το όνομά του: Αμλετ!

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

O Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, αλλού εγκεφαλικός, μεταφυσικός, μελαγχολικός, μακιαβελικός, νευρωτικός, ξέγνοιαστος, τρυφερός και άλλα πολλά. Όλα αυτά ως συγγραφέας. Ως άνθρωπος όμως τι ήταν;
Πριν από τουλάχιστον 200 χρόνια, ο ιστορικός Τζορτζ Στίβενς παρατήρησε ότι όσα γνωρίζουμε για τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ περιορίζονται σε κάποια σκόρπια γεγονότα. Γνωρίζουμε ότι γεννήθηκε στο Στράτφορντ-απόν-Εϊβον και ότι στο μέρος αυτό έκανε οικογένεια. Γνωρίζουμε ότι πήγε στο Λονδίνο και ότι έγινε ηθοποιός, επέστρεψε στο Στράτφορντ, έκανε τη διαθήκη του και πέθανε. Ύστερα από συστηματική έρευνα ετών, οι μελετητές έχουν ανακαλύψει περίπου 100 ντοκουμέντα σχετικά με τον Σαίξπηρ και την οικογένειά του, όπως αρχεία βαπτίσεων, συμβόλαια ακινήτων, πιστοποιητικά φορολογίας, πιστοποιητικά γάμου, εντολές κατάσχεσης, δικογραφίες κ.ά. Υπάρχουν εντούτοις πολλά κενά στις γνώσεις για τη ζωή του, εκ των οποίων πολλά είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Για παράδειγμα, δεν γνωρίζουμε ούτε ακριβώς πόσα έργα έγραψε ούτε με ποια σειρά. Κάποια συμπεράσματα μόνον ως προς τα βιβλία που διάβαζε, αλλά δεν είναι γνωστός ούτε ο προμηθευτής του ούτε τι τα έκανε όταν τελείωνε την ανάγνωσή τους. Παρότι τα κείμενά του συντίθενται από περίπου ένα εκατομμύριο λέξεις, μόνο δεκατέσσερις λέξεις είναι γραμμένες από τον ίδιο: έξι υπογραφές με το όνομά του και οι λέξεις «από εμένα» στη διαθήκη του. Δεν υπάρχει γραπτή περιγραφή της περιόδου που έζησε για το πώς έμοιαζε. Το πρώτο κείμενο που αναφέρεται στην εμφάνιση και στην προσωπικότητά του, γράφτηκε δέκα χρόνια μετά τον θάνατό του από κάποιον Τζον Όμπρι: «Ήταν ένας άνδρας ωραίος, με καλές αναλογίες, πολύ ευχάριστος στην παρέα, ετοιμόλογος και πνευματώδης». Δεν είμαστε σίγουροι για τη σωστή ορθογραφία του ονόματός του, αλλά, ως φαίνεται, δεν πρέπει να ήταν και ο ίδιος σίγουρος, γιατί στις υπογραφές του που σώθηκαν, το όνομα δεν απαντάται ούτε δύο φορές με τον ίδιο τρόπο. Είναι άγνωστο επίσης αν έφυγε ποτέ από την Αγγλία, με ποιους ανθρώπους έκανε παρέα ή πώς διασκέδαζε. Άλυτο μυστήριο παραμένουν και οι σεξουαλικές του προτιμήσεις. Μόνο για ελάχιστες ημέρες της ζωής του μπορούμε να πούμε με σιγουριά πού βρισκόταν.
Αυτό που έχουμε στη διάθεσή μας για τον Σαίξπηρ είναι τα έργα του -όλα, εκτός από ένα ή δύο-, κι αυτό χάρη στις προσπάθειες των συνεργατών του Χάρι Κοντέλ και Τζον Χέμινγκς, που συγκέντρωσαν μετά τον θάνατό του ολόκληρο σχεδόν το έργο του σε έναν τόμο, που αποτελεί εξαιρετική, αξιόπιστη πηγή. Η διαπίστωση ότι γνωρίζουμε πολύ λίγα για τον άνθρωπο προκύπτει ακριβώς επειδή σώζεται το μεγαλύτερο μέρος του έργου του. Αν είχαν σωθεί μόνο οι κωμωδίες του, θα τον θεωρούσαμε τύπο μάλλον ρηχό. Αν είχαμε μόνον τα σονέτα, θα λέγαμε ότι ήταν άνθρωπος με σκοτεινά πάθη.
Από τα υπόλοιπα έργα του θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι αλλού εμφανίζεται αριστοκρατικός, αλλού εγκεφαλικός, μεταφυσικός, μελαγχολικός, μακιαβελικός, νευρωτικός, ξέγνοιαστος, τρυφερός και άλλα πολλά. Όλα αυτά ως συγγραφέας. Ως άνθρωπος όμως τι ήταν;

Ο Σαίξπηρ, ακόμη και σήμερα, παραμένει ακαδημαϊκή εμμονή παρά ιστορικό πρόσωπο. Αν ρίξει κανείς μια ματιά στα περιεχόμενα των επιστημονικών περιοδικών που αφορούν τον Σαίξπηρ και την εποχή του, θα διαπιστώσει ότι γίνονται επίμονες έρευνες για θέματα όπως «Γλωσσολογική και πληροφοριακή εντροπία στον Οθέλλο», «Ασθένεια του ωτός και φόνος στον Αμλετ», «Κατανομές Poisson στα σονέτα του Σαίξπηρ», «Ο Σαίξπηρ και το έθνος του Κεμπέκ», «Ήταν άντρας ή γυναίκα ο Αμλετ;» και άλλα εξίσου ευφάνταστα. Εχει χυθεί τόσο μελάνι για το συγγραφικό του έργο, που αν δεν αγγίζει τα όρια του γελοίου φτάνει τα όρια της υπερβολής. Αν αναζητήσει κανείς πληροφορίες για τον Σαίξπηρ στη Βρετανική Βιβλιοθήκη, θα συναντήσει 13.858 καταχωρίσεις, και στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου στην Ουάσιγκτον, 7.000 μελέτες.
Αρκετοί ερευνητές κατά καιρούς ισχυρίστηκαν ότι τα έργα του Σαίξπηρ γράφτηκαν από κάποιον άλλο. Οι ισχυρισμοί αυτοί στηρίζονται στην άποψη ότι τα έργα του είναι τόσο πλούσια σε ειδικές γνώσεις από διαφόρους χώρους -νομικά, ιατρική, πολιτικές επιστήμες, ζωή της Αυλής, θάλασσα, αρχαιότητα, ζωή στο εξωτερικό-, που δεν είναι δυνατόν να τα έγραψε ένας επαρχιώτης με περιορισμένη μόρφωση. Εικάζεται συγκεκριμένα ότι ο Σαίξπηρ ήταν απλώς ένας συμπαθής κωμικός, ένας ηθοποιός που δάνεισε το όνομά του σε ένα άτομο με μεγαλύτερο ταλέντο, το οποίο δεν μπορούσε να εμφανιστεί δημόσια ως θεατρικός συγγραφέας.

Οι αντισαιξπηρικές τάσεις ξεκίνησαν στα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα από μια Αμερικανίδα που λεγόταν Ντίλια Μπέικον, εξαιτίας της οποίας για άγνωστους λόγους δημιουργήθηκε σταδιακά η πεποίθηση ότι συγγραφέας των έργων του Σαίξπηρ ήταν ο διάσημος συνονόματός της Φράνσις Μπέικον. Το 1852 πήγε στην Αγγλία και ξεκίνησε μια μακρόχρονη προσπάθεια για να δικαιώσει την εμμονή της ότι ο Σαίξπηρ ήταν απατεώνας. Στο πρόσωπο ενός επιχειρηματία βρήκε χορηγό, με αποτέλεσμα να μείνει στην Αγγλία για τέσσερα χρόνια επισκεπτόμενη τα μέρη όπου σύχναζε ο Μπέικον. Το 1857 εκδόθηκε στη Βοστόνη το opus magnum της Ντίλια Μπέικον με τίτλο «Αποκάλυψη της φιλοσοφίας των έργων του Σαίξπηρ». Ένας ογκώδης παραληρηματικός τόμος που δεν διαβαζόταν με τίποτε. Η Μπέικον πέθανε ύστερα από δύο χρόνια σε κάποιο ίδρυμα πιστεύοντας ότι ήταν το Αγιο Πνεύμα. Παρά την αποτυχία του βιβλίου, η άποψη ότι ο Μπέικον ήταν ο Σαίξπηρ διαδόθηκε και υποστηρίχτηκε από πολλούς, όπως ο Μαρκ Τουέιν και ο Χένρι Τζέιμς. Πολύς κόσμος πείστηκε ότι τα έργα του Σαίξπηρ έκρυβαν σε κωδικοποιημένη μορφή το όνομα του πραγματικού τους συγγραφέα, που υποτίθεται ότι ήταν ο Μπέικον.

Τελικά η θεωρία περί Μπέικον έγινε ολίγον καλτ, με αποτέλεσμα οι πιο φανατικοί οπαδοί να του αποδίδουν όχι μόνον τα έργα του Σαίξπηρ, αλλά και αυτά που έγραψαν οι Μάρλοου, Κιντ, Γκριν, Λίλι, Μοντέν κ.ά. Ορισμένοι μάλιστα έφτασαν να τον θεωρούν και νόθο γιο της Ελισάβετ από τον Λέστερ. Από τις προφανείς αντιρρήσεις για τη θεωρία περί Μπέικον είναι ότι αυτός ήταν εξαιρετικά πολυάσχολος, χωρίς να χρειαστεί να αναλάβει το καθήκον της συγγραφής των έργων του Σαίξπηρ, για να μην πούμε και για τα έργα των Σπένσερ, Μοντέν κ.ά. Επιπλέον ο Μπέικον δεν είχε καμία σχέση με τον κόσμο του θεάτρου. Μάλιστα το κατηγορούσε σε κάποιο από τα πολλά δοκίμιά του ως διασκέδαση για επιπόλαιους και επιφανειακούς ανθρώπους. Στη λίστα των υποψήφιων Σαίξπηρ, που είναι μακρά, θα προσθέσουμε και τη θεωρία που λέει ότι ο Σαίξπηρ ήταν υπερβολικά ευφυής για να είναι ένα μόνο άτομο. Κοινό σημείο όλων των θεωριών είναι ότι ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ ήταν κατά κάποιον τρόπο ανεπαρκής για να γράψει τόσο ιδιοφυή έργα. Και αυτή πρόκειται για όλως περίεργη πεποίθηση. Ο Σαίξπηρ μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που δεν ήταν ούτε υπανάπτυκτο ούτε στερημένο. Ο πατέρας του ήταν δήμαρχος μια σημαντικής πόλης. Και εν πάση περιπτώσει, δεν είναι η μοναδική περίπτωση ενός ανθρώπου που ξεκίνησε με περιορισμένα μέσα και κατάφερε να διαπρέψει. Δεν είχε πανεπιστημιακή μόρφωση, αλλά το ίδιο ισχύει και για τον Μπεν Τζόνσον -έναν πολύ διανοούμενο συγγραφέα-, που κανείς ποτέ δεν σκέφτηκε να αμφισβητήσει την πατρότητα των έργων του.
Ο Σαίξπηρ χρησιμοποιούσε στα έργα του εκφράσεις που υποδηλώνουν άνθρωπο μιας κάποιας παιδείας, αλλά χρησιμοποιούσε επίσης εικόνες που αντικατοπτρίζουν ξεκάθαρα και χαρακτηριστικά τη σχέση του με την ύπαιθρο. Τα παιδικά του χρόνια στο Στράτφορντ κρύβονται ουσιαστικά σε όλα τα κείμενά του. Είναι διακριτό όμως ότι ήταν χωριατόπαιδο, κάτι για το οποίο δεν ντρεπόταν. Στο σύνολο του έργου του δεν δείχνει την ελάχιστη επιθυμία να απαρνηθεί τις ρίζες του ή να παραστήσει κάτι που δεν ήταν.
Όταν σκεφτόμαστε το έργο του, εντυπωσιάζει το πώς ένα και μοναδικό άτομο κατάφερε να δημιουργήσει με την πένα του τέτοιο πλούτο, τόση σοφία, τέτοια ποικιλία, ένα διαχρονικό έργο τόσο συγκλονιστικό και απολαυστικό...



Μάκμπεθ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Macbeth by William Shakespeare (1606)

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Μυράτ
Μετάφραση: Καρθέου
Ραδιοφωνική προσαρμογή: Δημήτρης Μυράτ
Ρύθμιση ήχου: Νίτσας Λουνγκή
Επιμέλεια ήχων: Στέλιος Γιαννακόπουλος
Παραγωγή: Τζον Βεϊνόγλου
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Τζόλη Γαρμπή, Σαπφώ Νοταρά, Ολυμπία Παπαδούκα, Γιάννης Αργύρης, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Θεόδωρος Έξαρχος, Θάνος Γραμμένος, Νίκος Δενδρινός, Βασίλης Ανδρονίδης, Γιώργος Νέζος, Χριστόφορος Μπουμπούκης, Γιώργος Μετσόλης, Βύρων Πάλλης, Βασίλης Μαυρομάτης, Νίκος Λεπενιώτης, Δημήτρης Μυράτ (Μάκμπεθ), Άννα Συνοδινού (Λαίδη Μάκμπεθ).
Ηχογράφηση 1966
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Μάκμπεθ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:38:56

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
A' Πράξη. Σκωτία, 1040 μ.Χ. Ο Μάκμπεθ και ο Μπάνκο, δύο στρατηγοί στο στρατό του βασιλιά Ντάνκαν, επιστρέφουν από τη μάχη. Στο δάσος συναντούν μάγισσες, οι οποίες προβλέπουν ότι ο Μάκμπεθ θα γίνει βασιλιάς της Σκωτίας αλλά και ότι ο Μπάνκο θα γίνει πατέρας βασιλιάδων.
Στον πύργο του Μάκμπεθ η γυναίκα του πληροφορείται την προφητεία από γράμμα του συζύγου της. Όταν μαθαίνει ότι ο Μάκμπεθ επιστρέφει στο κάστρο συνοδευόμενος από το βασιλιά, αντιλαμβάνεται πως ήρθε η ώρα της δράσης. Πείθει το σύζυγό της να δολοφονήσει τον Ντάνκαν και ενοχοποιεί τους φρουρούς. Ο  Σκωτσέζος ευγενής Μακντάφ και ο Μπάνκο ανακαλύπτουν το φόνο.

Β' Πράξη. Ο Μάκμπεθ έχει γίνει βασιλιάς ενώ ο Μάλκολμ, γιός του Ντάνκαν, διέφυγε στην Αγγλία. Ενθυμούμενοι την προφητεία των μαγισσών, Μάκμπεθ και Λαίδη αποφασίζουν να σκοτώσουν τον Μπάνκο και το γιό του Φλίανς.
Μπάνκο και Φλίανς πλησιάζουν στο κάστρο του Μάκμπεθ, προσερχόμενοι σε λαμπρό δείπνο, που παραθέτει ο βασιλιάς. Δολοφόνοι σκοτώνουν τον Μπάνκο, όμως ο Φλίανς τους ξεφεύγει.
Κατά τη διάρκεια του δείπνου ένας δολοφόνος πληροφορεί τον Μάκμπεθ για όσα συνέβησαν έξω από το κάστρο. Επιστρέφοντας στο τραπέζι ο Μάκμπεθ θορυβείται καθώς νομίζει ότι βλέπει τον Μπάνκο να κάθεται στην προβλεπόμενη θέση. Η Λαίδη προσπαθεί να διώξει το φάντασμα από την σκέψη του συζύγου της, όμως αυτό επιστρέφει. Η περίεργη συμπεριφορά του Μάκμπεθ ξενίζει τους καλεσμένους. Θορυβημένος, ο Μακντάφ αποφασίζει να εγκαταλείψει τη Σκωτία, τώρα που την κυβερνά ένας τύραννος.

Γ' Πράξη. Ο Μάκμπεθ συναντά τις μάγισσες σε μία σπηλιά. Απαντώντας στα ερωτήματά του, προκαλούν σειρά από οράματα. Τον προειδοποιούν να φυλάγεται από τον Μακντάφ αλλά τον βεβαιώνουν ότι δεν κινδυνεύει από άνδρα που γέννησε γυναίκα, καθώς επίσης ότι θα βασιλεύει μέχρι να κινηθεί το δάσος του Μπέρναμ. Γεμάτος φόβο από την εμφάνιση των οραμάτων οκτώ βασιλέων που ακολουθούνται από τον Μπάνκο, ο Μάκμπεθ λιποθυμά. Όταν συνέρχεται αποφασίζει να εξοντώσει τον Μακντάφ και τη γενιά του.

Δ' Πράξη. Στα σύνορα Σκωτίας και Αγγλίας, Σκωτσέζοι πρόσφυγες θρηνούν την πατρίδα τους, που διοικείται από τον τύραννο Μάκμπεθ. Ο Μακντάφ πληροφορείται τη δολοφονία της γυναίκας και των παιδιών του και μαζί με τον Μάλμολμ αποφασίζει να εκδικηθεί. Κρυμμένοι πίσω από κομμένα κλαδιά όλοι μαζί προελαύνουν προς το κάστρο του Μάκμπεθ. Ο γιατρός και μία κυρία επί των τιμών παρακολουθούν έντρομοι τη Λαίδη Μάκμπεθ, η οποία καθώς υπνοβατεί ομολογεί τα φοβερά εγκλήματα που διέπραξε μαζί με το σύζυγό της. Συντριμμένος, ο Μάκμπεθ αντιμετωπίζει με απάθεια τα νέα του θανάτου της γυναίκας του. Ο στρατός των Μακντάφ και Μάλκολμ προελαύνει κρυμμένος πίσω από κλαδιά, τα οποία κρατά. Αντικρίζοντας το θέαμα οι έκπληκτοι φρουροί ανακοινώνουν στον Μάκμπεθ πως το δάσος του Μπέρναμ κινείται. Στη συνέχεια, στο πεδίο της μάχης ο Μάκμπεθ ακούει τον Μακντάφ να αφηγείται ότι δεν γεννήθηκε φυσιολογικά, αλλά ότι τον άρπαξαν πρόωρα από τα σπλάχνα της μάνας του. Συνειδητοποιεί ότι έχει έρθει το τέλος του. Τα νικηφόρα στρατεύματα του Μάλκολμ εισέρχονται και πανηγυρίζουν την απελευθέρωση της πατρίδας.



Η Τρικυμία του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

The Tempest by William Shakespeare (1610-11)

Σκηνοθεσία: Στέλιος Παπαδάκης
Μετάφραση: Βασίλης Ρώτας
Διασκευή: Αργυρώ Κοκορέλη
Μουσική επιμέλεια: Ανακρέων Παπαγεωργίου
Επιμέλεια ήχων: Γίτσα Βαλμά
Ρύθμιση ήχου: Δημήτρης Πουλόπουλος
Παραγωγή: Βίκυ Μουνδρέα
Ειδική σύμβουλος: Έλπη Μαλικένζου
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Σταύρος Ξενίδης, Θύμιος Καρακατσάνης, Κώστας Κοντογιάννης, Πάνος Χατζηκουτσέλης, Τρύφων Καρατζάς,  Δημήτρης Γούσης, Τάκης Βουλαλάς, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Στέλιος Βόκοβιτς, Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Μαρία Σκούντζου, Βιβέτα Τσιούνη.
Ηχογράφηση 1983
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Η Τρικυμία του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:16:50

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.


Yπόθεση:
Ο Πρόσπερο, Δούκας του Μιλάνου, που ασχολείτο με μυστικιστικές μελέτες, χάνει τον θρόνο του, καθώς ο αδερφός του, Αντόνιο, με τη βοήθεια του βασιλιά της Νάπολης Αλόνσο, σφετερίστηκε την περιουσία του και την εξουσία του. Έτσι καταλήγει σε ένα ερημονήσι μαζί με τη μικρή του κόρη,
Η θεατρική παρουσίαση των γεγονότων αρχίζει δώδεκα χρόνια αργότερα, περίοδο κατά την οποία ο Πρόσπερο έχει εξελιχθεί σε μεγάλο μάγο, που ελέγχει στοιχεία της φύσης και ξωτικά, όπως το αγαθό πνεύμα Άριελ. Υπηρέτης του Πρόσπερο και της Μιράντα είναι ο Κάλιμπαν, ένας ιθαγενής του νησιού που συμπεριφέρεται χυδαία στο αφεντικό του, που θέλει να τον εκπολιτίσει.
Ωστόσο, η μοίρα ευνοεί τον Πρόσπερο: όσοι συνωμότησαν εναντίον του για το θρόνο του Μιλάνου θα τύχει να ταξιδέψουν με πλοίο στη θάλασσα κοντά στο νησί. Έπειτα από μια τρικυμία που προκαλεί ο Πρόσπερο με τις μαγικές του δυνάμεις, το καράβι του Αλόνσο βουλιάζει κι όλοι ναυαγούν στο νησί, χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, πιστεύοντας ότι όλοι οι υπόλοιποι είναι νεκροί. Εκεί παρασύρονται από τις παραισθήσεις που προκαλεί ο Πρόσπερο και φτάνουν μέχρι την τρέλα, μέχρι που ανακαλύπτουν ότι ο τρόπος που βασανίζονται οφείλεται στο πώς αδίκησαν παλιότερα τον Πρόσπερο,στον οποίο θέλουν να επιστρέψουν το Δουκάτο για να τους συγχωρέσει.
Η Μιράντα αρραβωνιάζεται τον Φερδινάνδο, γιο του Αλόνσο, κι ο Πρόσπερο θα επιστρέψει ως Δούκας στο Μιλάνο, αφού πρώτα αποκηρύξει την υψηλή τέχνη της μαγείας και απελευθερώσει τον Άριελ.
Η μαγεία είναι κεντρικό θέμα στην Τρικυμία, καθώς είναι το στοιχείο που δένει την πλοκή. Ο Πρόσπερο κατέχει τόσο μεγάλη δύναμη στο έργο λόγω της ικανότητάς του να χειρίζεται τη μαγεία και να ελέγχει το πνεύμα του Άριελ. Εξαιτίας της μαγείας προκλήθηκε η Τρικυμία, τα γεγονότα μεταξύ των ναυαγών στο νησί, καθώς και οι παραισθήσεις και η μαγευτική μουσική του Άριελ. Κατά πολλούς, η μαγεία αναφέρεται στη γραφή του ίδιου του Σαίξπηρ: στο τέλος, όπως ο Πρόσπερο αποκηρύσσει την υψηλή του τέχνη, έτσι κι ο Σαίξπηρ δηλώνει την απόσυρσή του από τη θεατρική συγγραφή.
Ο Σαίξπηρ μολονότι στα περισσότερα έργα του, τα σχετιζόμενα με το θέμα της εξουσίας, προτείνει την τιμωρία των σφετεριστών, στην Τρικυμία, το τελευταίο του έργο, αντιμετωπίζει τις καταστάσεις περισσότερο ήπια και συγχωρητικά. Προτείνει το καλό παράδειγμα αντί της εκδίκησης ώστε να δοθεί χρόνος στις αξίες της τιμιότητας και της ηθικής, να αναπτυχθούν και να επικρατήσουν (έστω και συμβολικά) στον κόσμο μας. (Πηγή: Βικιπαίδεια).

Τρικυμία - Σαίξπηρ Ουίλλιαμ
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
2002-2003

Συγγραφέας: Σαίξπηρ, Ουίλλιαμ
Μετάφραση: Χριστίνα Μπάμπου-Παγκουλέρη
Σκηνοθεσία: Σταύρος Ντουφεξής
Σκηνική προσαρμογή: Σταύρος Ντουφεξής
Σκηνικά: Θάλεια Ιστικοπούλου
Κοστούμια: Ερωφίλη Πολιτοπούλου
Σύνθεση: Γιώργος Χριστιανάκης
Χορογραφία: Αμάλια Μπένετ
Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Γιώργος Γιαννακάκος
Με την υποστήριξη του Ως3




Δωδέκατη Νύχτα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Twelfth Night by William Shakespeare (1602)

Σκηνοθεσία: Αλέξης Μίνγκας
Μετάφραση: Βασίλης Ρώτας
Διασκευή: Νίκος Αρμάος
Μουσική επιμέλεια: Θάνος Ρούφος
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου
Ρύθμιση ήχου: Τάσος Μεταλινός
Παραγωγή: Βίκυ Μουνδρέα
Ειδική σύμβουλος: Έλπη Μαλικένζου
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Τίμος Περλέγκας, Κώστας Φραγιαδάκης, Τάσος Παπαδάκης, Ράσμη Τσόπελα, Δημήτρης Αρώνης, Βασίλης Σκούρης, Τάκης Ζαχαρόπουλος, Αγαπητός Μανταλιός, Έφη Ροδίτη, Δημήτρης Παπαγιάννης, Περικλής Μουστάκης, Μελίνα Μποτέλη.
Ηχογράφηση 1956
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Δωδέκατη Νύχτα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:16:50

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.


Yπόθεση:
Τα γεγονότα εκτυλίσσονται τη  Δωδέκατη νύχτα των Χριστουγέννων, στην οποία οφείλει και τον τίτλο της η κωμωδία αυτή του Σαίξπηρ, που γράφτηκε το 1600. Πρόκειται για την τελευταία νύχτα χορού, μεταμφιέσεων και έρωτα, που υπάρχει από τα παγανιστικά χρόνια και είναι γνωστή γιατί οι  ευγενείς παραμέριζαν τις διαφορές τους, πάγωναν τους πολέμους και άνοιγαν τις πόρτες των σπιτιών τους στους φτωχούς και τους κατατρεγμένους, «ξορκίζοντας» τον παγερό χειμώνα.
Η υπόθεση διαδραματίζεται στην Ιλλυρία, μια μυθική χώρα στην οποία ξεβγάζουν τα κύματα τη νεαρή Βιόλα, έπειτα από ένα ναυάγιο. Πιστεύοντας η Βιόλα πως ο δίδυμος αδελφός της Σεμπάστιαν έχει πνιγεί, εισέρχεται στην υπηρεσία του δούκα Ορσίνο, υποδυόμενη τον άντρα με το όνομα Σεζάριο, στην προσπάθειά της να επιβιώσει στην άγνωστη χώρα.
Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από το γραφικό χαρακτήρα του Φέστε, το θείο της κόμισσας Ολίβια , Σερ Τόμπυ τον αφελή υποψήφιο γαμπρό Σερ Άντριου, τον αρχιθαλαμηπόλο Μαλβόλιο και τις ακολούθους της κόμισσας Μαρία  και Κατερίνα. Ο κύκλος των παρεξηγήσεων ξεκινάει όταν ο Ορσίνο, ο οποίος είναι ερωτευμένος με την κόμισσα Ολίβια, της οποίας ο πατέρας και ο αδελφός μόλις έχουν πεθάνει, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει το Σεζάριο για να πλησιάσει την κόμισσα και να κατακτήσει την καρδιά της. Η Ολίβια όμως ξεγελιέται από το νεανικό παρουσιαστικό της Βιόλα, την οποία περνά για άντρα και ερωτεύεται σφόδρα. Η Βιόλα ερωτεύεται το γοητευτικό δούκα, ο οποίος τη βλέπει σαν άντρα και έμπιστο φίλο. Η υπόθεση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο όταν η παρέα των ευγενών αποφασίζει να «παίξει» με τον αλαζονικό χαρακτήρα του Μαλβόλιο, κάνοντάς τον να πιστέψει πως η λαίδη του Ολίβια θέλει να τον παντρευτεί. Ο Σερ Τόμπυ και ο Σερ Άντριου διαταράσσουν την ησυχία της λαίδης τραγουδώντας συνέχεια μεθυσμένοι κατά τη διάρκεια της νύχτας, δίνοντας στο Μαλβόλιο την αφορμή να τους «τα ψάλλει».
Η ταραχώδης κομπανία πείθει το Μαλβόλιο πως η Ολίβια είναι κρυφά ερωτευμένη μαζί του, εξωθώντας τον σε αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά και δίνοντας την εντύπωση στην κόμισσα πως έχει τρελαθεί, επιστρατεύοντας ακόμη και το Φέστε για να παραστήσει τον εξορκιστή. Ο Μαλβόλιο όμως μαθαίνει για την απάτη τους από την Ολίβια και υπόσχεται να τους εκδικηθεί. Ο Δούκας ωστόσο αναθέτει στο Φάμπιαν να τον ηρεμήσει. Εν τω μεταξύ, ο Σεμπάστιαν, ο δίδυμος αδελφός της Βιόλα ο οποίος θεωρείτο νεκρός, μπαίνει στη σκηνή περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο την υπόθεση. Συγχέοντας τον για το νεαρό που γνώρισε ως Σεζάριο, η Ολίβια του ζητά να την παντρευτεί. Όταν όμως τα δυο αδέλφια συναντώνται μπροστά στα έκπληκτα μάτια των υπολοίπων, η Βιόλα αναγκάζεται να αποκαλύψει την πραγματική της ταυτότητα, αφού πρώτα σφιχταγγαλιάζει το λατρεμένο της αδελφό τον οποίο θεωρούσε πνιγμένο. Η υπόθεση κλείνει με ένα χαρούμενο φινάλε, με την Ολίβια να παντρεύεται τον αγαπημένο της Σεμπάστιαν, αλλά και με το δούκα να υποκύπτει στον έρωτα της Βιόλα, ενώ γνωστοποιείται πως και ο Τόμπυ έχει παντρευτεί τη Μαρία...

Η «Δωδέκατη νύχτα» γράφτηκε μάλλον το 1601, και η πρώτη γνωστή παρουσίαση της έγινε στις 2 Φεβρουαρίου του 1602.
Το έργο αποτελείται από 2.579 στίχους, το 62% του κειμένου είναι πρόζα και το 38% είναι έμμετρο. Αφηγείται την ιστορία της νεαρής Βιόλα που φτάνει στις ακτές της Ιλλυρίας μετά από ένα ναυάγιο, πιστεύοντας ότι ο δίδυμος αδελφός της Σεμπάστιαν έχει πνιγεί, και μπαίνει στην υπηρεσία του δούκα Ορσίνο ντυμένη αγόρι. Ο μελαγχολικός δούκας είναι ερωτευμένος με την όμορφη και βαρυ-πενθούσα κόμισσα Ολίβια, η οποία με τη σειρά της ερωτεύεται τη Βιόλα πιστεύοντας ότι είναι αγόρι. Στην Ιλλυρία όμως εμφανίζεται κάποια στιγμή και ο Σεμπάστιαν ακολουθούμενος από τον γενναίο πλοίαρχο Αντόνιο που του έχει σώσει τη ζωή.
Ο Σαίξπηρ άντλησε αυτό το κομμάτι της πλοκής του έργου από την ιταλική κωμωδία «Οι απατημένοι» (Gl'Ingannati) που εκδόθηκε στα αγγλικά το 1537, αλλά και από μια ιστορία του Μπάρναμπυ Ριτς με τίτλο «Απολλώνιος και Σίλα» που εκδόθηκε το 1581. Πρόσθεσε ένα ζωηρό, χαριτωμένο αλλά και ενίοτε σκληρό περίγυρο με τον πνευματώδη γελωτοποιό Φέστε, τον μόνιμα μεθυσμένο συγγενή της Ολίβια, σερ Τόμπυ, τη σκανταλιάρα ακόλουθό της Μαρία, τον μειωμένης ευφυΐας υποψήφιο γαμπρό σερ Άντριου, και τον δυσάρεστα φιλόδοξο αρχιθαλαμηπόλο Μαλβόλιο, και έφτιαξε μια σπαρταριστή, πικρή κωμωδία για τον έρωτα που είναι «γεμάτος φαντασίας σχήματα, ώστε κι ο ίδιος είναι εντελώς φανταστικός».
Η «Δωδέκατη νύχτα» είναι η νύχτα των Θεοφανείων που κλείνει τον κύκλο των Χριστουγεννιάτικων γιορτών. Νύχτα διασκέδασης και μεταμφιέσεων, στη διάρκεια της οποίας μπορούν να συμβούν τα πάντα, ή ...ό,τι θελήσετε.




Ο έμπορος της Βενετίας του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

The Merchant of Venice by William Shakespeare (1596-1598)

Σκηνοθεσία: Κωστής Μιχαηλίδης
Μετάφραση: Αλέξανδρος Πάλλης
Μουσική επιμέλεια: Μύρτα Πολίζου
Τεχνική επιμέλεια: Θανάσης Τάκτας
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Βέρα Ζαβιτσιάνου, Βιβέτα Τσιούνη, Ανθή Καρυοφίλη, Ανδρέας Μπάρκουλης, Τρύφων Καρατζάς, Σπύρος Κωνσταντόπουλος, Κωστής Λειβαδέας, Δημήτρης Βεάκης, Γιώργος Μούτσιος, Νάσος Χριστογιαννόπουλος, Γώργος Νέζος, Γιώργος Σαλάχας, Βαγγέλης Μίτσιος, Κώστας Μπιλίρης, Μιχάλης Μαραγκάκης, Χρήστος Δοξαράς, Βασίλης Παπανίκας, Λιάκος Χριστογιαννόπουλος.
Ηχογράφηση 1978
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο έμπορος της Βενετίας του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 2:00:21

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Ένα από τα πιο γνωστά και πολυπαιγμένα έργα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, «Ο Έμπορος της Βενετίας».
Ο Μπασάνιο, ένας νεαρός από τη Βενετία, θέλει να ταξιδέψει στο Μπελμόντε για να πολιορκήσει την όμορφη και πλούσια κληρονόμο Πόρσια. Γι' αυτό ζητά βοήθεια από το φίλο του, τον έμπορο Αντόνιο, προκειμένου να του δώσει 3.000 δουκάτα για τα έξοδα του ταξιδιού του για 3 μήνες. Καθώς όλα τα πλοία του Αντόνιο δεν έχουν ακόμα ολοκληρώσει τα ταξίδια τους στη θάλασσα, ζητά δάνειο από τον Εβραίο τοκογλύφο Σάιλοκ. Καθώς ο Αντόνιο είχε καταφερθεί εναντίον του, κακόβουλα ο Σάιλοκ προτείνει τον εξής όρο στο συμβόλαιο: αν ο έμπορος Αντόνιο αδυνατεί να ξοφλήσει το δάνειό του μέσα στον ορισμένο χρόνο, ο Σάιλοκ θα πάρει μια λίβρα σάρκας από οποιοδήποτε μέρος του σώματός του. Ο Αντόνιο, έκπληκτος από τη «γενναιοδωρία» του Σάιλοκ που δε ζητεί χρήματα ως αντάλλαγμα, αποδέχται τον όρο κι έτσι ο Μπασάνιο, μαζί με το φίλο του, Γκρατσιάνο, φεύγουν για το Μπελμόντε.
Στο Μπελμόντε, η Πόρσια πολιορκείται από μνηστήρες. Στη διαθήκη, όμως, που άφησε ο πατέρας της, έχει ως όρο ότι όλοι οι μνηστήρες θα πρέπει να διαλέξουν ένα από τρία κουτιά: ένα χρυσό, ένα ασημένιο κι ένα από μολύβι. Ένα από τα τρία περιέχει ένα μικρό πορτρέτο της Πόρσια κι αυτός που θα το βρει θα την κερδίσει. Μετά από δυο αποτυχημένες προσπάθειες από τους Πρίγκιπες του Μαρόκου και της Αραγωνίας, ο Μπασάνιο διαλέγει το μολυβένιο κουτί και κερδίζει την Πόρσια. Τα άλλα δυο κουτιά περιέχουν περιπαικτικούς στίχους: από εδώ προέρχεται κι η γνωστή φράση «Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός».
Στη Βενετία, μαθαίνεται πως όλα τα καράβια του έμπορου Αντόνιο έχουν χαθεί στη θάλασσα κι έτσι αδυνατεί να ξεπληρώσει το δάνειο. Ο Σάιλοκ βάζει να συλλάβουν τον Αντόνιο, αποφασισμένος να πάρει εκδίκηση από τους Χριστιανούς, καθώς η κόρη του, Τζέσικα, κλέφτηκε με το νεαρό Λορέντζο κι έγινε Χριστιανή. Τα νέα φτάνουν στο Μπελμόντε, όπου οι δυο νιόπαντροι φίλοι, Μπασάνιο και Γκρατσιάνο, επιστρέφουν εσπευσμένα στη Βενετία, ενώ οι σύζυγοί τους, Πόρσια και Νερίσσα, αποφασίζουν να συμβουλευτούν το δικηγόρο Μπελάριο, ξάδερφο της Πόρσια στην Πάδοβα.

Η δραματική κορύφωση του έργου πραγματοποείται στο δικαστήριο του Δόγη της Βενετίας. Ο Αντόνιο προσφέρεται να αποζημιώσει το Σάιλοκ με τα διπλά χρήματα (6.000 δουκάτα), αλλά ο τοκογλύφος επιμένει κι απαιτεί μια λίβρα σάρκας από τον έμπορο. Ο Δούκας συμβουλεύεται τον Μπαλτάσαρ, έναν νεαρό μελετητή του νόμου, που έχει καταφτάσει με το βοηθό του, που δεν είναι παρά η Πόρσια κι η Νερίσσα μεταμφιεσμένες. Η Πόρσια ζητά από το Σάιλοκ να δείξει έλεος, αλλά εκείνος αρνείται, οπότε το δικαστήριο του επιτρέπει να πάρει αυτό που ζητά από τον Αντόνιο.
Την τελευταία στιγμή, η Πόρσια αναδεικνύει μια λεπτομέρεια: ο όρος έλεγε να αφαιρεθεί μια λίβρα σάρκας, άρα όχι αίμα. Αν ο Σάιλοκ έχυνε αίμα του Αντόνιο, όλη η περιουσία του θα κατασχόταν. Ηττημένος, ο Σάιλοκ αποδέχεται την πληρωμή του με χρήματα, αλλά η Πόρσια αναφέρει ότι η περιουσία του πρέπει να κατασχεθεί, μισή από την κυβέρνηση και μισή από τον έμπορο Αντόνιο, επειδή αποπειράθηκε να αφαιρέσει τη ζωή ενός πολίτη. Ο Δούκας χαρίζει τη ζωή στο Σάιλοκ κι ο Αντόνιο παραχωρεί το μερίδιό του στο Λορέντζο και τη Τζέσικα, ενώ με παρέμβασή του, ο Δούκας υπόσχεται να παραχωρήσει το μισό της περιουσίας του στο Σάιλοκ, αν γίνει Χριστιανός.
Ο Μπασάνιο δεν αναγνωρίζει τη μεταμφιεσμένη σύζυγό του και δέχεται να της προσφέρει ένα δώρο. Ο «Μπαλτάζαρ» ζητά τα γάντια και το δαχτυλίδι του κι εκείνος απρόθυμα τα δίνει, καθώς είχε υποσχεθεί στην Πόρσια να μην τα αποχωριστεί ποτέ. Όταν γυρίζουν στο Μπελμόντε, ταλαιπωρούν τους συζύγους τους, αλλά τελικά τους αποκαλύπτουν τη μεταμφίεσή τους. Όλοι καταλήγουν ευτυχισμένοι, εκτός από το Σάιλοκ, καθώς ο Αντόνιο τελικά μαθαίνει ότι τρία από τα πλοία του δε βυθίστηκαν και γύρισαν στη Βενετία.
Ο Σάυλοκ θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους χαρακτήρες στην παγκόσμια δραματουργία και τον έχουν ερμηνεύσει σπουδαίοι ηθοποιοί παγκοσμίως, όπως ο Σερ Χένρι Ίρβινγκ, ο Σερ Λόρενς Ολίβιε, ο Ντάστιν Χόφμαν και ο Αλ Πατσίνο (στην κινηματογραφική μεταφορά του έργου, αλλά και στο Μπρόντγουεϊ). Στους Έλληνες ερμηνευτές του Σάυλοκ συγκαταλέγονται ο Αλέξης Μινωτής, ο Θάνος Κωτσόπουλος, ο Νίκος Χατζίσκος, ο Βασίλης Διαμαντόπουλος, ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος και ο Γιώργος Κιμούλης.



Βασιλιάς Ληρ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

King Lear by William Shakespeare (1605-1606)

Σκηνοθεσία: Στέλιος Παπαδάκης
Μετάφραση: Βασίλη Ρώρα
Ραδιοφωνική προσαρμογή: Βούλα Δαμιανάκου
Μουσική επιμέλεια: Ανακρέων Παπαγεωργίου
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου
Ρύθμιση ήχου: Δημήτρης Πουλόπουλος
Εισηγήτρια δραματολογίου: Έλπη Μαλικένζου
Παραγωγή: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Τρύφων Καρατζάς, Βασίλης Ανδρονίδης, Τάνια Σαββοπούλου, Μιράντα Ζαφειροπούλου, Σοφία Μυρμηγκίδου, Τάκης Βουλαλάς, Χρήστος Πάρλας, Σπύρος Μαβίλης, Θάνος Καληώρας, Θεόδωρος Σειριώτης, Δημήτρης Γούσης, Στέλιος Βόκοβιτς (Ληρ).
Ηχογράφηση 1978
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Βασιλιάς Ληρ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:22:43

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Ο «Βασιλιάς Ληρ» για πολλούς σχολιαστές αποτελεί το κορυφαίο δημιούργημα του Σαίξπηρ. Η υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, η τραγική του σύγκρουση με τη μοίρα, τα γηρατειά, τον θάνατο και την τρέλα, ο αγώνας για την κατάκτηση της εξουσίας αλλά και η φθορά που επέρχεται από την άσκησή της καταγράφονται με αξεπέραστο τρόπο στο ποιητικό αυτό αριστούργημα που, γραμμένο σε μια εποχή συγκρούσεων και ανακατατάξεων, ακούγεται σήμερα δραματικά επίκαιρο.
Ο Βασιλιάς Ληρ, είναι μια εμπνευσμένη θεατρική ιστορία πάνω στο αιώνιο θέμα της πάλης των γενεών, αλλά και η μεγάλη τραγωδία δυο πατεράδων που αρνούνται να υποχωρήσουν ή να αμφισβητηθούν.
Αυτάρκεις, κυριάρχοι, δεσποτικοί αλλά και ματαιόδοξοι γέροι, ο τρομερός Βασιλιάς Ληρ και ο υπήκοός του Κόμης του Γκλόστερ δε βλέπουν και δεν ακούν. Αφήνονται μακάριοι στον εφησυχασμό και την κολακεία.
Ο Ληρ εξορίζει άδικα την αγαπημένη του κόρη. Ο Γκλόστερ αποκληρώνει τον ανύποπτο γιο του.
Και οι δυο τους θα βρεθούν αντιμέτωποι με την πιο απάνθρωπη ίντριγκα, τη σκληρότητα και την εγκατάλειψη. Έτσι, ο καθένας τους θα κατέβει σιγά σιγά όλα τα σκαλοπάτια της ζωής και θα ανακαλύψει για τον εαυτό του τα μεγάλα μυστικά της μέσα απ' την απόγνωση, την τρέλα και τον πόνο. Η απώλεια και η μοναξιά θα οδηγήσουν τον άλλοτε κραταιό Βασιλιά Ληρ στα άκρα και θα φανερώσουν όλη την ευαισθησία και το μεγαλείο του. Ο Ληρ θα δοκιμαστεί και θα πονέσει όσο δεν έχει πονέσει άνθρωπος ως τώρα.
Στο κορυφαίο του αυτό έργο, ο Σαίξπηρ δείχνει πως οι βασιλιάδες είναι μόνο προσωρινοί. Ατρόμητοι στην αρχή, απειλητικοί, αμείλικτοι τιμωροί, ώσπου ο χρόνος και η ιστορία να τους μετατρέψουν σε ανήμπορα, τραγικά γεροντάκια.
Την ίδια στιγμή που οι νέοι βιάζονται, δε συγχωρούν και δεν περιμένουν, οι γέροι μαθημένοι στην εξουσία δεν ξέρουν πως ήρθε η ώρα να φύγουν και  πως είναι αργά.

 

Βασιλιάς Ληρ
του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Συγγραφέας: Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Μετάφραση: Διονύσης Καψάλης
Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός
Σκηνικά: Ελένη Μανωλοπούλου
Κοστούμια: Ελένη Μανωλοπούλου
Σύνθεση: Θεόδωρος Αμπαζής
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Χορογραφία: Νικολάι Καρπόφ
Βασιλικό Θέατρο (28/02/2009 - 24/05/2009)
Σερβία, Βελιγράδι, Εθνικό Θέατρο (29/05/2009 - 30/05/2009)
Με την υποστήριξη του Ως3



Η στρίγγλα που έγινε αρνάκι του Ουϊλιαμ Σαίξπηρ

The Taming of the Shrew by William Shakespeare (1593)
Έργο μεγάλης διάρκειας (2:48:53)

Σκηνοθεσία: Μιχάλης Μπούχλης
Μετάφραση: Καρθέου
Μουσική επιμέλεια: Ειρήνη Σαρβαλή
Επιμέλεια ήχων: Αρτέμιδα Τροϊζου
Ρύθμιση ήχου: Βασίλης Καράς
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Σαπφώ Νοταρά, Γιώργος Νάκος, Χριστόφορος Ζαβολής, Τάκης Βουλαλάς, Γιώργος Μάζης, Γιώργος Ζαχαριάδης, Χρήστος Φράγκος, Νίκος Μαγιούρκλας, Μπάμπης Γιωτόπουλος, Δημήτρης Ποταμίτης, Σταμάτης Ράπτης, Γιώργος Τζώρτζης, Δημήτρης Μαλαβέτας, Θόδωρος Έξαρχος, Γιώργος Μοσχίδης, Γιάννης Βογιατζής, Μαίρη Αρώνη (Kατερίνα), Ξένια Καλογεροπούλου, Πέτρος Λεοκράτης, Τόνης Ιακωβάκης, Φραγκούλης Φραγκούλης.
Ηχογράφηση 1978         
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Η στρίγγλα που έγινε αρνάκι του Ουϊλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 2:48:53

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Η «Στρίγγλα που έγινε αρνάκι», αυτό το αριστούργημα με την πολύ ξεχωριστή πλοκή, η ευφυΐα και η ευαισθησία του κειμένου, ο «πόλεμος» δυο αληθινά ερωτευμένων ανθρώπων, κλέβει σε κάθε ανέβασμα τις καρδιές των θεατών. Είναι μια από τις πρώτες κωμωδίες του Σαίξπηρ και από τις δημοφιλέστερες όλων των εποχών. Έχει ανέβει στο θέατρο σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης και έχει γυριστεί σε αρκετές ταινίες για τον κινηματογράφο.
Με θριαμβευτή τον έρωτα, η «Στρίγγλα που έγινε αρνάκι» είναι μια μεγάλη ιστορία ερωτικής εξημέρωσης, αληθινής αγάπης, μια κωμωδία που ο αντικατοπτρισμός της φτάνει στο σήμερα.
Ένα έργο με μεγάλη δημοτικότητα θα ζωντανέψει στη σκηνή από το ζευγάρι των δυο  δημοφιλών ηθοποιών, σε μια ξεχωριστή, αστεία, κωμική και συγκινητική παράσταση.
Ο Μπατίστα έχει δυο κόρες, τη μεγαλύτερη Κατερίνα και τη μικρότερη Μπιάνκα. Η Κατερίνα είναι μια δύστροπη και στριμμένη κοπέλα, ένα πανέξυπνο θηλυκό που αρνείται να υποταχτεί στους κανόνες της εποχής και να συνεννοηθεί με τους μνηστήρες που της κάνουν προξενιό.
Μέχρι που στην πόλη εμφανίζεται ο Πετρούκιο, ένας άντρας ευγενικής καταγωγής που δέχεται να παντρευτεί αυτή την ενδιαφέρουσα γυναίκα που κανείς άλλος γαμπρός δεν τολμάει να πλησιάσει, βάζοντας παράλληλα ένα στοίχημα με τον εαυτό του να την εξημερώσει. Έτσι αρχίζει ένας πόλεμος αισθημάτων, φύλων, απόψεων που καθρεφτίζουν τις αντιλήψεις τις εποχής, ένας πόλεμος διανθισμένος με κωμικά περιστατικά και συνεχείς ανατροπές που οδηγούν τελικά σε ένα χάπι εντ μιας μεγάλης ιστορίας αγάπης.

 

Το ημέρωμα της στρίγγλας - Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Συγγραφέας: Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Σκηνοθεσία: Ρόμπερτ Στούρουα
Διασκευή: Ρόμπερτ Στούρουα
Διασκευή: Γρηγόρης Καραντινάκης
Μετάφραση: Γρηγόρης Καραντινάκης
Θέατρο Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών (25/03/2011 - 27/05/2011)




Ο βιασμός της Λουκρητίας του Ουίλιαμ Σαίξπηρ

The Rape of Lucrece by William Shakespeare (1594)

Σκηνοθεσία: Γιώργος Θεοδοσιάδης
Μετάφραση: Βασίλης Ρώτας και Βούλα Δαμιανάκου
Ραδιοφωνική προσαρμογή: Γιώργος Θεοδοσιάδης
Μουσική επιμέλεια: Ολυμπία Κυριακάκη-Λουκίσα
Επιμέλεια ήχων: Φανή Σιώρη
Ρύθμιση ήχου: Βασίλης Καρράς
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Αλέξης Σταυράκης, Βασίλης Μαυρομάτης, Μαίρη Λαλοπούλου, Νικήτας Τσακίρογλου, Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Κάκια Ιγερινού, Γιώργος Μπαγιώκης, Νίκος Γαροφάλλου, Κώστας Κοντογιάννης.
Ηχογράφηση1979
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ο βιασμός της Λουκρητίας του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:51:32

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Ο άξεστος και βίαιος Ταρκύνιος βίασε το 509 π.Χ. μια Ρωμαία αριστοκράτισσα με το όνομα Λουκρητία. Εκείνη για να περισώσει την τιμή της, κάλεσε τους συγγενείς της κι αφού τους αφηγήθηκε τι είχε συμβεί πήρε την ίδια της τη ζωή με ένα εγχειρίδιο που κρατούσε κρυμμένο. Τότε ο αδερφός της ξεσήκωσε το λαό της Ρώμης κατά της βασιλικής οικογένειας θέτοντας σε κοινή θέα το σώμα της. Ξέσπασε επανάσταση με αρχηγό τον ίδιο, με αποτέλεσμα την εκδίωξη των Ταρκυνίων από την πόλη, οι οποίοι βρήκαν καταφύγιο στην Ετρουρία. Έτσι έλαβε τέλος η περίοδος της μοναρχίας, η οποία αντικαταστάθηκε με τη δημοκρατία. Ο αδερφός και ο σύζυγος της Λουκρητίας αποτέλεσαν τους πρώτους δύο Υπάτους της Ρώμης.
Η αυτοκτονία της Λουκρητίας ενέπνευσε μια πληθώρα από σπουδαίους καλλιτέχνες, ανάμεσα στους οποίους βρίσκουμε τους Ρούμπενς, Τιτσιάνο, Ρέμπραντ, Ντύρερ, Ραφαήλ, Μποτιτσέλι...



Ιούλιος Καίσαρ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ

Julius Caesar by William Shakespeare (1599)

Σκηνοθεσία: Στέλιος Παπαδάκης
Μουσική επιμέλεια: Ολυμπία Κυριακάκη-Λουκίσα
Επιμέλεια ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου
Ρύθμιση ήχου: Σπύρος Καβακόπουλος
Οργάνωση παραγωγής: Βίκυ Μουνδρέα
Παίζουν με τη σειρά που ακούγονται οι ηθοποιοί:
Ορφέας Ζάχος, Σταύρος Ζαλμάς, Δημήτρης Σούτσης, Σωτήρης Βάγιας, Τρύφων Καρατζάς, Δημήτρης Γούσης, Λόισκα Αβαγιανού, Μηνάς Χατζησάββας, Γιώργος Παρτσαλακης, Τάκης Βουλαλάς, Γιώργος Λέφας, Λευτέρης Ελευθεριάδης, 
Ηχογράφηση 1979
*Από το αρχείο της ΕΡΤ

 
Ηχητικό Ντοκουμέντο
Θεατρική παράσταση:
Ιούλιος Καίσαρ του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
Διάρκεια: 1:38:56

*Με αριστερό κλικ: Άνοιγμα αρχείου (live), με δεξί κλικ -αποθήκευση ως-: ή -αποθήκευση προορισμού ως- για την αποθήκευση του αρχείου.

Yπόθεση:
Την υπόθεση του Ιούλιου Καίσαρα -που, όπως φαίνεται, γράφτηκε στο τέλος του 1598, ή στις αρχές του 1599- ο Σαίξπηρ την πήρε από εγγλέζικη μετάφραση του Πλούταρχου και, συγκεκριμένα, από τους βίους του Καίσαρα και του Βρούτου. Η τραγωδία αυτή θα μπορούσε να έχει για τίτλο Καίσαρας και Βρούτος. Ο Ιούλιος Καίσαρας, με τις λίγες εμφανίσεις ώς την πρώτη σκηνή της τρίτης πράξης, όπου σκοτώνεται από τους συνωμότες, δεν είναι ούτε ο πρώτος, ούτε από τους πρώτους ρόλους. Ο χαρακτήρας του περιγράφεται περισσότερο από τους συνωμότες, και πολύ λιγότερο με τις εμφανίσεις του.
Οι δραματικές φάσεις της συνωμοσίας ζωγραφίζονται με τη ζωηρή φράση και με τις βαθιές μεταπτώσεις των προσώπων, τονώνοντας το πρωταρχικό, το ουσιαστικό συστατικό της συνοχής και της ενότητας του έργου. Η αξιολόγηση της συνωμοσίας και του ρόλου του πλήθους είναι το στοιχείο-κλειδί για τη λύση του κυριότερου ίσως προβλήματος της σκηνοθεσίας, τη λύση, που αποκλείει τη διάσπαση σε δύο υποθέσεις, που εξασφαλίζει, δηλαδή, τη συνοχή και την ενότητα της τραγωδίας. Και το τέλος της συνωμοσίας έρχεται σαν μοίρα συντριπτική, τραγική, που φέρνει τη σύγχυση και σπρώχνει στον όλεθρο...

 




   



Απολαύστε υπεύθυνα




   

Copyright © ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ως3
Aνάπτυξη & Yλοποίηση: Ως3 Π.Ο.Ε.Α.Μ.
Πρότυπη Οικολογική Εκδοτική Αγροτουριστική Μονάδα Ως3