Αρχικήισελίδα

Αφιερώματα

Ταιγεγονότα

Artως Radio

Exodως3

 

 

 

 

 

Αφιερώματα

 

 
Αφιερώματα
Ζapink: Έλληνες Σκιτσογράφοι

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γραμμές με αποσιωπητικά...

ΚΕΙΜΕΝO: SOLOUP

Η δύναμη μιας γελοιογραφίας κρύβεται στον λόγο. Και στον λόγο της το υπονοούμενο. Το υπονοούμενο είναι η ζωή της γελοιογραφίας. Η κυριολεξία την σκοτώνει. Κι όμως, μια έξυπνη πολιτική γελοιογραφία που υπονοεί, μπορεί να είναι ξεκάθαρη και κυριολεκτική. Η τέχνη του υπονοούμενου, προϋποθέτει αν όχι γνώση, τουλάχιστον τη κατανόηση των μηχανισμών της κοινωνίας και της πολιτικής. Κι όταν γνωρίζεις τον στόχο σου, τα υπονοούμενα γίνονται βέλη. Τα αποσιωπητικά υπονοούν γραμμές που συναντούν αλάνθαστα τα «σημεία φυγής». Και τα σημεία αυτά, όσο κι αν δεν φαίνονται σαν μελανές κουκίδες, όπως σε σχέδιο προοπτικής νεοφώτιστου σπουδαστή, υπάρχουν. Υπονοούνται και είναι ξεκάθαρα. Αρκεί να φτάσει το βλέμμα σου ως εκεί.
Για τέτοιου είδους δυνατές γελοιογραφίες συζητάμε, όταν πρόκειται για τα σκίτσα του Δημήτρη Χαντζόπουλου. Με... τελίτσες και πολύ εύστοχα υπονοούμενα.
Ο Δημήτρης γεννήθηκε στην Πάτρα και σπούδασε, αν και καθόλου αφύσικο για έλληνα σκιτσογράφο, Φυσική στην Αθήνα. Αργότερα βρέθηκε στον Καναδά να μαθαίνει κινούμενα σχέδια. Κάποια στιγμή μάλιστα, έφτιαξε κι ένα ταινιάκι. Αλλά αντί για κινούμενα, κατέληξε να κάνει όπως θα έχετε δει, εντελώς ακίνητα σκίτσα.
Για ένα φεγγάρι πέρασε από το «Το Βήμα», ενώ για πολλά φεγγάρια, από το 1985 μέχρι και σήμερα, σκιτογραφεί ανελλιπώς στην εφημερίδα «Τα Νέα». Με εξαίρεση το περιοδικό «Αντί» όπου δημοσίευε κι εκεί σκίτσα του, είναι ουσιαστικά και τα μόνα έντυπα που έχει συνεργαστεί.
Αν και δεν έχει δημοσιεύσει μέχρι σήμερα κάποια συλλογή με γελοιογραφίες, η μεγάλη έκπληξη έρχεται απ' τις εικονογραφήσεις του. Εκεί θ' ανακαλύψετε ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο (ή καλύτερα χέρι) του Χαντζόπουλου.
Στα τέσσερα βιβλία που έχει επιμεληθεί, όλα από τις εκδόσεις «ΑΓΡΑ», αυτό που εντυπωσιάζει είναι η ευαισθησία με την οποία προσεγγίζει το κείμενο. Καδράροντας στο ελάχιστο μιας εικονογραφικής λεπτομέρειας, αφήνει την φαντασία ν' ανασάνει, να χτίσει μόνη της το περιβάλλον που την πλαισιώνει. «Φωτογραφικές» αποτυπώσεις μιας νοητής κάμερας, παιχνίδι ενός σκιτσογράφου που προσπαθεί με μαρκαδόρους κι εκολίνες, να φωτογραφίσει την υποκειμενική του αντίληψη για την αφήγηση.
Να, για παράδειγμα στο βιβλίο του «ΑΙ ΑΓΑΠΩΣΑΙ» (1991), σε μια εικόνα ζουμάρει σε ένα παραδοσιακό διακοσμητικό μοτίβο κι αφήνει το κείμενο και τη φαντασία του αναγνώστη να περιπλανηθούν στον πλούσιο διάκοσμο ενός ναού της ανατολής. Τα σχετικά με το κείμενο αυτού του βιβλίου, είναι επίσης, άκρως εντυπωσιακά. Γραμμένο από κάποιον Μηνά Χριστόπουλο, δάσκαλο στην Πόλη, το κείμενο βρέθηκε με άλλες επιστολές το 1977, στην Καβάλα σε μια... κατεδάφιση. Ο υπότιτλος φωτίζει και το θέμα της αφήγησης: Αι ομοφυλοφιλίαι των εν Κωνσταντινουπόλει μουσουλμάνιδων...
Στο άλλο του βιβλίο:«Αχ και να 'ξερες τι μου θύμισες» (επίσης τυπωμένο το 1991), μια σειρά... ζωγραφισμένων παλιών ασπρόμαυρων φωτογραφιών, ξεφυλλίζουν αναμνήσεις, ιστορίες, και παλιά συμβάντα, που όσο κι αν ακούγονται «πράγματα τελειωμένα», δεν παύουν να τσιμπούν λίγο μελαγχολικά, όποιον τις γνώρισε. «Κι από ιστορίες, όσες θες»... Αμήχανα δάχτυλα μέσα σ’ ένα κουτί γεμάτο παλιές φωτογραφίες.
Στο «ΕΙΣ ΑΓΡΑΝ ΡΕΘΥΜΝΟΥ» (1999), ο (Ρεθυμνιώτης πλέον) Χαντζόπουλος, διαλέγει γωνιές της πόλης και τις «προξενεύει» με κείμενα επιλεγμένα απ' τα βιβλία των εκδόσεων ¶γρα, έτσι ώστε «ν' ακουμπούν μεταξύ τους κι όταν το βιβλίο είναι ανοιχτό» όπως σημειώνει ο ίδιος στις τελευταίες σελίδες του. Καταπληκτικές εκολίνες! Κι αν δείτε τα πρωτότυπα, είναι όλα για... κρέμασμα. Καδράκια πρώτα. Αραβουργήματα. Σε μέγεθος δεν ξεπερνούν τις εκτυπώσεις. Τύφλα να 'χουν οι κάρτ ποστάλ και οι φωτογραφίες...
Τέλος, στο «ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΜΑΣ» (2000), ζωγραφίζει πάλι μια σειρά φωτογραφιών και αντικειμένων, απ' την ιστορία του ΟΤΕ ο οποίος άλλωστε, είναι και ο εντολέας αυτής της εικονογράφησης. Τηλέγραφοι, τηλεφωνικά κέντρα, κτίρια, συνεργεία, οι άνθρωποι του ΟΤΕ, σκηνές και αντικείμενα τόσο καθημερινά και οικία, που ξανα- προσεγγίζονται με άλλα μάτια, μέσα απ' τις ζωγραφιές του Δημήτρη.
Ας μιλήσουμε όμως και για τα ίδια τα σκίτσα. Μια κλασσική γελοιογραφική συνταγή που χρησιμοποιήθηκε (και χρησιμοποιείται) εξαντλητικά και καταχρηστικά, είναι το «πιάτο της ημέρας». Η μεγάλη παγίδα των σκιτσογράφων. Ο «επιούσιος» του γελοιογράφου που καταντάει ανούσιος. Στο «πιάτο της ημέρας» οι σκιτσογράφοι ρίχνουν στη κατσαρόλα δυο εφήμερες «σημαντικές» «ειδήσεις». Για παράδειγμα μια πολιτική εξέλιξη κι ένα τυχαίο συμβάν. Συνήθως η ακαριαία «σύγχυση» δύο διαφορετικών «ειδήσεων» στην δημιουργία μιας νέας φανταστικής γελοιογραφικής κατάστασης, είναι πολλές φορές υπεύθυνη για το κατάλληλο εγκεφαλικό βραχυκύκλωμα που παράγει το αστείο. Το να πετάξεις όμως σε μια κατσαρόλα έναν γυμνό λαγό και δέκα κρεμμύδια, δεν καταλήγει αναγκαστικά σε στιφάδο. Πρέπει να 'σαι και λίγο Βέφα ή λίγο Μαμαλάκης για να σου βγει. Και ο Χαντζόπουλος είναι μάγειρας απ' τους πρώτους. Παρ' ότι ασκεί αυτήν την επικίνδυνη μαγειρική τέχνη, καταφέρνει να μας σερβίρει καθημερινά, «λαγούς», συμπεριφορές και πολιτικούς... με τα κρεμμυδάκια. Κοιτάξτε για παράδειγμα το «δέσιμο» των υλικών στη γελοιογραφία του, στις 25/9/2000. Βασικό θέμα, τα «διαπλεκόμενα». Εφήμερο συμβάν (αν θυμάστε), οι ύποπτες βόλτες κυβερνητικών προσώπων και πολιτικών σε κότερα πλουσίων. Λίγο πολύ, αυτά ήταν τα υλικά που είχαν να δουλέψουν όλοι οι σκιτσογράφοι. Χωρίς λοιπόν να υποτιμώ ή ν' αγνοώ κάποιες επίσης πολύ δυνατές γελοιογραφίες, (γεννήματα άλλων, διατρητικότατων σουβλερών πενών), ο Δημήτρης κατάφερε να παντρέψει με πολύ χιούμορ και δηκτικότητα, αυτά τα ταπεινά υλικά: Συνέθεσε το ΠΑΣΟΚ (ως κυβέρνηση κατηγορούμενη απ' τα ΜΜΕ τη συγκεκριμένη στιγμή για διαπλοκή) και ύποπτες κρουαζιέρες με κότερα, σε μια συνειρμική παράθεση διαπλεκομένων ...ναυτικών κόμπων!
Σκίτσα λιτά, περιγραφές απέριττες, κινήσεις «ακίνητες», πρόσωπα αξύριστα, γραβάτες να πετούν από έναν αόρατο χάρτινο άνεμο. Δυο γραμμές μαρκαδόρων, μια μεσαία και μια λεπτή να συμπληρώνουν η μια την άλλη. Τρεμάμενες ευθείες να υπονοούν την συνέχειά τους, καταλήγοντας σε... αποσιωπητικά. Ένας λόγος έξυπνος και διαυγής χωρίς αποσιωπητικά.
Οι (αντι)ήρωες του Χαντζόπουλου ζουν σ' έναν μινιμαλιστικό, δικό τους κόσμο. Αν και το χιούμορ του κινείται στην ευρύτερη λογική της Νέας ελληνικής γελοιογραφίας, το σκίτσο του διαφέρει σημαντικά από τους άλλους μεγάλους δημιουργούς αυτής της γενιάς, χωρίς να έχει βρει μέχρι στιγμής σημαντικούς μιμητές ή αντιγραφείς.
Το ίδιο λιτή είναι και η προσωπική του παρουσία. Αποφεύγοντας τις πολλές συνάφειες, τα τελευταία χρόνια και μετά από άπειρα καρεδάκια γελοιογραφιών, κατέφυγε κι ο ίδιος, μακριά απ' την πολύβουη Αθήνα, σε ένα ...Καρέ. Για την ακρίβεια, «μία» Καρέ. Ένα μικρό χωριό έξω απ' το Ρέθυμνο, χαμένο κάπου στη Νέα Ευρώπη. Από εκεί μας στέλνει καθημερινά με τον MAC του, ραβασάκια. Ας είναι καλά η τεχνολογία του. Μας ρίχνει τις ατάκες του, ακολουθούμε τις γραμμές του, κάπου εκεί μετά τα αποσιωπητικά, μας χαμογελάει και ο Δημήτρης..


 

 

 

 

 

Σκιτσογράφοι
Αρκάς
Ιορδάνης Ανανιάδης
Τάσος Αναστασίου
Αρχέλαος
Τάσος Αποστολίδης
Αντώνης Βαβαγιάννης
Σπύρος Βερύκιος
Δημήτης Βιτάλης
Θεοδόσης Βρανάς
Σπύρος Δερβενιώτης
Μιχάλης Διαλυνάς
Λάζαρος Ζήκος
Πέτρος Ζερβός
Μαρία Ζογλοπίτου
Χρήστος Ζωϊδης
Γιάννης Ιωάννου
Γιάννης Καλαϊτζής
Καρκ
Μιχάλης Κουντούρης
Νίκος Κούτσης
Γιάννης Κουτσούρης
Κυρ
Ηλίας Κυριαζής
Κων
Βασίλης Λώλος
Ηλίας Μακρής
Μποστ
Παναγιώτης Μαραγκός
Νίκος Μαρουλάκης
Γιώργος Μελισσαρόπουλος
Νίκος Μηλιώρης
Γιάννης Μητσομπόνος
Κώστας Μητρόπουλος
Γιώργος Μπότσος
Αλή Ντίνο 1
Αλή Ντίνο 2
΄Εφη Ξένου
Σπύρος Ορνεράκης
Ζήσης Παπαγεωργίου
Γιώργος Παπαδάκης
Αλέκος Παπαδάτος
Βαγγέλης Παυλίδης
Θανάσης Πέτρου
Ανδρέας Πετρουλάκης
Φώτης Πεχλιβανίδης
Βλαντιμίρ Ραντιμπράτοβιτς
Στάθης
Tasmar
Τέτη Σώτου
Ηλίας Ταμπακέας
Γιώργος Tραγάκης
Γιώργος Τσούκης
Δημήτρης Χαντζόπουλος
Βαγγέλης Χερουβείμ
Βασίλης Χριστοδούλου
Soloup
 
Ειδικά Αφιερώματα

Comicdom 

Δημήτρης Βανέλλης
Παυλίνα Καλλίδου
Koμικοϊστορίες
Γκιουνερί Ιτσογλου
Παραπέντε
Ομάδα "Υ"

Αστεινομία vs Haderer

 
Αrtως Radio
Το ραδιόφωνο του Ως3